Üretim Muhasebesi - Acente Aracılığıyla Prim Üretimi

Sigorta şirketleri, sigorta prim üretimlerini arttırabilmek için bireylere ve işletmelere pazarlama yapmak amacı ile sigorta aracılarından yararlanmaktadırlar. Sigortacılık Kanunu'na göre sigorta aracıları; acenteler ve brokerlardır. Prim üretim kanalları açısından bakıldığında acenteler en yüksek prim üretimini gerçekleştirmektedir. Acentelerin % 70’i bulan prim üretimi ile sigortacılık sektöründeki önemi ve payı büyüktür. Sigorta şirketleri, prim üretiminde katkıda bulunan aracılarına yaptıkları iş karşılığında komisyon öder, yıl sonlarında ise teşvik primleri ile ödüllendirilirler.

Acente aracılığıyla prim üretimi, prim üretimin doğrudan sigorta şirketi merkezi tarafından değil, yetkilendirilmiş bir aracı kurum olan acente tarafından elde edilmesidir. Bu durumda sigorta şirketi ile acente arasında ortaya çıkan borç-alacak ilişkisi ve komisyon ödemesi oluşacaktır.

Sigorta acenteleri, bir hafta süresince tahsil ettikleri primlerin komisyon ve ilgili vergiler düşüldükten sonra kalan kısmını, en geç ertesi haftanın son iş gününün bitimine kadar sigorta şirketine posta çeki, posta havalesi veya şirket adına açılmış bir banka hesabına yatırmak suretiyle ya da diğer yollarla intikal ettirmek zorundadırlar.

Sigorta acenteleri, tahsil ettikleri primleri poliçeler itibariyle ayrı bir hesapta tutmak zorundadırlar. Her ayın ilk on günü içinde, bir önceki ayın üretim, tahsilat ve ödemeleri için taraflar arasında mutabakat yapılır ve buna ilişkin belgelerin birer örneği usulüne uygun; olarak saklanır.

Sigorta acenteleri yaptıkları işlemler karşılığında sigorta şirketinden komisyon almaktadır. Sigorta branşları itibarıyla uygulanacak komisyonlar, sigorta şirketleri ve acenteleri arasında serbestçe belirlenir.

Acentelerin hesap ve kayıt düzeninin, şirketler ile ilgili hesaplarda üçer aylık dönemler itibarıyla mutabakat sağlayacak şekilde oluşturulması gerekir. Acenteler ve sigorta şirketleri kendi aralarındaki ilgili hesaplarda, üçer aylık dönemler itibarıyla hesap mutabakatlarını sağlamak zorundadırlar.

Prim üretimi acente tarafından yapıldığında da direkt prim üretiminde yapılan kayıtlara benzer kayıtlar yapılır. Ancak ilave olarak acenteye verilen komisyon kaydı bulunmaktadır.

Acente kanalıyla prim üretimi gerçekleştiğinde, prim tahsilat yetkisi bulunan acente brüt primi (net prim , vergi ve diğer yasal kesintileri toplamı) yaparak yasal olarak belirtilen sürede sigorta şirketine devreder. Sözleşmenin yapılmasıyla sigorta şirketi prim tahakkuk kaydını yaparak prim gelirini kaydeder. Doğrudan primi kendi tahsil etmediği içinde Acenteden Alacaklar olarak kaydeder. Sigorta şirketleri bir taraftan acenteden alacaklı konumuna gelirken; bu primi elde etmesinin karşılığında acenteye komisyon yükümlüğü altına girerek acenteye borçlanır. Komisyon sigorta şirketi açısından üretim gideridir ve acenteden alacaklar hesabından düşülerek ; acenteden alınacak primden düşürülür. Başka bir ifadeyle; acente tahsil ettikleri primlerden alacağı komisyonu düştükten sonra kalan tutarı sigorta şirketine gönderir.

Sigortalı veya sigorta şirketi çeşitli nedenlerle sigorta poliçesinin iptalini isteyebilir. Sigorta konusu riskin ağırlaşması, riskin ortadan kalkması, primin ödenmemesi vb. nedenler ile poliçeden vazgeçilebilir. Poliçenin iptal edilmesi nedeniyle elde edilen prim gelirinin de iptali gerekmektedir.