Dijital Siyaset: Yeni Medya ve Siyasal İletişim

Medyanın dijitalleşmesi ve sosyal medya mecralarının gelişip yaygınlaşmasıyla birlikte bu etkileşimin daha doğrudan bir katılım imkânını ortaya çıkardığını söyleyenlerin sayısı hızla artmaktadır.

Web 2.0 ve Sosyal Medya

Web 2.0

Web 2.0, kullanıcı rolünün çok zayıf olduğu internet sayfalarından oluşan web 1.0 ortamından, kullanıcılara çok daha fazla etkileşim olanağı tanıyan ve onu içerik üreticisi yapan, kullanıcıların birbirileriyle bağlantı kurabildikleri bir ortama geçişi ifade etmektedir. Web 2.0, web içeriğinin kullanıcı tarafından oluşturulmasını sağlayan ‘kullanıcı üretimli’ bir model üzerine temellenmiştir.

Sosyal Medya

Sosyal medya, genel itibarıyla topluluk oluşturmak, sosyal etkileşim sağlamak ve iş birliği gerektiren ortak projeler üretmek için alanların ve fırsatların zeminini sunan web 2.0 temelli web siteleri şeklinde tanımlanabilir.

Sosyal Medya Platformları: Facebook, YouTube ve Twitter

İnsanların video, fotoğraf, görüntü, yazı, karikatür, fikir, dedikodu, haberler gibi her türeden içerikleri paylaşmak için kullandığı çevrimiçi kaynaklar olan Sosyal medya blogları, vlogları, sosyal ağları, mesaj panolarını, podcastleri ve wikileri içermektedir.

Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu’nun 2018 yılı Ocak ayı verilerine göre [3] toplam 7 milyar 593 milyon olan dünya nüfusunun yüzde 42’si, yani 3 milyar 200 milyonu sosyal medya kullanmaktadır. Türkiye’de ise toplam 81 milyon 330 bin nüfusun yüzde 67'si (54 milyon 330 bin kişi) internet; yüzde 63’ü ise (51 milyon) aktif olarak sosyal medya kullanmakta, yani toplam nüfusun yüzde 63'ü sosyal medya kullanmaktadır.

Yukarıda ifade edilen oranlar, yakın bir gelecekte dünya nüfusunun tamamına yakınının sosyal medya ortamında var olacağını işaret etmektedir.

Yeni Bir Siyasal Alan Olarak Sosyal Medya

Sosyal medyanın siyasal iletişim için sağladığı iletişimin boyutu, web 1.0’dan farklıdır. Bu biçimiyle sosyal medyanın sadece siyasi parti ve adayın hâkimiyeti olduğu kurum ve kişisel web siteleri döneminden farklı olarak etkileşim, katılım imkânları çok daha geniş, dikeyden ziyade yatay ilişkinin yoğun olduğu, kamusal-özel ayrımının muğlaklaştığı, çeşitliliğe dayanan, birbirine bağlı başka kamulardan oluşan yeni bir siyasal alan oluşturduğu ifade edilmektedir.

Sosyal Medya ve Siyaset İlişkisi

Sosyal medyanın geleneksel medyayla kıyaslandığında hızlı, ulaşılır, çok yönlü iletişime olanak tanıyan ve görece daha ucuz ilişki ve iş birliği geliştirme potansiyeli, onu, siyasal iletişim açısından da tercih edilebilir bir ortam kılmaktadır. Sayılan bu özellikleriyle mevcut iletişim biçimlerinin yol açtığı sorunlara alternatif olabilen sosyal medyanın, herkesin kullanabilmesi bağlamında siyasal tartışmalarda katılım ve kapsayıcılığı artırması ve bu sayede de siyaset alanını yalnızca siyasal elitler için değil, tüm yurttaşlar için açık ve erişilebilir hâle getirdiği belirtilmektedir. Bundan dolayıdır ki sosyal medyanın siyasal iletişim ve pazarlamadan, eleştirel bir kamusal alanın oluşumuna, yeni sosyal hareketlerden karşı kamusal alanlara kadar pek çok farklı biçimde siyasal alanda rol oynadığı görülmektedir.

Sosyal Medya ve Demokrasi

Siber bir kamusal alan hâline dönüşen ve sesi duyulmayanların seslerini duyurabilecekleri bu yeni iletişim ortamı, sermayenin kıskacındaki konvansiyonel medyaya karşı alternatif bir mecra olarak tanımlanmıştır. Bu görüş çerçevesinde yeni iletişim teknolojilerinin iletişim bağlamında bireylere sağladığı kolaylık ve özgürlüğün yanında, etkileşim ve evrensel erişim olanağını sunması, katılımcı demokrasiye geçişte bu araçları kilit bir noktaya taşımaktadır.

Yeni iletişim teknolojilerine ‘iyimser’ yaklaşan araştırmacıların yanında yeni medya ortamının her ne kadar bir takım demokratik özellikleri barındırsa da toplumdaki çeşitli güç ve iktidar odaklarının gözetleme ve denetim kurma aygıtına dönüşme potansiyeli taşıdığını belirten ‘kötümser’ ya da ‘şüpheci’ yaklaşımlar da mevcuttur.

Siyasal İletişim 2.0

İnsanların yoğun bir biçimde ilgi göstermeleri ve aktif olarak yer almaları sosyal medya ortamlarının vatandaşlar için yeni bir siyasallaşma aracı olarak dikkat çekmesine neden olmuştur. Sosyal medya merkezli olan bu yeni siyasal iletişim biçimi web 2.0 teknolojisine gönderme yapılarak yabancı literatürde ‘politics 2.0’, ‘political public relations 2.0’, ‘leadership 2.0’; yerli literatürde ise ‘siyasal iletişim 2.0’ olarak adlandırılmaktadır.

Kısaca siyasal iletişim faaliyetlerinin yeni medya olarak da ifade edilen sosyal medya üzerinden yürütülmesi anlamına gelen siyasal iletişim 2.0 ile siyasal iletişimde bir takım değişim ve dönüşümler meydana gelmiştir.

Siyasal iletişim 2.0 ve sosyal medya ortamları siyasi parti, adaylar ve seçmenler açısından bir takım avantajlara sahiptir.