Limited Şirketler (Kâr Zarar Dağıtımı)
Limited Şirketlerde Kâr Dağıtımı
Bir sermaye şirketi olan limited şirket, Kurumlar Vergisi Kanunu'na göre Kurumlar Vergisi’ne tabidir. Ayrıca yedek akçe ayırma ve bunları muhasebe kayıtlarında gösterme zorunluluğu da vardır. Bu açılardan limited şirketlerde kâr dağıtımı işlemleri anonim şirketlerdeki uygulamalara benzer.
Girişte belirtildiği gibi kitabın genel yapısına uygun olarak bazı tekrarlardan kaçınmak amacıyla anonim şirketlerdeki benzer yönler hatırlatılarak sadece örneklere ağırlık verilmek suretiyle limited şirketlerdeki kâr dağıtımı anlatılmıştır.
Limited Şirketlerde Kâr Dağıtımının Muhasebeleştirilmesi
Anonim şirketlerle benzerlik gösteren, ancak limited şirketin organik yapısı nedeniyle biraz daha basit olan kâr dağıtım hesaplamalarının, işlemlerinin ve muhasebeleştirilmesinin ele alındığı bir örnek aşağıda ele alınmıştır.
Örnek 1 : Parıltı Matbaacılık Limited Şirketinin sermayesi 20.000,00 lira olup tamamı ödenmiştir. 2017 yılında şirketin elde etmiş olduğu kâr 7.000,00 liradır. Şirket ana sözleşmesine göre kâr, ortaklar arasında sermaye paylarına göre dağıtılacaktır. Bu şirketin dönem kârının mali kâra eşit olduğu varsayılmıştır. Yani herhangi bir indirim, istisna söz konusu değildir. Şimdiye kadar ayrılmış bulunan birinci tertip yedek akçelerin tutarı 450,00 liradır.
Bu şirket 2017 yılı içinde, üçer aylık dönemler için toplam 1.100,00 lira geçici Kurumlar Vergisi ödemiş olup, bu işlemler 193.17 Peşin Ödenmiş Kurumlar Vergisi alt hesabında kayıt altına alınmıştır.
Anonim şirketlerdeki kâr dağıtımını da hatırlamak amacıyla bu şirketin kâr dağıtımının nasıl yapılacağı aşağıya özetlenmiştir.
Buna göre; Birinci tertip yedek akçe ödenmiş sermayenin % 20'sini buluncaya kadar kârın % 5'i, birinci temettü ödenmiş sermayenin % 5'i kadar ayrılacaktır. Kurumlar Vergisi oranı % 20’dir. Gelir Vergisi oranı % 15 olup, bu verginin matrahı anonim şirketlerde hesaplandığı gibidir. Dönem kârından, Kurumlar Vergisi, Gelir Vergisi ile birinci tertip yedek akçe ve birinci tertip temettünün toplamı çıkarıldıktan sonra kalan kârın % 10'u ikinci tertip yedek akçe olarak ayrılır, geri kalan ikinci temettüdür.
Kurumlar Vergisinin Hesaplanması
Dönem kârı 7.000,00 x 0,20 = 1.400,00 lira Kurumlar Vergisi tutarıdır. Bu bilgilerle dönem sonunda Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülükler’in ayrıldığı kayıtlar yapılarak vergiden sonraki dönem net kârı bulunur.
En geç Nisan 2018’de yapılacak kayıtlarda kullanılmak üzere gerekli hesaplamaların yapılması:
I.Tertip Yedek Akçenin Hesaplanması
Ödenmiş Sermaye 20.000,00
I. Tertip yedek akçe üst sınırı 20.000,00 X 0,20 4.000,00
2018 yılına kadar ayrılmış 1. tertip yedek akçe 450,00
2018 yılında ayrılabilecek 1. tertip yedek akçe 3.550,00
2017 yılı dönem kârı 7.000,00
I. Tertip yedek akçe matrahı 7.000,00
2018 yılında ayrılabilecek I. tertip yedek akçe 7.000 X 0,05 = 350 liradır. Bu rakam, ayrılabilecek tutar olan 3.550,00 liradan daha küçük olduğu için, tümü 1. tertip yedek akçe olarak ayrılabilir.
I. Temettünün Hesaplanması
Birinci temettü ödenmiş sermayenin % 5’i olarak hesaplanmaktadır. Ödenmiş sermaye 20.000,00 lira olduğuna göre:
Birinci temettü: 20.000,00 X 0,05 = 1.000,00 liradır.
II. Tertip Yedek Akçe ve II. Temettünün Hesaplanması
Dönem kârı 7.000,00
Kurumlar Vergisi: 1.400,00
I. Tertip yedek akçe (7.000,00 X 0,05) 350,00
I. Temettü (20.000,00 X 0,05) + 1.000,00
Toplam 2.750,00 - 2.750,00
Kalan kâr 4.250,00
II. Tertip yedek akçe (kalan kârın % 10'u) 425,00
II. Temettü 3.825,00
Kâr paylarından Gelir Vergisinin ve Net Temettü Tutarlarının Hesaplanması
I. Temettü Gelir Vergisi (1.000 x 0,15) 150,00
I. Temettü (net) (1000 – 150) 850,00
II. Temettü Gelir Vergisi (3.825 x 0,15) + 573,75
II. Temettü (net) (3.825,00 – 573,75] + 3.251,25
Gelir Vergisi kesintisi toplamı 723,75
I. ve II. Temettü toplamı (net) (850,00 + 3.251,25) = 4.101,25
I. ve II. Temettü toplamı (brüt) (1.000.00 + 3.825,00) = 4.825,00
Bu hesaplamalara göre Nisan 2018’de aşağıdaki kayıtlar yapılır.
Yukarıda yapılan kayıtlarda; Geçici Kurumlar Vergisi tutarları aynı zamanda 371 kod nolu karşılık hesabına da aktarılmıştı. Örnekte her iki hesaba ait rakamlar karşılaştırıldığında eşit olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre aşağıdaki kayıt yapılarak ilgili hesaplar karşılıklı olarak kapatılır.
Kurumlar Vergisi beyannamesinin verildiği ayın sonuna kadar verginin ödenmesi gerekmektedir. Ancak peşin ödenmiş olan Geçici Kurumlar Vergisi tutarları, toplam Kurumlar Vergisi tutarı ile aynı olduğu için herhangi bir ödeme yapılmayacaktır.
Kâr dağıtımının gerçekleşmesi nedeniyle ortaklara yapılacak ödemeler ile Gelir Vergisi kesintilerinin ödenmesi dolayısıyla ünitede gösterildiği gibi kayıtlar yapılmalıdır.