Sosyal Hizmet Kuruluşları I
Bu ünitede hedef kitle olarak yani müracaatçı grubu olarak çocuklar, gençler ve engellilere yönelik sosyal hizmet kuruluşları işlenmiştir. Kadın ve aile, yaşlılar, çok amaçlı sosyal hizmet kuruluşları ve özel sosyal hizmet kuruluşları da on üçüncü ünite de işlenecektir. İlgili kuruluşlar ayrı bakanlık bünyesinde olsa da zaman zaman aralarında korelasyona ve koordinasyona ihtiyaç olduğu açıktır. Hizmetlerin verimliliği için bu müracaatçılar arasında çakışma ve doğru müdahale yapma açısından bu ilişki kaçınılmazdır. 3 Haziran 2011 tarihinde çıkarılan 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile sosyal hizmet alanında hizmet veren birçok Genel Müdürlük birleştirilerek Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı adı altında birleşmiştir. İl ve İlçe sosyal hizmet kuruluşları ağırlıklı olarak İl Özel İdaresi, Aile ve Sosyal Politikalar İl müdürlükleri, Adalet Bakanlığı birimleri ve yerel yönetimler tarafından yürütülmektedir. Bu kuruluşlarda verilen hizmetler risk grubu olarak sınıflandırdığımız ve kategorize ettiğimiz insan unsurlarından çocuk ve gençlere yönelik sosyal hizmetler adı altında incelenmiştir.
Modern sosyal refah hizmetleri kapsamında, çocuğun aile ya da aileye benzer bir yapı içinde bakılması önem kazanmakta, bu nedenle öncelikle bakıma muhtaç çocuklardan aileleri var olanların ailelerine aynî ve nakdî yardım yapılması, ailesi olmayanların koruyucu aile yanına verilmesi ya da evlatlık verilmesi gibi uygulamalar öne çıkmakta, bütün bunların geçersiz olduğu durumlarda kurum bakımının devreye girmesi istenmektedir.
Sosyal hizmet kuruluşu denildiğinde “ağırlıklı olarak sosyal hizmet alanlarından birinde hizmet veren kuruluş” anlaşılmaktadır. Toplumun tüm sosyal sorun alanları ve bu sorunların muhatap kitlesine hizmet veren kamu ve özel kuruluşlar sosyal hizmet kuruluşlarıdır.
Çocuk ve Gençlere Yönelik Sosyal Hizmet Kuruluşları
Çocuk mahkemeleri; çocuk suçluluğunu kontrol altına almakla yükümlü, çocuk adalet sisteminin en önemli basamaklarından birisidir. Çocuk mahkemeleri, çocuğun korunması, sosyalleşmesi, tedavisi ve rehabilite edilmesi gibi amaçlara hizmet etmektedir.
Çocuk evleri; çocukların toplumsal yaşamı, komşuluk ilişkilerini yaşayarak öğrenebilecekleri ve ev sıcaklığını hissedebilecekleri, az sayıda çocuğun barınıp yaşamlarını sürdürebileceği, temel gereksinimlerinin karşılanabileceği, geleceğe güvenle bakabilecekleri, gelecek kaygısı en aza indirgenmiş, ayakları üstüne basabilen bir gençlik yetiştirmeyi amaçlayan kuruluşlardır.
Sevgi evleri; özellikle kurum bakımının sakıncaları ve uygulamalardaki verimsizliklerden ötürü çocukların kurumlarda bakımına (eski şekliyle çocuk yuvası ve yetiştirme yurtları) bir alternatif olarak, çocuk yuvalarını ev ortamına benzeterek kışla tipi kuruluşlarda kalan çocuklardan daha az korunmaya muhtaç çocuğun kalabileceği küçük müstakil binalardan kurulu sitelerden oluşan kuruluşlardır.
Çocuk ıslahevi; 12 yaşını bitirmiş, 18 yaşını bitirmemiş olan (mevzuattaki şartları tamamlayanlar 21 yaşını bitirinceye kadar) suç işlemiş veya işletilmiş çocukların ıslah (yeniden sosyalleşme) edilmeleri maksadıyla mahkemece belirlenen belli bir süre için alıkonuldukları sosyal hizmet kuruluşudur.
Çocuk kulüpleri; daha çok temel eğitim çağındaki çocukların ders dışı saatlerini ve eğitsel durumlarını psiko-sosyal bakımdan en verimli bir şekilde geçirebilecekleri, en az 10–15 çocuktan meydana gelen, ev ödevlerinden oyuna değin çeşitli sosyal aktivitelerin yapılabileceği gündüzlü kuruluşlardır.
Kreş ve gündüz bakımevleri; gündüz çalışma durumunda olan veya çocuğunun sosyalleşmesi, eğitim, bakım ve beslenmelerinin sağlanması, fiziksel, zihinsel, duygusal ve sosyal gelişim süreçlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için profesyonel bakım hizmetlerinden yararlanmak isteyen ailelere hizmet vermektedir.
Çocuk destek merkezlerinde; suça sürüklenmesi, suç mağduru olması veya sokakta sosyal tehlikelerle karşı karşıya kalması sebebiyle haklarında bakım tedbiri veya korunma kararı verilen çocuklardan, psiko-sosyal desteğe ihtiyaç duyduğu tespit edilenlere, bu ihtiyaçları giderilinceye kadar geçici süre ile bakım ve korunmaları sağlanmaktadır.
Engellilere Yönelik Sosyal Hizmet Kuruluşları
Engelliler rehabilitasyon merkezleri; engelliliğin olumsuz tezahürlerini ve etkilerini özel tıbbî, teknik, pedagojik yardımlar ve destekler aracılığı ile olabildiğince asgariye indirmeyi hedefleyen, engellilerin, engellilikleriyle birlikte mesleki ve sosyal hayata mümkün mertebe geniş bir biçimde katılabilmelerini sağlayan kuruluşlardır.
Aile yanında bakım; engellilerin aile yanında bakımı iki ayrı şekilde değerlendilebilir. Birisi aile içinde bakım parası karşılığında yakınları tarafından bakım; diğeri ise ailenin yanında kurum bakımı. Her iki bakımda evde bakım hizmetlerine girmektedir. Evde bakım engelli, yaşlı, süreğen hastalığı olan veya nekahet dönemindeki bireyleri bulundukları ortamda destekleyerek, sosyal yaşama ayak uydurabilmelerini sağlamak, yaşamlarını mutlu ve huzurlu bir biçimde sürdürmelerini amaç edinmektedir.