Seyahat Acentacılığı ve Tur Operatörlüğünde Enformasyon Yönetimi ve Sistemleri

Bilgi ve iletişim teknolojileri kavramı, iletişim ve teknoloji kavramlarını tek bir oldu olarak değerlendiren ve bu ikisi arasındaki ilişkiye vurgu yapan bir terim olarak karşımıza çıkmaktadır. Ekonomik anlamda bilgi ve iletişim teknolojileri işletmeler için verimliliğin artırılması, mal ve hizmetlerin üretim ve dağıtım süreçlerinde yeniliklerin kullanılmasıyla avantajlı konum elde edilmesi gibi hususlarda oldukça önemli bir etki oluşturmaktadır.

Günümüzde bilgi teknolojileri turizm ile ilişkili tüm işletmeler için turistik ürünlerin tanımlanması, tanıtımı, bir araya getirilmesi, dağıtımı ve tüketiciye sunulması aşamalarında sürdürülebilir rekabet avantajı elde etmede stratejik bir araç olarak görülmektedir [2]. Turizm endüstrisi için müşteri ihtiyaçlarının hızlı bir şekilde belirlenerek, potansiyel müşterilere güncel, kapsamlı ve özelleştirilmiş bilgi ulaştırılması öncelikli faaliyetlerden biri olarak değerlendirilmektedir. Turistik hareketliliğe katılan müşterilerin sayı ve kalite algılarında yaşanan hızlı artış, söz konusu gelişimi karşılayabilecek güçlü bilgi sistemleri ihtiyacını da beraberinde getirmektedir. Turistik talebin miktar ve çeşitliliğindeki artışın yanında yeni turistik ürünlerin ortaya çıkması, turizm endüstrisinde bilgi sistemlerinin kullanımı noktasında teşvik edici olmaktadır [3].

Bilgi sistemleri, 1970’lerde Merkezi Rezervasyon Sistemleri (Central Reservation Systems-CRS), 1980’lerde Küresel Dağıtım Sistemleri (Global Distribution Systems-GDS), 1990’larda ise internetle gelişmiştir.

Merkezi rezervasyon sistemi, işletme odalarını elektronik olarak uzak satış ofislerine dağıtan bir veri tabanı olarak faaliyet göstermektedir. Bu sistem ile hem aracılar hem müşteriler rezervasyon yaptırıp ve onaylatabilmektedir [6].

Merkezi rezervasyon sistemi, havayolları firmalarının elektronik rezervasyon sistemleri başta olmak üzere, uçuş bilgileri ve satış yönetimi çalışmaları için de kullanılan bir kavram olarak değerlendirilebilir [7]. Merkezi Rezervasyon Sistemleri firmalar için uluslararası ölçekte kontrol, tanıtım-pazarlama ve satış çalışmaları için birtakım üstünlükler kazandırırken, gelir yönetimi için de kolaylık sağlamaktadır. Merkezi Rezervasyon Sistemleri talep dalgalanmalarına karşı esnek fiyatlama ve kapasite değişiklikleri imkanı da tanımaktadır. Bunlara ek olarak Merkezi Rezervasyon Sistemleri ile iletişim maliyetleri azaltılmakta, pazar ve rakipler ile ilgili bilgi edinimi sağlanmaktadır.

1967 yılında United Airlines ve American Airlines firmaları bazı seyahat acentası ofislerinde terminaller kurmuştur. 1984 yılında ise Amerikan Sivil Havacılık Kurulu, merkezi rezervasyon sistemine yönelik ilk düzenlemeyi belirlemiştir [10].

Pazarlama karması içinde yer alan dağıtım, turizm işletmelerinin rekabet gücü ve verimliliğinin artmasını sağlayan en önemli kavramlardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Doğru ürünlerin, doğru pazar bölümlerine doğru aracılar ile dağıtımı turizm işletmlerinin uzun dönemdeki başarısı için oldukça önemlidir. Bu noktadan hareketle günümüzde Küresel Dağıtım Sistemleri, düşük maliyet olanağı da sağlayarak en verimli dağıtım sistemi olarak görülmektedir [3]. Küresel Dağıtım Sistemi kavramı, temelde bir ya da daha fazla merkezi rezervasyon sistemini ifade etmektedir [11].

Küresel Dağıtım Sistemleri arasında en önemli olanları genellikle havayolu işletmelerine yönelik faaliyet yürütenlerdir. Bu sistemler Amadeus, Galileo, Sabre, Worldspan olarak sayılabilir. Birçok seyahat acentası söz konusu dört önemli global dağıtım sisteminden (Amadeus, Galileo, Sabre, Worldspan) biri ile bağlantılı olarak çalışmaktadır [17]. Büyük ölçekli bu Küresel Dağıtım Sistemleri, pazarın önemli bir kısmında söz sahibi olarak görülmektedir. Bu sistemler arasından Amerika’ da faaliyet gösteren dört büyük Küresel Dağıtım Sistemi olan Sabre, Apollo, System One ve Worldspan çeşitli havayolu işletmelerinin birlikte hareket etmesiyle ile etkinliğini artırmıştır.

Amadeus, 1987 yılında Air France, Iberia, Lufthansa ve SAS işbirliği ile kurulmuş bir dağıtım sistemidir. Kurucuların ortaklığı günümüzde devam etmemektedir. Amadeus, Türk Hava Yolları da dahil yüzlerce havayolu şirketinin sistemine doğrudan erişim sağlayabilmektedir. Amadeus aracılığıyla seyahat acentaları birçok kent arasında, dünyadaki bütün tarifeli uçuşlar içerisinden çeşitli alternatifler sunabilmektedir [19].

Galileo International Air Lingus, Air Canada, Alitalia, Austrian Air, British Airways, KLM, Olympic Air, Swissair, TAP Air Portugal, United Airlines ve US Airways şirketlerinin yer aldığı bir grup tarafından kurulmuştur. Galileo Inernational’ın merkezi Chicago’da bulunmaktadır. Şirketin bunun yanında İngiltere ve Hong Kong’ta uluslararası ofisi ve dünyanın çeşitli yerlerinde dağıtım ofisleri bulunmaktadır.

Sabre, 1962 yılında Amerikan Havayolları tarafından kurulmuştur. Şirket, küresel dağıtım sistemleri arasında ilk bilgisayarlı rezervasyon sistemi olma özelliğini taşımaktadır. Sabre’nin merkezi Dallas’da yer almakta, dünyanın çeşitli yerlerinde de birçok bölgesel ofisi bulunmaktadır [21].

Worldspan, 1990 yılında Delta Havayolları’nın Datas II ve Northwest Havayolları’nın PARS (Programmed Airline Reservations System) sistemlerinin birleşmesi ile kurulmuştur. Worldspan bugün Delta, Northwest, Trans World Havayolları (TWA) ve Abacus Distribution System ortaklığında faaliyetlerini sürdürmektedir.

Dijital medya, internetin ulaşım hızı ve kapsamı gibi hususlar ile hem küresel bilgi çevresini hem de tüketici davranışlarını ciddi boyutlarda etkilemektedir [25]. Bu özellikleri ile internet, tüketici ve üretici arasında güçlü etkileşim sağlayarak turizm endüstrisine de önemli düzeyde hizmette bulunmaktadır. İnternette sunulmuş bilgiye serbest erişim sağlanabilmesi ve esnek bilgi yayıncılığı sunan bir üst medya bilgi sistemi “www” (world wide web) olarak adlandırılmıştır [26]. Söz konusu bu üst medya bilgi sistemi aynı zamanda hem işletmeler hem de turistik destinasyonlar için ucuz bir yol aracılığıyla bilgi iletimi, tanıtım ve dağıtım için gerekli altyapı elde etme olanağı sağlamaktadır [27].