Verilerin Analize Hazırlanması

"Verilerin Analize Hazırlanması" adlı bu bölüm dört ana başlık altında incelenmiştir. Bu başlıklar; araştırma sürecindeki potansiyel hatalar, veri analizine giriş, analiz öncesi istatiksel işlemler ve veri analiz yöntemlerinin sınıflandırılmasıdır.

Verilere anlam kazandırılması işlemi olarak tanımlanan veri analizi sürecinde geçmeden önce verilerin analize hazır hâle getirilmesi gerekmektedir. Ancak araştırmacıların sıklıkla, veri toplama süreci biter bitmez, istatistiksel analiz yöntemlerini kullanarak anlamlılık (significant) değeri olan ‘p’yi hesaplama yanılgısına düştükleri görülmektedir. Oysaki veri analizi, yalnızca istatistiki analizlerden ibaret değildir. Veri analizi; verilerin istatistiki analizlere hazırlanması, gözden geçirilmesi, uygun istatistiki analiz yöntemlerinin seçilmesi, istatistiki analizlerin gerçekleştirilmesi, analiz sonuçlarının yorumlanması ve istatistik sonuçlarının sunumunu kapsamaktadır. Dolaysıyla istatistiki analiz, bu aşamalardan yalnızca biridir.Araştırma sürecindeki potansiyel hatalar başlığı altında hata türleri anlatılmıştır. Toplam hata bileşenleri; tesadüfi örnekleme hatası ve örnekleme dışı (sistematik) hatalar olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Örnekleme dışı hatalar, cevaplama hatası ve cevaplamama hatasıdır. Cevaplama hatası kendi içinde araştırmacı hataları, anketör hataları ve cevaplayıcı hataları olmak üzere üç gruba ayrılmaktadır. Bilimsel bir araştırma yapılırken uygulama kısmında bu tür hataların çıkmaması için hata türleri hakkında bilgi sahibi olunması gerekir. Araştırmacıların başarılı bir çalışma ortaya koyduklarını ifade edebilmeleri için hem bireysel hata türlerini hem de toplam hatayı en aza indirgemeleri gerekmektedir. Bu nedenle olması muhtemel toplam hataların azaltılması konusunda; anketleri uygulayanların titizlikle eğitilmesi, ön çalışmaların daha ciddiye alınarak bütçelerinin artırılması, cevaplama oranlarının yükseltilmesi ve örnekleme sürecinin daha özenli gerçekleştirilmesi gibi önlemler alınmalıdır. Buna ilaveten veri kalitesini yükselterek araştırma hatalarını azaltmak da mümkündür. Bunun için tamamlanmış anket formalarında boş bırakılmış sorularla ilişkin uygun değerlendirme yapılmalı ve analize dâhil edilip edilmeyeceğine karar verilmelidir.

Veri analizine giriş kısmında, verinin saha araştırması sonucunda elde edilmesinden sonra analize hazır hâle getirilmesi süreci işlenmiştir. Birçok araştırma, görünür durumdaki olguların arkasında yatan ve ilk bakışta görülemeyen ilişkileri ortaya çıkarma amacı ve isteği ile yapılmaktadır. Veri analizi, toplanan verilerin anlamlı sonuçlar elde edebilmek amacıyla istatistiksel teknikler kullanılarak işlenmesidir. Verilerin özet biçimde sunulabilmesi için bazı düzenlemelere ihtyaç vardır. Bunlar; anket formlarının kontrol edilmesi, verilerin sınıflandırılması, verilerin kodlanması, verilerin sayımı, verilerin bilgisayara aktarılması ve verilerin analizidir.

Analiz öncesi istatistiksel işlemlerde; düzenlenmiş verilerin işlenerek anlamlı sonuçlar çıkarılması ve veri analizine hazır hâle getirilmesi için birtakım tanımlayıcı istatistikler söz konusudur. Verileri betimlemek için frekans (sıklık) dağılımı, merkezî eğilim ölçüleri olan ortalama, medyan, mod ve dağılım ölçülerinden değişim aralığı (range), varyans, standart sapma ve son olarak çapraz tablolar istatistik işlemleri incelenmiştir.

Veri analiz yöntemlerinin sınıflandırılması kısmında, elde edilen verilerin ölçüm düzeyleri belirlendikten sonra çalışmanın amacına uygun olan tek değişkenli ya da çok değişkenli analizlerin neler olduğu ifade edilmiştir.