Sosyal Yardım Alanında Etik Uygulama

Sosyal yardım en genel anlamıyla yoksulluğun çözümü için yapılan faaliyetler bütünü olarak tanımlanabilir. Sosyal yardımlar temelde 3 ana ögeden oluşmaktadır. Bunlar, sosyal yarar, sosyal bakım ve sosyal rehabilitasyondur. Sosyal yardım vermede temel amaç kişiyi geliştirmek ve kişinin toplumla bütünleşmesini sağlamaktır.

Müracaatçı ile Yapılan Çalışmalarda Etik Uygulama

Müracaatçılara Bağlılık: Sosyal hizmet uzmanı sosyal yardım sürecinde haklı bir gerekçe yoksa her müracaatçıyla çalışmalıdır. Sosyal yardım alanında yapacağı çalışmaların temel amacı sosyal adaleti sağlamak ve dolayısıyla müracaatçının iyilik hâlini artırmaktır. Sosyal yardım konusunda mevzuatla sınırlı olunduğu unutulmamalıdır.

Kendi Kaderini Belirleme: Sosyal hizmet uzmanı sosyal yardım süreçlerinde karşılaştığı tüm müracaatçıların kendini gerçekleşmesi için teşvik etmeli ve kendi kaderini tayin etme hakkına saygı duymalıdır. Müracaatçının kendi kendine yeter bir hâle getirilmesi bu süreçteki temel amaç olmalıdır.

Bilgilendirilmiş Onay: Sosyal yardım süreçlerinde müracaatçıya kendisiyle yapılacak tüm işlemlerle ilgili açık ve net bir şekilde, tüm avantaj, dezavantaj ve risklerle ilgili bilgi verilerek bu işlemler için müracaatçının olayı alınmalıdır. Sosyal yardım alanında hizmet sunarken kendi mesleki sınırları çerçevesinde bir hizmet sunmalı, birlikte görev yaptığı diğer meslek elemanlarının görev tanımlarına ve mesleki sınırlarına giren uygulamalardan kaçınmalıdır.

Kültürel Farkındalık ve Sosyal Çeşitlilik: Sosyal hizmet uzmanı sosyal yardım alanında çalışırken çok farklı müracaatçılarla karşılaşabilirler. Bu süreçte sosyal hizmet uzmanları hizmet sundukları müracaatçıların kültürel özellikleri ve farklılıklarıyla ilgili bilgi sahibi olmalıdır asla ayrımcı bir dil kullanmamalı, davranışta bulunmamalıdır. Bu konuda varsa eksiklerini gidermelidir.

Çıkar Çatışmaları: Sosyal hizmet uzmanları çalıştıkları müracaatçıların ekonomik açıdan en zorlu yaşam koşulları içinde yaşadıklarından hareket ederek hiçbir müracaatçıyla bir çıkar çatışmasına girmemelidir.

Mahremiyet ve Gizlilik: Sosyal hizmet uzmanı yaptığı görüşme notlarını raporlaştırdıktan sonra imha etmeli, yazdığı raporları da ilgili personel ve kuruluş amirleri dışında hiç kimseyle paylaşmamalıdır. Basılı veya bilgisayarda kayıtlı raporlar mutlaka çalışılan kuruluşta şifreli veya kilitli bir şekilde muhafaza edilmelidir.

Sosyal inceleme kapsamında yapılan ev ziyaretlerinin çok fazla dikkat çekmemesine çalışılmalıdır. Müracaatçıya kayıtların nerede saklandığı, kimlerin erişimine açık olduğu, başka kişi veya kurumlarla ne şekilde paylaşılacağı hakkında bilgi vermelidir.

Kayıtlara Ulaşma: Sosyal hizmet uzmanları sosyal yardım sürecinde müracaatçıyla ilgili tutulan tüm kayıtlara müracaatçının nasıl ulaşabileceği ile ilgili bilgi vermelidir.

Duygusal/Cinsel İlişki: Sosyal yardım süreçlerinde sosyal hizmet uzmanı çalıştığı tüm müracaatçılarla mesleki samimiyet dışında herhangi bir duygusal yakınlık içerisine girmemelidir.

Fiziksel Temas: Sosyal hizmet uzmanları sosyal yardım alanında çalışırken el sıkma dışında fiziksel temastan kaçınmalıdırlar.

Cinsel Taciz: Sosyal yardım süreçlerinde müracaatçılara yönelik sözel ya da fiziksel taciz tümüyle etik dışıdır.

Küçük Düşürücü Dil Kullanma: Sosyal yardım alanında çalışırken toplumun en alt düzey gelir grubuyla çalışıldığı asla unutulmamalıdır. Bu süreçlerde karşılaşılan bireylerin sosyoekonomik durumları ve kültürel yapıları ne olursa olsun saygılı olunmalı asla küçük düşürücü, argo, hakaret veya küfür içeren bir dil kullanmamalıdırlar.

Hizmetler İçin Ödemeler: Sosyal yardım alanında kamu ya da özel sektörde ücretli bir şekilde çalışan sosyal hizmet uzmanları müracaatçıdan herhangi bir ek ücret veya ödeme talep edemezler.

Karar Verme Kapasitesine Sahip Olmayan Müracaatçılar: Sosyal hizmet uzmanları sosyal yardım süreçlerinde reşit olmayan veya bilinçli kararlar alma kapasitesine sahip olmayan müracaatçılarla sıklıkla karşılaşabilirler. Bu tür müracaatçılar adına pek çok çalışma yapmak gerekebilir. Bu süreçte sosyal hizmet uzmanının çok titizlikle çalışması gereklidir.

Hizmetlerin Kesintiye Uğramaması: Sosyal hizmet uzmanları sosyal yardım alanında yaptıkları çalışmalar sırasında çalışmalarını kesintisiz sürdürmeye gayret etmelidirler.

Hizmetlere Yönlendirme: Sosyal hizmet uzmanları, sosyal yardım alanında çalışırken zaman zaman farklı destek mekanizmalarına da ihtiyaç duyan müracaatçılarla karşılaşabilirler. Bu gibi durumlarda müracaatçıya bilgi verilerek müracaatçı uygun kurum ya da kuruluşa yönlendirilmelidir.

Hizmetin Sonlandırılması: Sosyal yardım alanında hizmet verilen müracaatçıya yönelik verilmesi gereken hizmetin verilmesi ya da müracaatçının hizmeti almaktan vazgeçmesi durumunda hizmet müracaatçıya bilgi verilerek sonlandırılmalıdır.

Sosyal Hizmet Uzmanlarının Meslektaşlarına ve Diğer Meslek Elemanlarına Karşı Olan Etik Sorumlulukları

Sosyal hizmet uzmanları çalıştığı meslektaş ve diğer meslek elemanlarına karşı hiçbir biçimde ayrımcı olmamalı herkesin mesleki bilgi, beceri, alan ve sınırlarına saygılı olmalıdır. Bir müracaatçının özel durumu asla bir sohbet konusu hâline getirilmemelidir.

Sosyal hizmet uzmanı çoklu sorun sahibi müracaatçılarla çalışma yaparken diğer meslek elemanlarının da yardımına ve yönlendirmelerine ihtiyaç duyabilir. Bu konuda her zaman iş birliğine ve ortak çalışmaya yatkın olunmalıdır.

Sosyal yardım sistemi içinde meslektaşlar veya meslek elemanları arasında yaşanan tartışmalar mesleki sınırlar aşılmadan, dozunda eleştirel bakışla, problemler karşılıklı bir hâle gelmeden, hakaret veya fiziksel bir müdahaleye varmadan çözümlenmelidir.

Sosyal yardım alanında çalışan sosyal hizmet uzmanları ihtiyaç duyduklarında daha yetkin olan meslektaşlarından danışmanlık almalı, kendi ilgi alanına giren konularda da diğer meslektaşlarına yardımcı olmalıdır.

Sosyal yardım alanında çalışan sosyal hizmet uzmanları birlikte çalıştığı tüm personel ile sözlü, yazılı, elektronik ve fiziksel hiçbir cinsel faaliyette bulunmamalıdır.

Sosyal yardım alanında karşılaşılan onlarca zorluk sonrası yaşanan etkilenme durumları mesleki yaşantıyı etkileyecek boyuta geldiğinde veya bağımlılık yapıcı maddelere olan ilgiyi artırdığında mutlaka profesyonel destek alınmalıdır.