Şirket Birleşmeleri
Birleşme Şekilleri
Şirketlerin birleşerek yeni ve tek bir şirket hâlini alması mümkündür. Bu işlemlerin hukuken nasıl olması gerektiği Türk Ticaret Kanunu’nun 134. ile 194. maddelerinde düzenlenmiştir.
Türk Ticaret Kanunu’nun 136. maddesine göre şirketler iki şekilde birleşebilirler.
Bir şirketin diğerini devralması (devralma şeklinde birleşme) veya
Yeni bir şirket içinde bir araya gelmeleri (yeni kuruluş şeklinde birleşme)
Kabul eden şirket “devralan”, katılan şirket “devrolunan” diye adlandırılır.
Birleşmenin Şartları
TTK geçerli birleşmeleri saymıştır. Buna göre:
Sermaye şirketleri;
- Sermaye şirketleriyle,
- Kooperatiflerle ve
- Devralan şirket olmaları şartıyla, kollektif ve komandit şirketlerle,
birleşebilirler.
Şahıs şirketleri;
- Şahıs şirketleriyle,
- Devrolunan şirket olmaları şartıyla, sermaye şirketleriyle,
- Devrolunan şirket olmaları şartıyla, kooperatiflerle birleşebilirler.
Kooperatifler;
- Kooperatiflerle,
- Sermaye şirketleriyle ve
- Devralan şirket olmaları şartıyla, şahıs şirketleriyle birleşebilirler.
- Birleşme sözleşmesinde yer alacak bazı maddeler;
Birleşmeye katılan şirketlerin ticaret unvanlarını, hukuki türlerini, merkezlerini; yeni kuruluş yolu ile birleşme hâlinde, yeni şirketin türünü, ticaret unvanını ve merkezini,
Şirket paylarının değişim oranı,
Devralan şirketin, imtiyazlı ve oydan yoksun payların sahipleriyle intifa senedi sahiplerine tanıdığı hakları,
Birleşmeye katılan şirketlerin yönetim organlar, ayrı ayrı veya birlikte, birleşme hakkında bir rapor hazırlarlar.
Raporda alan bazı başlıklar;
- Birleşmenin amacı ve sonuçları,
- Birleşme sözleşmesi,
- Şirket paylarının değişim oranı ve öngörülmüşse denkleştirme akçesi,
- Yeni kuruluş yoluyla birleşmede birleşme raporuna yeni şirketin sözleşmesinin de eklenmesi şarttır.
- Birleşme kararı, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan olunur.
Şahıs Şirketlerinde Birleşme
Birleşme sırasında devreden bütün varlık ve borçlar bilanço net değerleri ile hesaplanacaktır. Birleşen şirket ortaklarının yeni sermaye payları, elde edilmiş bulunan kârların eşit dağıtımı ve eklenmesi sonucu bulunan yeni sermaye tutarları üzerinden olacaktır. Birleşen şirketlerde birleşme tarihi itibarıyla ortaya çıkan dönem kârının vergileri her ortağın şahsi servetinden karşılanacaktır.
Şahıs şirketlerinden olan komandit şirketlerin birleşmelerinde yukarıda gösterilmeye çalışılan kayıtların benzerleri söz konusu olur.
Sermaye Şirketlerinde Birleşme
Türk Ticaret Kanunu’nda sermaye şirketlerinin birleşmeleri hakkında çok sayıda hüküm vardır. Bunları kısaltarak bir başlık altında toplamak gerekirse aşağıdaki gibi bir sınıflandırma yapılabilir. Buna göre birleşme; devralma, yeni kuruluş, tür değiştirme ve tasfiye halindeki bir şirketin birleşmeye katılması şeklinde olmak üzere özetlenecek olursa:
Devralma şeklinde; yani bir anonim şirketin diğer bir anonim şirketi tüm aktif ve pasifleriyle içine almasıdır. Bu durumda devir alan anonim şirketin hukuki statüsü devam eder. Devralınan, yani katılan şirket ise tüzel kişiliğini kaybeder.
Yeni bir anonim şirketin oluşturulması: Birden çok anonim şirketin malları yeni kurulacak bir anonim şirket tarafından devralınabilir. Bu suretle yepyeni bir anonim şirket kurulmuş olur. Bu yeni anonim şirketin tüzel kişiliği eski anonim şirketlerden farklı olur.
Tür değiştirme: Bir anonim şirketin aktif ve pasifleriyle birlikte sermayesi paylara bölünmüş bir komandit şirket tarafından devralınması şeklinde olur.
Tasfiye hâlindeki bir şirketin birleşmeye katılması: Tasfiye hâlindeki bir şirket, malvarlığının dağıtılmasına başlanmamışsa ve devrolunan şirket olması şartıyla, birleşmeye katılabilir. Söz konusu şartların varlığı, devralan şirketin merkezinin bulunduğu yerin ticaret sicili müdürlüğüne sunulan belgelerle ispatlanır (TTK m. 138).
Şirketlerde Bölünme
Sermaye şirketleri ve kooperatifler sermaye şirketlerine ve kooperatiflere bölünebilirler
Bir sermaye şirketi;
- Başka türde bir sermaye şirketine,
- Bir kooperatife,
- Bir kollektif şirket;
- Bir sermaye şirketine,
- Bir kooperatife,
- Bir komandit şirkete,
- Bir komandit şirket;
- Bir sermaye şirketine,
- Bir kooperatife,
- Bir kollektif şirket, bir kooperatif bir sermaye şirketine dönüşebilir.
Şirketlerde Tür Değiştirme
Bir sermaye şirketi;
Başka türde bir sermaye şirketine;
Bir kooperatife
a) Bir kollektif şirket;
Bir sermaye şirketine
Bir kooperatife;
Bir komandit şirkete
b) Bir komandit şirket;
Bir sermaye şirketine
Bir kooperatife,
Bir kollektif şirketi
c) Bir kooperatif
Bir sermaye şirketine dönüşebilir (TTK m. 181)
Kollektif ve komandit şirketlerin tür değiştirmelerine ilişkin özel düzenleme
Bir kollektif şirket bir komandit şirkete;
- Kollektif şirkete bir komanditerin girmesi,
- Bir ortağın komanditer olması
- halinde dönüşebilir.
- Bir komandit şirket kollektif şirkete;
- Tüm komanditerlerin şirketten çıkması,
- Tüm komanditerlerin komandite olması
- suretiyle dönüşebilir.
Sermaye Şirketlerinde İnternet Sitesi Açma Zorunluluğu
Denetime tabi sermaye şirketleri, bir internet sitesi açmak, şirketin internet sitesi zaten mevcutsa bu sitenin belli bir bölümünü aşağıdaki hususların yayımlanmasına özgülemek zorundadır. Yayımlanacak içeriklerin başlıcaları şunlardır:
Şirketçe kanunen yapılması gereken ilanlar,
Pay sahipleri ile ortakların menfaatlerini koruyabilmeleri ve haklarını bilinçli kullanabilmeleri için yararlı olduğu belgeler, bilgiler, açıklamalar.
Yönetim ve müdürler kurulu tarafından alınan; rüçhan, değiştirme, alım, önerilme, değişik oranı, ayrılma karşılığı gibi haklara ilişkin kararlar
Değerleme raporları, kurucular beyanı, payların halka arz edilmesine dair taahhütler,
İnternet sitesinin bilgi toplumu hizmetlerine ayrılmış bölümü herkesin erişimine açıktır. Erişim hakkının kullanılması, ilgili olmak veya menfaati bulunmak gibi kayıtlarla sınırlandırılamayacağı gibi herhangi bir şarta da bağlanamaz. Bu ilkenin ihlali halinde herkes engelin kaldırılması davasını açabilir.