Liderlik ve Sosyal Hizmet Kuruluşları

Bu bölümde liderlik kavramı, teorileri ve tarzları ile sosyal hizmet uzmanının lider rolünün öğrenilmesi amaçlanmaktadır.

Liderlik ile ilgili olarak liderlerin yöneticilerden farklı birtakım özelliklere de sahip olmaları gerekmektedir. Yönetim ve yönetici tanımları, içerisinde otoriteyi de barındırmaktadır. Bazen işin doğası gereği insanları ve işleri yönetmek için yasal bir otorite gerektiği muhakkaktır. Denetim faaliyetleri ve işlerin düzenlenerek koordine edilmesi de yasal otorite ile daha kolay ve mümkündür. Ancak konumuz içerisinde de bahsedeceğimiz gibi her yönetici iyi bir lider olmayabilir. Bu nedenle yönetim ve liderlik kavramlarının da eşanlamlıymış gibi kullanılmaması önemlidir.

Liderlik nedir?

Liderlik; belli bir insan kalabalığı içinde ve belirli amaçlara ulaşılması hedeflendiğinde söz konusudur.

Liderlik; bu kalabalığı oluşturan insanlar (üyeler) arasındaki iletişimi sağlamalı ya da kolaylaştırmalıdır.

Liderlik; bu kalabalığı oluşturan bireylerin öznel çabalarını uyumlaştırmalıdır.

Liderlik; bu belli amaç ya da amaçlar doğrultusunda bireyleri harekete geçirmeye isteklendirmeli yani bir güdü sağlamalıdır.

Lider ise hem kalabalığı hem de amaçları simgelemeli, izlenen kişi olarak çekmeli ve engellerle karşılaşıldığında danışılan, hakemlik yapan, bağdaştıran, barıştıran bir kişilik sergilemelidir. Yukarıda bazı tanımlar yapılmış olsa da kısaca toparlamak gerekirse liderli: Bir grup insanı belirli amaçlar etrafında toplayabilme ve bu amaçları gerçekleştirmek için onları harekete geçirme, etkileyebilme bilgi ve yeteneklerinin toplamıdır. lider kendisini izleyenleri etkilemek için beş güç kaynağından yararlanır. Bunlar; makam gücü, ödüllendirme gücü, zorlayıcı güç, uzmanlık gücü, kişilik gücü olarak tanımlanmaktadır.

Liderlik Teorileri

Büyük Adam Teorisi: Lider, liderlikle ilgili bazı özelliklere doğuştan sahip ve bu özellikleri sayesinde olağanüstü işler başararak büyük izler bırakır.

Davranışçı Teori: Liderin davranışının beş temel özelliği vardır. Bunlar; liderin organizasyonlar ve denetimlerde planlı olması, belirli hedeflere ulaşabilmek için farklı formülasyonlar ve dinamik davranışlar geliştirebilme, kişiler ve diğer liderler arasındaki etkileşimi sürdürme, kararsızlığın azaltılması, kendileri ile birlikte yol alan kişilerin hislerini anlayabilmektir

Katılımcı Teori: Bu liderlik teorisinde lider diğer grup üyelerinin konularla ilgili düşüncelerini önemser, kararlara katılım için teşvik eder.

Olasılık Teorisi: Belirli bir durum karşısında, yapısal ya da çevresel değişkenlere odaklanmış liderlik çeşididir.

Durumsal Teori: Bu liderlik tarzında koşullara ve duruma yönelik en iyi davranış belirlenmeye çalışılır.

Yönetim Teorisi: Bu teoriye göre lider grup üyelerinin başarı ve süpervizyonuna odaklanmıştır.

Yetenek Teorisi: Başarıyı ve liderliği getiren asıl unsur bilgi yani bilmektir.

Liderlik Tarzları

İşlemsel Tarz: Bu liderler insanları ödüllendirerek ya da cezalandırarak motivasyon sağlarlar.

Dönüşümcü Tarz: İnsanların kendilerine ilham veren ve motive eden bir lideri izleyeceği varsayılarak hareket edilir.

Katılımcı Tarz: Demokratik, kararlara katılıma önem veren lider tarzıdır.

Paternalistik Tarz: Baba gibi davranan ve dogru kararları vermeye çalışan lider tarzıdır.

Müşfik Tarz: Dostluk, dürüstlük ve açıklık temeline dayanan liderlik şeklidir.

Ahlaki Tarz: İşçi ve kurumun çıkarlarını koruyan, empati kurabilen, adil cömert ve cesur liderlik anlayışıdır.

Otoriter Tarz: Güç ve kontrol odaklı lider şeklidir.

Sosyal Hizmet Uzmanının Lider Rolü: Bir yönetici ve lider olarak sosyal hizmet uzmanı kurum politikalarını ve yönetim programlarını uygulamaya koyma sorumluluğunu üstlenir.

. Bunu yaparken sosyal hizmet uzmanı idari şef, kurum amiri, yönetici müdür, ya da kurumdaki bir programdan sorumlu (örneğin; mülteciler yada çocuk refahı vb) uzman olarak görev yapabilir.