Sivil Havacılığın Önemi ve Ülke Ekonomisindeki Yeri

Okyanus aşırı ülkeleri kısa sürelerde birbirine bağlayan, ulaşılması zor bölgelerdeki felaketlere erişimin sağlanmasına katkıda bulunan, gerek ülke ekonomilerine gerek istihdama geniş ölçekte katkıları bulunan sivil havacılık sektörü önemi ve katkıları detaylıca açıklanması gereken bir unsurdur.

Sivil Havacılık Sistemi

Havacılık sistemi birçok bileşeni içerisinde barındıran ve dış dünya ile etkileşimin fazlaca olduğu açık sistemlerdir. Havacılık sistemi en temelde askerî ve sivil havacılık olarak ikiye ayrılmaktadır. Sivil havacılık faaliyetleri havacılık sistemi içerisinde askerî havacılık dışında kalan tüm faaliyetleri içermektedir. Bunlar arasında hava yolu taşımacılığı ile yolcu, yük ve postanın taşınması, genel havacılık, hava aracı, motor ve ekipman üretimi ile bunların bakımı, hava seyrüsefer hizmetleri, hava alanı hizmetleri, havacılık eğitimi, sivil havacılık faaliyetlerinin emniyetli ve standartlara uygun bir biçimde yürütülmesini sağlayan düzenleyici işlevler yer almaktadır.

Sivil Havacılığın Önemi

Hava yolu taşımacılığı ile birlikte insanlar bir yerden bir yere hızlı ve emniyetli bir biçimde seyahat edebilirken bu sürecin oluşmasını sağlayan altyapısal düzen, süreçlerde yer alan kişiler (çalışanlar), işletmeler ya da otoriteler sosyal, kültürel ve ekonomik gelişimin bir parçası olurlar. Sivil havacılığın en önemli parçası olan hava yolu taşımacılığı oluşturduğu istihdam ve süreçlerde elde edilen gelirleriyle özellikle gelişmekte olan ülkelerin GSYH’sine önemli katkılar sağlamaktadır. Ayrıca sivil havacılık sadece kendi faaliyetleriyle değil tetiklediği diğer alanlarla da dünya ekonomisi içerisinde önemli bir yere sahiptir.

Sivil Havacılık Faaliyetlerinin Ekonomi ile İlişkisi

Hava taşımacılığı hem kendi faaliyetleri aracılığıyla hem de diğer endüstrilerle olan etkileşimi ve onlar üzerindeki etkisi nedeniyle önemli ekonomik etkilere sahiptir. Havacılık küresel ticaret ve turizm için hayati öneme sahip olan dünya çapındaki ulaşım ağını sağlayan tek araçtır. Hava yolu taşımacılığı özellikle gelişmekte olan ülkeler için ekonomik büyümeyi kolaylaştırmada hayati rol oynamaktadır. Hava yolu ulaşımı sayesinde ortaya çıkan bağlanabilirlik, her yere kolay bir biçimde seyahat edebilme olanağı, yatırım ve yeniliği teşvik ederek, iş operasyonlarını ve verimliliği artırarak ve şirketlerin yüksek kaliteli çalışanları çekmelerini sağlayarak üretkenliğin artmasına katkıda bulunur.

Hava taşımacılığının ekonomik etkileri bazı kaynaklarda doğrudan, dolaylı, uyarılmış olmak üzere 3 kısımda incelenirken Hava Taşımacılığı Eylem Grubu söz konusu etkilere bir de hava taşımacılığının diğer endüstrilere olan etkisini ele alan katalitik etkileri eklemiştir.

Doğrudan etkiler hava taşımacılığı endüstrisi içerisinde yer alan ve doğrudan yolculara sunulan hizmetlerle ilgili faaliyetleri ve istihdamı kapsamaktadır. Dolaylı etkiler hava yolu taşımacılığı faaliyetleri için tedarikçi durumunda olan işletmeler, bu işletmelerin faaliyetleri ve oluşturduğu istihdamı kapsamaktadır. Uyarılmış etkiler, doğrudan havacılık sektöründe ya da dolaylı olarak ilgili sektörlerde çalışan kişilerin harcamalarını içermektedir. Katalitik etkiler hava taşımacılığının diğer endüstriler üzerindeki “ikincil” etkileridir.

Dünya Ekonomisi İçerisinde Sivil Havacılık Faaliyetleri

2018 yılında havacılık sektöründe 2017 yılında 196.041 kişi istihdam edilmiştir. Kesinleşmemiş rakamlara göre ise 2018 yılı istihdamı 205.000 düzeyindedir. Bu bağlamda 2003 yılına göre sivil havacılık sektöründe istihdam edilen personel sayısı 3 kattan fazla artmıştır. TÜİK verilerine göre 2017 yılında mevcut istihdam 28,1 milyon, 2018 yılında ise 28,7 milyon kişidir. 2018 yılsonu verilerine göre toplam istihdam içerisinde havacılığın payı yaklaşık % 0,7 civarındadır.

Sektörün GSYH’ye olan katkısı incelendiğinde de 2017 yılında 91 milyar TL (24 milyar ABD Doları) ve 2018 yılı kesin olmayan verilerine göre 110 milyar TL (29,46 milyar ABD Doları) olduğu görülmektedir. Türkiye GSYH’si 2017 yılında 3,1 trilyon TL, 2018’de ise 3,7 trilyon TL’dir. Bu bağlamda 2018 yılsonu verilerine göre sektörün GSYH içerisindeki payı % 0.03 düzeyindedir. Sonuç olarak Türkiye’de yıllar itibarıyla hem istihdamın hem de sektör aracılığıyla elde edilen cironun arttığı görülmektedir.

Türkiye Ekonomisi İçerisinde Sivil Havacılık Faaliyetleri

Sivil havacılığın küresel ekonomi içerisindeki yerine bakıldığında da dünya genelinde GSYH’ye olan etkisinin 2,7 trilyon dolar gibi oldukça yüksek bir rakam olduğu görülmektedir. Bu rakam içerisinde doğrudan havacılık ile ilgili faaliyetlerin katkısı 704,4 milyar dolar, dolaylı faaliyetlerin ise 637,8 milyar dolar civarındadır. Hava taşımacılığı büyük bir küresel işverendir. Hava taşımacılığı endüstrisi, dünya genelinde toplam 65,5 milyon istihdam sağlamaktadır. Söz konusu istihdamın 10,2 milyonluk bölümü doğrudan hava taşımacılığı faaliyetleri ile ilgilidir.