Meslek Etiği ve Profesyonelleşme

Meslek Etiği Kavramı

Meslek etiği, mesleği icra eden bireylerin davranışlarını düzenleyen, onlara kılavuzluk eden, doğru kararlar vermelerini sağlayan kodlar, kurallar, ilkeler ve değerler bütünüdür.

Sosyal Hizmet Etiği

Tarihsel süreç içinde, sosyal hizmet etiğinin dönüşümü dört temel dönemde ele alınmıştır.

Moral Dönem: 19. yüzyılın sonlarına doğru bir meslek olarak ortaya çıkan sosyal hizmetin meslek etiği, 20. yüzyılın başlarından ortalarına kadar, müracaatçının ahlakı odağında gelişmiştir.

Değerler Dönemi: Sosyal hizmet uzmanları, 1960’larda sosyal adalet, sivil ve sosyal haklar ve sosyal reformların etik inşasına yöneldiler.

Etik Kuram ve Karar Alma Dönemi: Bu dönem, temel etik ilkeler dönemi olarak da ifade edilir. Sosyal hizmet uzmanlarının müracaatçılara nasıl davranacakları sorusunun yanıtı, istenilen davranışı belirlemeye yönelik olarak temel ahlaki ilkelere başvurulmasıdır.

Etik Standartlar ve Risk Yönetimi Dönemi: Mesleğin kapsamlı etik kodlarının gelişimi, özellikle sosyal hizmet uzmanlarının ihmallerinden kaynaklanan etik temelli meslek hataları ve sorumluluk risklerine odaklanan geniş çapta bir literatürün ortaya çıkışı bu dönemde gerçekleşmiştir.

Sosyal Hizmetin Temel Değerleri

Hizmet: Etik ilke: Sosyal hizmet uzmanlarının öncelikli amacı gereksinim duyan insanlara yardım etmek ve sosyal sorunları ele almaktır.

Sosyal Adalet: Etik ilke: Sosyal hizmet uzmanları, sosyal adaletsizlikle mücadele eder.

Bireyin Onuru ve Değeri: Etik ilke: Sosyal hizmet uzmanları, bireyin doğuştan gelen onuruna ve değerine saygı gösterir.

İnsan İlişkilerinin Önemi: Etik ilke: Sosyal hizmet uzmanları, insanların birbirleriyle kurdukları ilişkilerin/etkileşimlerin önemli olduğunu bilir.

Dürüstlük/Güvenirlik: Etik ilke: Sosyal hizmet uzmanları güvenilir bir şekilde hareket ederler.

Yeterlik/Yetkinlik: Etik ilke: Sosyal hizmet uzmanları yetkin/yeterli oldukları alanda uygulama yapar ve uzman oldukları alanlar konusunda kendilerini geliştirir ve güçlendirirler.

Sosyal Hizmette Etik Standart ve Sorumluluklar

Sosyal hizmette, tarihsel süreç içinde ortaya çıkan etik standartlar, sosyal hizmet uzmanlarının mesleki faaliyetlerine yönelik olarak hazırlanmıştır. Bu standartlar, sosyal hizmet uzmanlarının: Müracaatçılara; meslektaşlarına ve diğer meslek elemanlarına; uygulama ortamlarına; bir meslek elemanı olmalarına; sosyal hizmet mesleğine; topluma yönelik etik sorumluluklarını kapsamaktadır.

Profesyonelleşme

Profesyonelleşme, meslekleşme olarak da ifade edilmektedir.

Profesyonelleşme bir işin belli standartlara göre yapılmasını, bir mesleğin sistematik olmasını, toplumda bir yerinin olmasını yani bir otoritesinin olmasını, kültür oluşturmasını sağlayan önemli bir süreçtir.

Profesyonel sosyal hizmet uzmanları, kendi değer yargılarını bir tarafa bırakarak uygulama yapar. Bu açıdan profesyonel bir uygulayıcı olmanın gereği olarak uzman, etnik ve kültürel farklılıklara saygı duyar; ayrımcılık yapmaz; önyargılarının farkındadır; mesleğin kötü temsil edilmesini engeller; bireyleri, kurumları ve mesleki otoriteleri yanıltan bilgilere başvurmaz; yargılayıcı olmayan bir tutumla müracaatçılarına yaklaşır; empati kurar; özgeci bir anlayışla hareket eder; müracaatçıların özerkliğine saygı duyar; onları güçlendirir, sosyalleştirir; insan haklarını gözetir; sosyal adaleti savunur ve tesis etmek için çaba gösterir; mesleki bilgi ve becerilerini etik sorumlulukları gözeterek kullanır ve paylaşır; hukuka uygun hareket eder ve demokratik bir anlayışa sahiptir.