Reasürans
Reasürans Kavramı
Reasürans (ikili sigorta), sigorta edilmiş bir riskin, tamamının ya da belli bir kısmının yeniden sigorta edilmesidir. Sigorta şirketleri teminat altına aldıkları rizikoların aynı anda meydana gelme ihtimaline karşı, hasar ödemelerinde zorlanmamak için reasürans yöntemine başvururlar. Büyük çaplı hasar ödemelerini tek başlarına üstlenmeleri sigorta şirketlerini mali açıdan zor durumda bırakabilmektedir. Reasürans sigorta şirketlerinin tek başlarına üstlenmede zorlanabilecekleri büyük çaplı riskleri sigortalama imkânı vermektedir.
Reasürans yoluna başvurarak riski devreden şirkete “sedan”, riski devralan şirkete ise “reasürör” denir.
Reasüre edilmiş bir riskin tekrar devri “retrosesyon” olarak adlandırılmaktadır. Bu şekilde iş kabul eden reasürans şirketlerine ise “retrosesyoner” denilmektedir.
Reasüransın İşlevleri
Reasüransa duyulan gereksinimlerin nedenleri, reasüransın toplumsal ve ekonomik yaşamdaki işlevleri şöyle sıralanabilir:
- Rizikoların yayılmasını sağlar.
- Sigorta şirketlerinin iş kabul kapasitelerinin artmasını sağlar.
- Sigorta şirketlerinin iş kabul esnekliklerinin artmasını sağlar.
- Sigorta şirketlerinin mali yapılarının desteklenmesini sağlar.
- Katastrofik hasarların kontrol altına alınmasını sağlar.
- Sigorta şirketlerine teknik bilgi aktarımını sağlar.
Reasürans Türleri
Reasürans anlaşmalarının, ihtiyarı reasürans anlaşmaları ve otomatik (zorunlu) reasürans anlaşmaları olarak iki temel türü bulunmaktadır.
İhtiyari Reasürans Anlaşması
Bu reasürans türünde münferit riskler için reasürans yapılmakta ve her risk kendi koşullarında, hem sedan şirket hem de reasürör tarafından kabul edilebilecek şartlarda değerlendirilmektedir. Sedan şirket de reasürör de söz konusu risklere ilişkin olarak bir reasürans anlaşmasına taraf olup olmayacaklarını serbestçe belirleme hakkına sahiptir.
Otomatik Reasürans Anlaşması
Otomatik reasürans veya Fransızca’dan reasürans terminolojisine girmiş adıyla “trete reasüransı”, sedan şirketin sözleşmede yer alan riskleri reasüre ettirmek, reasürörün de bu riskleri kabul etmek zorunda olduğu ve bu zorunluluk nedeniyle zorunlu reasürans olarak da tanımlanabilen bir anlaşma türüdür.
Otomatik reasürans kendi içinde iki ayrı başlık altında incelenebilmekte olup sedan ve reasürör arasında sigortalı bedele ilişkin olarak bir sorumluluk paylaşımı söz konusuysa bu tür reasürans anlaşmalarına bölüşmeli (orantılı) reasürans anlaşmaları adı verilmekte; ancak sedan ve reasürör arasındaki sorumluluğun paylaşımı hasarlara göre değişiklik gösteriyorsa bu tür reasürans anlaşmalarına bölüşmeli olmayan (orantısız) reasürans anlaşmaları adı verilmektedir.
Bölüşmeli reasürans anlaşmalarının “kotpar” ve “eksedan” olmak üzere iki farklı uygulaması vardır.
Kotpar reasürans anlaşmaları; reasürans şirketi ile sigorta şirketi, anlaşmaya konu olan ilgili branşta devredilen her bir riskin önceden belirlenmiş oranda otomatik olarak devredilmesi konusunda anlaşırlar.
Eksedan reasürans anlaşmalarında sigorta şirketi önceden belirlenmiş limiti aşan sorumluluklarını otomatik olarak reasürans şirketine devretmektedir ve reasürans şirketi, kendisine devredilen riskleri zorunlu olarak kabul etmek durumundadır.
Bölüşmesiz reasürans anlaşmalarının iki türü vardır. Bunlar; hasar fazlası reasürans anlaşması, hasar oranı fazlası reasürans anlaşmasıdır.
Hasar fazlası reasürans anlaşması; reasürans şirketi, sigorta şirketi ile önceden belirlenmiş bir tutarı geçen hasarları karşılamayı taahhüt eder.
Hasar oranı fazlası reasürans anlaşması; sigorta şirketinin yıl boyunca ödediği hasarları karşılamak üzere yapılan bir anlaşmadır.
Türkiye'de Reasürans Piyasası
Bir ülkede reasürans piyasasının gelişim göstermesi gelişmiş bir sigorta sektörünün varlığı ile alakalıdır. Sigorta şirketleri üstlendikleri bir riski ulusal ya da uluslararası düzeyde çalışan bir reasürans şirketine devredebilirler. Gelişmiş bir reasürans piyasası sigorta şirketlerinin iş kabullerini arttırabileceği gibi ekonomiye de ciddi kaynak sağlamaktadır.
Reasürans Piyasasının Gelişimi
Reasüransın Türkiye’deki gelişimi ancak 1870’li yıllarda Büyük Pera yangınını takiben yabancı şirketlerin öncülüğünde mümkün olabilmiştir.İlk reasürans şirketimiz 1929 yılında Milli Reasürans adıyla faaliyete başlamıştır.
1982 yılından itibaren reasürans sistemi eksedan reasürans sistemi olarak faaliyetini devam ettirmiştir. 1991 yılında ise “Sigortacılıkta Yurt İçi Saklama Payı ve Reasürans Kapasitesini Arttırma Sistemi” yürürlüğe girmiştir.
Milli Reasürans
Milli Reasürans Anonim Şirketi, Türkiye'nin ilk reasürans şirketi olarak 26 Şubat 1929 yılında kurulmuş ve 19 Temmuz 1929 tarihinde ise faaliyetlerine başlamıştır. Milli Reasürans Türk sigorta piyasasının reasürans ihtiyacının %25’ini tek başına karşılamaktadır.
Reasürans Piyasasının Düzenlenmesi ve Denetlenmesi
5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu çerçevesinde Türkiye’de faaliyet gösterecek sigorta ve reasürans şirketlerinin anonim şirket veya kooperatif şeklinde kurulması gerekmektedir.
Türkiye’de sigortacılık ve reasürans faaliyetlerinin düzenlenmesi ve denetlenmesinin Hazine Müsteşarlığı’na bağlı olarak faaliyet gösteren Sigortacılık Genel Müdürlüğü ile Sigorta Denetleme Kurulu tarafından yürütüldüğü bilinmektedir.