Soğuk Savaş’ta Détente (Yumuşama) Dönemi (1962-1979)
Soğuk Savaş’ta Détente (Yumuşama) Dönemi (1962-1979) uluslararası sistemde barış yönünde büyük gelişmelerin yaşandığı dönem olarak bilinmektedir.
Dönemin temel özelliği ise Soğuk Savaş’ı hatırlatacak mahiyette çatışma ve anlaşmazlıkların olmasına rağmen, uluslararası ilişkilerde yumuşak bir yöntemin geliştirilmesi ve bunun çeşitli platformlarda kendini göstermiş olmasıdır.
Bu dönemde ABD ve SSCB’nin diplomasiyi daha yoğun bir şekilde kullandığı görülmektedir. Diplomasi etkisiyle Détente (Yumuşama) Dönemi nükleer yarıştan silahsızlanmaya evrilen süreci de başlatmıştır.
Dolayısıyla Soğuk Savaş’ta Détente (Yumuşama) Dönemi (1962-1979) sadece önemli bir periyodu ifade etmemektedir, belki de silahlanma ve güvenlik açısından önemli bir kırılma noktası olarak değerlendirilebilmektedir.
Avrupa’daki Gelişmeler
Bu dönemde Avrupa’da Soğuk Savaşı etkileyen gelişmeler olarak Kıbrıs Sorunu ve 1974 Barış Harekâtı, Batı Bloğu’nda Fransa Sorunu, Federal Almanya’nın Dış Politikası, Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı, Helsinki Nihai Senedi, Prag Baharı ve Çekoslovakya’nın İşgali ve Brejnev Doktirini gibi olaylar ön plana çıkmaktadır.
Kıbrıs Sorunu ve 1974 Barış Harekâtı: 16 Ağustos 1960 tarihinde Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla birlikte Ada’da kısa süreli de olsa bir barış ortamı sağlanmıştır. Ancak Ada'daki Rumların ENOSİS emelleri Türkiye'nin 1974 yılının Temmuz ve Ağustos aylarında Ada'daki Türk halkını korumak için askeri harekâtlar gerçekleştirmesine zemin hazırlamıştır.
Batı Bloğu’nda Fransa Sorunu: Charles de Gaulle’e göre Avrupa’da istikrarlı bir barış ortamının sağlanması için ilk şart “bağımsız bir Avrupa’nın” yeniden kurulmasıdır.De Gaulle, ulus-devletin önemine, önceliğine, Fransa’nın dünya politikasında bağımsız ve daha büyük rol oynaması ihtiyacına güçlü bir şekilde inanmıştır.Bu çerçevede, yavaş yavaş NATO’dan uzaklaşmış olup 1966’da NATO’nun askeri kanadından çekilmiştir.
Federal Almanya’nın Dış Politikası: Federal Almanya dış politikasında iki ana ikilem yaşamıştır. Bir yandan güvenliğini sağlamak için bölünmüş durumu devam ettirmek bir diğer yandan gerginliğin azaltılması ve gelecekte bir birleşme konusunda ödünler vermek olmuştur.Federal Almanya, 1967’den itibaren Doğu Politikası: “Ostpolitik” adı verilen politikayı izlemeye başlamıştır. Bu Doğu politikasının 3 temel unsuru: Moskova ile doğrudan diyalog kurulması, Doğu Avrupa devletleriyle ilişkilerin tam olarak normalleştirilmesi için yollar bulunması, Doğu Almanya’yı ayrı bir birim olarak tanımaksızın, bu devletle “geçici bir anlaşmaya” (modus vivendi) varılması mevcuttur.
Avrupa Güvenlik Teşkilatı: Yumuşama döneminde diplomasinin kullanılmasıyla 1975’te Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK)’nın kurulmasına giden süreç başlamıştır. AGİK daha sonra Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT)’na evrilerek adını değiştirmiştir. AGİK, Helsinki Nihai Senedi'ni hazırlamıştır.
Prag Baharı ve Çekoslovakya’nın İşgali: 20 Ağustos 1968’de başlayan Tuna Operasyonu ile Çekoslovakya işgal edilmiş ve reform yanlılarının düzenlediği gösteriler kanlı bir şekilde bastırılmıştır.Sürgün edilen Dubček yerine Moskova yanlısı Gustáv Husák Çekoslovakya Devlet Başkanı olmuştur.
Brejnev Doktrini: Ekim 1964’te Nikita Kruşçev’in görevden uzaklaştırılmasının ardından SSCB’de 1982’ye değin sürecek olan ve “durgun Stalinizm” olarak adlandırılan Leonid Brejnev Dönemi başlamıştır.Brejnev Doktrini, SSCB’nin komünist blok içinde herhangi bir çatlak sese izin vermeyeceği anlamına gelmektedir.
Orta Doğu’daki Gelişmeler
Bu dönemde Orta Doğu’da Soğuk Savaşı etkileyen gelişmeler olarak 1967 Arap-İsrail Savaşı (Altı Gün Savaşı), Ürdün İç Savaşı (Kara Eylül Olayları), Nixon Doktrini, 1973 Arap-İsrail Savaşı (Yom Kippur Savaşı), 1973 Petrol Krizi, Camp David Antlaşmaları gibi olaylar ön plana çıkmaktadır.
Asya ve Uzak Doğu’daki Gelişmeler
Uzak Doğu’daki gelişmeler dönemin genel özelliğine uygun biçimde yaşanmıştır.ABD-Çin ilişkilerinin kurulması ve ABD’nin Vietnam’dan çekilmesi iki önemli gelişmedir..
SALT-I Antlaşması: 17 Kasım 1969’da Helsinki’de ABD ile SSCB arasında başlayan Stratejik Silahların Sınırlandırılması Görüşmeleri 26 Mayıs 1972’de anlaşmayla sonuçlanmıştır.
SALT-II Antlaşması: 21 Kasım 1972’de Cenevre’de başlayan SALT-II görüşmeleri, oldukça zor dönemlerden ve tartışmalardan geçtikten sonra 18 Haziran 1979’da Viyana’da Jimmy Carter ile Leonid Brejnev arasında imzalanabilmiştir.