Sigortacılıkta Fiyatlama
Sigortacılıkta fiyatlandırma doğrudan doğruya kārlılığı etkileyen bir unsur olmanın yanı sıra sigorta şirketleri sigorta fiyatını belirlerken çeşitli istatistiki verilere dayanarak sigortalılardan alınacak prim tutarını hesaplamaktadırlar. Sigorta fiyatı, diğer sektörlerin aksine sigortacılığa özgü matematiksel hesaplamalar sonucu tespit edilen bir bedeldir.
Sigorta şirketleri poliçe fiyatlarının belirlenmesinde istatistiki hesaplamalara dayanarak net primi hesaplamaları ve hesaplanan net prim üzerine vergi, giderler, kār tutarı gibi şarjmanlar eklenerek sigortalılardan alınacak brüt prim tutarı belirlenmektedir.
Fiyat ve Fiyatlandırma
Fiyat, tüketicilerin bir mal ya da hizmeti satın almak için ödedikleri para miktarıdır. Fiyat aynı zamanda mal ve hizmetin parasal değeridir. İşletmelerin piyasadaki pazar payı, sundukları ürün ve hizmetlerin tüketici nezdindeki talebi ve pazarın rekabet durumu fiyatlandırma stratejilerinin belirlenmesi açısından önemli etkenler arasında yer alır.
Sigorta Priminin Tespiti
Müşteriler sigorta hizmetini satın alırken dikkat ettikleri en önemli unsur, sigorta şirketinin güvenilirliği ve hasar meydana geldiği zaman sigorta şirketinin hızlı ve eksiksiz olarak verdiği hizmetin kalitesidir. Sigortacılıkta prim olarak adlandırılan ve sigorta fiyatını oluşturan tutar, sigorta döneminin başında peşin olarak tahsil edilmektedir.
Sigorta Primi
Sigortacılık sisteminde prim, sigorta şirketi tarafından sunulan teminatları satın almak için sigortalının ya da sigorta ettirenin ödemiş olduğu sigorta ücretine denir.
Prim Tespit Kuralları
Sigorta sisteminin sağlıklı işleyebilmesi ve sürekliliği açısından sigorta priminin tespit edilmesi büyük öneme sahiptir. Sigorta priminin tespit edilmesinde aşağıdaki kurallar dikkate alınır:
- Primin Yeterli Olması Kuralı
- Primin Adil Olması Kuralı
- Primin Ekonomik Ölçülere Göre Makul Düzeyde Olması Kuralı
- Primde Hasardan Korumayı (Emniyeti) Teşvik Kuralı
Prim Tespitine Etki Eden Faktörler
Sigorta priminin tespit edilmesini etkileyen unsurlar sadece sigorta şirketinin kendi iç dinamiklerinden oluşmaz. Bazı durumlarda dış faktörlerde sigorta priminin belirlenmesinde etkili olmaktadır. Sigorta prim tespitine etki eden işletme dışı faktörleri şu şekilde sıralayabiliriz:
- Faiz oranları
- Döviz kurları
- Rekabet
- Enflasyon oranları
Net Primin Özellikleri ve Hesaplanması
Sigorta ile muhtemel hasarlar tazmin edildiğinden prim gelirlerinin, gerçekleşmesi olası tazminat giderlerine eşit olması gerekir ve buna “uygunluk prensibi” denir. Bu eşitliği gerçekleştirecek primi oranına net sigorta primi, ya da kısaca “riziko primi” denir. Net prim, brüt primin yani piyasa fiyatının ilk kısmıdır.
Brüt Primin Özellikleri ve Hesaplanması
Sigorta şirketleri sigorta poliçesinde vermiş olduğu teminatlardan dolayı bir dizi maliyete katlanır. Bu maliyetler arasında üretim, sürüm ve yönetim giderleri yer almaktadır. Bu maliyetler sabit maliyetler, değişken maliyetler ve sigorta bedeline bağlı giderler olarak kendi içinde üç gruba ayırmak mümkündür.
Sigorta Tarifesi ve Tarife Sistemleri
Sigorta poliçelerinin fiyatlarına etki eden unsurlar arasında belki de en önemlisi sigorta tarifesidir. Sigorta tarifeleri, poliçelerin ana unsurlarını oluşturan etmenlerdir. Uygulanan tarifeler ile sigorta poliçesinin şekil ve şartları ortaya çıkar. Sigorta poliçe fiyatları belirlenirken tarifeler dikkate alınır.
Üç çeşit tarife sistemi vardır:
- Serbest Tarifi Sistemi
- Tanzim Edilmiş (Düzenlenmiş) Tarife Sistemi
- Tasdik Edilmiş (Onaylanmış) Tarife Sistemi
Serbest Tarife Sistemi
Türkiye’de 1990 yılından itibaren uygulanan Serbest Tarife Sistemi'nde, sigorta şirketleri uygulayacakları tarifeleri kendileri belirlemektedirler.
Tanzim Edilmiş (Düzenlenmiş) Tarife Sistemi
Tanzim Edilmiş yani Düzenlenmiş Tarife Sistemi ile kamu otoritesinin yetki ve sorumluluğunda düzenlenerek yayımlanmaktadır. Sigorta şirketleri kamu tarafından düzenlenmiş tarife sistemini aynen uygular.
Tasdik Edilmiş (Onaylanmış) Tarife Sistemi
Tasdik Edilmiş Tarife Sistemi'nde tarifeyi uygulayacak sigorta şirketleri, “serbest tarife rejiminde” olduğu gibi, piyasa şartları ve teknik hesaplamalar sonucu serbestçe oluşturdukları tarifeyi ilgili kamu otoritesine onaylattıktan sonra uygulamaya koyarlar.
Sigorta Fiyatlandırma Politikalarının Oluşturulması
Türkiye’de 1990 yılından itibaren serbest tarife sistemine geçilmesiyle birlikte; sigortacılık sektöründe fiyatlandırmanın önemli bir parçası olan fiyatlandırma politikalarının nasıl oluşturulacağı önemli hale gelmiştir. Fiyatlandırma şirketlerin ulaşacağı hedefler için fiyatların belirlenmesi işlemidir.