Nitel Araştırma Yöntemleri

Nitel Araştırma

Araştırma yöntemleri nitel ve nicel olmak üzere temelde ikiye ayrılır. Nicel ve nitel yöntemler amaçları, kapsamı, dizayn edilmesi ve uygulanma süreçlerinde çeşitli farklılıklar gösterir. Ancak bu iki temel yöntem arasındaki en temel farklılık; nicel araştırmaların sayısal verilerden hareketle bilgiye ulaşmayı, genelleme yapmayı; nitel araştırmaların ise daha çok konuya ilişkin daha detaylı bilgilere ulaşma veya araştırma konusunun kökenlerine inmeyi amaçlamasıdır.

Nitel Araştırma Türleri, Yöntemleri

Odak Grup Görüşmesi

Odak grup, benzer, homojen özelliklere sahip yaklaşık 8-10 kişiden oluşur. Katılımcıların ve oturumu yönlendiren bir moderatörün katılımıyla gerçekleştirilir. Odak grup görüşmeleri belli bir ön hazırlık sürecinden geçmiş, kontrollü ortamda yapılan, çeşitli kayıt cihazları ve raportör eşliğinde ve grup yöneticisinin kontrolünde yapılan çalışmalardır.

Derinlemesine Görüşme

Derinlemesine görüşme, bir konunun detaylı olarak incelendiği, keşif amaçlı olarak katılımcı ile yüz yüze ve teke tek görüşmeye dayalı nitel bir araştırma tekniğidir. Bu tekniği diğer nitel araştırma tekniklerinden ayıran en önemli nokta, derinlemesine fikir, düşünce ve görüşleri elde edebilmesine imkân vermesidir.

Delfi Tekniği

Delfi tekniği, birden fazla katılımcıdan aynı konu hakkında veri toplanması için uygulanan yöntemdir. Bu yöntemde katılımcılar odak grup görüşmesinden farklı olarak, birbirleri ile bir araya getirilmezler. Her katılımcıdan tek tek bilgi alınması yoluna gidilir. Derinlemesine görüşmeden farklı olarak, katılımcılardan bir defaya mahsus bilgi alınmaz, diğer katılımcılarla yapılan görüşmelerden ortaya çıkan sonuçlar hakkında tekrar bilgilendirilerek iki veya daha fazla sayıda değerlendirme imkânı sunulabilir

İçerik Analizi

İçerik analizi; dokümanların, mülakat dökümlerinin ya da kayıtlarının karakterize edilmesi ve karşılaştırılması için kullanılan bir tekniktir. İçerik analizinde, araştırmacı belirli bir veri üzerinde nelerin, hangi sıklıkta, nasıl olduğunu araştırmanın yanı sıra, verinin içeriğinde nelerin araştırılacağına kendi karar verir. Analiz sonucunda ise, hem içeriğe ilişkin bir objektif değerlendirme yapılmış hem de başka analizler için kullanılmak üzere veriler elde edilmiş olur

Gözlem

Gözlem, herhangi bir soru yöneltme söz konusu olmadan insanları, nesneleri ve olayları sistematik bir şekilde gözleyerek teşhis ve not etme sürecidir. Nitel araştırmalarda, gözlem sayısal veri üretmekten çok araştırmaya konu olan olay, olgu ve duruma ilişkin derinlemesine ayrıntılı açıklamalar ve tanımlamalar yapmaya yönelmektedir. Gözlem insanoğlunun evreni, çevresinde olup bitenleri anlamada kullandığı en eski yöntemlerden biridir.

Projeksiyon Yöntemleri

Odak grup görüşmesi, derinlemesine mülakat gibi kalitatif araştırma teknikleri, cevaplayıcıya doğrudan yaklaşan birer veri toplama yöntemidir. Ancak, araştırmaya katılan bireyler, bazı durumlarda gerçeği ifade etmekten kaçınabilir, ya da olduğundan farklı şeklerde ifade edebilir. İş bu noktada projeksiyon yöntemi, cevaplayıcıların araştırma konusundaki şuuraltı güdülerini inançlarını ve duygularını yansıtmak için düzenlenmiş dolaylı sorgulama yöntemleridir.

Söylem Analizi

Söylem analizi, söylemi esas almakta ve günlük cümlelerin veya metinlerin söylenme bağlamında incelenmesine dayanmaktadır. Postmodernizmin bir ürünü olan söylem analizi, sosyal psikoloji ve simgebilim (semiotics) ekseninde gelişmiştir. Söylem analizi bir anlamda metin veya konuşma biçiminde kullanılan dilin detaylı olarak analiz edilmesidir.

Nitel Araştırmaların Sonuçlarının Yorumlanması

Araştırma sonuçları değerlendirilirken ya da yapılan araştırmanın bilimsel değeri tespit edilirken o araştırmanın güvenilirlik ve geçerliliği hakkında fikir sahibi olmak gerekmektedir. Nitel araştırmaların yapılması ve yorumlanmasında araştırmacıya daha fazla iş düştüğü için, bir anlamda objektifliği tartışma konusu yapılabilir. Bu nedenle araştırmacılar, aşağıdaki konularda derinlemesine sorgulama yapmak zorundadır.