Sigortacılıkta Hasar Yönetimi

Hasar genel olarak herhangi bir mala, bedene gelen fiziki veya manevi zararları ifade eder. Meydana gelen hasarlar sigorta poliçesi kapsamında tanzim edilmesinin yanı sıra hasarın tespit edilmesi ve ödenmesi karmaşık ve güç bir durumdur. Hasar hesaplamaları ve ödemeleri sigortacılığın en zor konusudur. Meydana gelen hasar sonrasında tazminat ödemeleri sigortalı ile sigorta şirketinin anlaşmasıyla mümkün olmaktadır.

Hasar ve Tazminat Kavramları

Sigorta şirketi tarafından sigortalının zararı karşılanması için teminatın sigorta kapsamında, olayın sigortalının/sigorta ettirenin iradesi dışında gerçekleşmesi gerekir. Sigorta kapsamı dışında meydana gelen hasarlar, sigorta şirketleri için hasar/zarar olarak değerlendirilmezler.

Hasar Anında Tarafların Yükümlülükleri

Sigortalı ve/veya sigorta ettiren, hasar meydana geldiği andan itibaren poliçe kapsamında ya da sigorta şirketinin istemi üzerine, rizikonun ve tazminatın kapsamının belirlenmesinde gerekli bütün bilgi ve belgeleri eksiksiz ve süratli bir şekilde sigorta şirketine ulaştırmak zorundadır. Sigorta şirketleri ise gerekli evrakların kendisine ulaştırılmasından sonra yapılacak incelemeler neticesinde tazminat ödemeye herhangi bir engel bulunmaması durumunda tazminatı sigortalıya ödemekle yükümlüdür.

Hasar İhbarının Alınması ve Dosya Açılması

Sigortalı, hasarı öğrendiği tarihten itibaren 5 iş günü içerisinde sigorta şirketine ihbarda bulunması gerekir. Hasar ihbarları sigorta şirketinin hasar departmanına doğrudan sigortalı tarafından yapılabileceği gibi sigorta acentesi aracılığıyla da yapılabilir. Sigorta şirketlerine yapılan hasar ihbarlarının herhangi bir şart koşulmadan ihbar numarası verilerek kayıt altına alınması gerekmektedir. Yetkili personel tarafından hasar talebinin hukuken geçerli ya da doğru olmadığı anlaşılması durumunda “işlemsiz” ya da benzer bir ifade düşülerek kapatılabilir.

Tazminat Tutarının Hesaplanması ve Ödenmesi

Sigorta şirketlerinin tazminat ödeme borcu, rizikonun gerçekleşmesini takiben hasarla ilgili belgelerin sigorta şirketine ulaştırılmasından sonra şirketin yükümlülüğüne ilişkin araştırmaları tamamlandığında doğar. Ancak bu süreler, sigortalının hasarı sigorta şirketine bildirdiği tarihten itibaren zarar (mal ve sorumluluk) sigortaları için 45 günü, can (hayat, kaza ve hastalık/sağlık) sigortaları için 15 günü aşamaz.

Hasarda Sovtaj ve Rücu İşlemleri

Sovtaj, mal sigortalarında hasardan sağlam olarak kurtarılan her çeşit malın satılmasından elde edilen gelirlerdir. Sovtaj hasardan iki yöntemle elde edilir:

Hasarlı ancak ekonomik değeri olan mallar sigortalının onayıyla satılır ve elde edilen gelir hasar dosyasına “sovtaj bedeli” olarak kaydedilir. Böyle bir durumda sigorta şirketinin ödeyeceği tazminat bedelinden herhangi bir şey tenzil edilmez.

Sigorta şirketi hasarlı ancak ekonomik değeri olan malların piyasa rayiçlerini saptayarak sigortalıda kalmasını önerebilir. Sigortalının bu durumu kabul etmesi durumunda, hesaplanan tazminat miktarından piyasa rayici saptanmış olan “sovtaj bedeli” düşülerek net ödeme yapılır.

Rücu, bir kişinin hukuken diğer bir kişinin yerine geçerek üçüncü kişilere karşı onun haklarını ve sorumluluklarını devralması durumudur. Sigorta şirketinin rücu etme hakkı zarar sigortalarında geçerli bir durumdur ve bu durum halefiyet ilkesine dayanır. Bu ilkeye göre sigorta şirketi sigortalının yerine geçerek üçüncü kişilere karşı dava açabilir. Ödeme yapan sigorta şirketi, sigorta poliçesi ya da poliçeye ilişkin hükümlere göre tazminat tutarının azaltılmasını ya da kaldırılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene rücu edebilir.

Hasar Tespitinde Eksper Görevlendirilmesi ve Ekspertiz İşlemleri

Sigorta Eksperi; sigortanın konusunu oluşturan rizikoların gerçekleşmesi durumunda meydana gelen hasar ve kayıpların miktarını, hasarın nedenlerini ve niteliklerini tespit eden, ön uzman incelemesi ve gözetim gibi işleri yapan uzman kişilere denir. Sigorta eksperleri çeşitli uzmanlık alanlarında faaliyette bulunurlar. Sigorta eksperliğindeki amaç, meydana gelen kayıp ve hasarın tutarını, nedenlerini tespit ederek ilgili birime ulaştırmaktır.

Sigortacılıkta Hasar Suistimalleri

Suistimal, bir kişinin kendisine tanınan bir hakkı, kendi çıkarları için kötüye kullanmasıdır. Sigortacılık sektörü doğası gereği suistimallere açık bir sektördür. Sigorta suiistimalleri sigortanın farklı evrelerinde meydana gelebilmektedir. Örneğin, poliçe satın almak isteyen bir sigortalının gerçeğe aykırı bir beyanda bulunması ya da hasar meydana geldiğinde hasarın olduğundan daha fazla gösterilmesi gibi. Yapılan araştırmalar ve ihbarlar bize sigorta suiistimallerine en çok hasar işlemleri sırasında yapıldığını göstermektedir. Sigortacılıkta meydana gelen suistimal yöntemleri arasında;

• Aşkın sigorta,
• Sigortasız hasarın sigortalı hale dönüştürülmesi,
• Gerçeğe aykırı hasar beyanı,
• Meydana gelen hasar sonrası yanlış bilgi,
• Sigortalının kasıtlı olarak hasar yapması,
• Üçüncü şahıslara yaptırılan hasarlar,
• Hasar tutarının olduğundan yüksek gösterilmesi sayılabilir.

Sigorta Hasarlarında Uyuşmazlıklar ve Çözümleri

Sigorta poliçesi ile sigorta konusunda meydana gelen zararların tutarları sigorta şirketi ile sigortalı arasında yapılacak anlaşma ile tespit edilir. Hasar konusunda yaşanan anlaşmazlıklar genelde iki noktada olmaktadır. Bunlar:

• Hasarın oluş biçimi konusunda
• Hasarın parasal tutarı konusunda

Hasarın oluş biçimi konusunda uyuşmazlık çoğunlukla meydana gelen hasarın poliçe kapsamı içinde değerlendirilmemesinden kaynaklanmaktadır. Meydana gelen hasarda sigortalının ağır kusuru ya da ihmali olabilir. Bu gibi durumlarda sigorta şirketi için meydana gelen zararlar hasar olarak nitelendirilmemekte ve sigortalıya tazminat ödemesi yapılmamaktadır. Bu gibi durumlarda uyuşmazlık meydana gelmektedir.