Turist Rehberliği

Turist Rehberliği Kavramı

Profesyonel turist rehberi, “yönetmeliğe uygun olarak meslek icra etme yetkisini kazanmış, yerli ve yabancı turistlere, gezi öncesinde seçmiş oldukları dilde rehberlik eden, onlara tanıttıkları bölgenin kültürel ve doğal mirasını aktaran, tur operatörü veya seyahat acentesinin yazılı belgelerinde tanımlanan gezi programının, tüketici tarafından satıldığı şekilde yürütülmesini sağlayan ve bu programı seyahat acentesi adına yöneten kişi” olarak tanımlanabilir. Turistlerin rehberli turları seçme nedenleri arasında; ülke insanını daha iyi tanımak istemeleri, yerel dili iyi bilmemeleri, rehberli turda daha fazla bilgi edineceklerini düşünmeleri, daha eğlenceli vakit geçirdiklerini düşünmeleri ve yalnız tura çıkmaktan çekinmeleri vardır.

Turist Rehberliğinin Tarihsel Gelişimi

İngiltere’de, Elizabeth’in tahta çıkması ile 16. yy’da başlayan ve 17. yy.’da yaygınlaşan Büyük Tur’lar (Grand Tour) Kıta Avrupası’nın önemli şehirlerini içermekteydi ve bu yolculuğa çıkanlar ciddi anlamda rehberlik hizmetine ihtiyaç duymaktaydılar. Sanayi devrimi ile boş zamanın oluşması ile başlayan turizm hareketleri sonrası Thomas Cook’un ilk tur düzenlemesi ile dönüşüm gerçekleşmişti. 1950 yılında yapılan “İkinci Turizm Danışma Kurulu” tercüman rehberlik üzerinde önemle durmuştu. 2005 yılında yayınlanan “Profesyonel Turist Rehberliği Yönetmeliği” kapsamında turist rehberliği ile ilgili faaliyetler yürütülmüştür. Son olarak 2012 yılında kabul edilen 6326 sayılı “Turist Rehberliği Meslek Kanunu” ile Turist Rehberliği Meslek Yasası’na kavuşmuştur.

Turist Rehberliğinin Özellikleri

Bir turist rehberinin iyi bir seyahat deneyimi yaşatması, rehberin bilgisi ve donanımı, tutumları ve kişilerarası iletişim becerileri olmak üzere üç faktöre bağlıdır. Bunlar; bilişsel faktör, duygusal faktör ve davranışsal faktördür. Rehberlerin yabancı dil seviyesi, kendi ülkeleri hakkında derin bilgi sahibi olması, sorulara akıllı cevap verebilmesi, hoşgörülü ve ilgili olması turistlerin seyahat deneyimini olumlu sonuçlandıran etkenlerdendir.

Rehberlik Mesleğinin Rolleri ve Görevleri

Ülkemizde profesyonel turist rehberlerinin; iletişim, yönetim (planlama, organizasyon, liderlik, denetim) tanıtma ve bilgi verme, eğlendirme, olağandışı durumlarla baş edebilme, hakkaniyeti sağlama olmak üzere altı temel işlevi yerine getirdiği varsayılabilir. Turist rehberliğinin rolü; rehberlere göre turist grubunun yönetimini sağlama, yerel bilgileri yaygınlaştırma, kişilere olabildiğince fazla yeri (manzarayı) gezdirme, yerel tarihi öğretme iken tur operatörlerine göre halkla ilişkiler temsilciliği, yabancı turistlere göre ise yörenin veya ülkenin temsilciliği ve yerel kültürün tercümanlığı gibi öncelikli rollerdir.

Rehberlik Mesleğinin Turizm Sektörü Açısından Önemi

Turist rehberlerinin, ev sahibi ülkenin temsil edilmesinde ve turist deneyiminin kalitesinin, turistlerin kalış sürelerinin ve yerel halkın sağladığı ekonomik faydalarının artmasında ve dolayısıyla destinasyonun tanıtımında stratejik bir öneme sahip olduğunu söylemek mümkündür. Turist rehberi ile turist arasındaki yakın ve uzun süreli ilişki, ziyaret edilen yerin anlam kazanmasında önemli bir işlev görür. Rehberin performansı, destinasyon imajı için çok önemlidir.

Seyahat Acentası, Tur Operatörü ve Turist Rehberi İlişkisi

Rehberin performansı müşterilerin tekrar ziyaretini etkilemekte, tur operatörünü rakiplerinden ayırmakta ve böylece müşteri sadakati ve ağızdan ağıza iletişim kullanılarak rekabet avantajı sağlanabilmektedir. Turist rehberi; tur operatörü/seyahat acentesi, konaklama ve yiyecek içecek işletmesi, yerel halk ile turist arasında arabuluculuk rolünü üstlenmektedir.

Meslek Kanunu ve Sivil Toplum Kuruluşları

12 Haziran 2012 yılında yürürlüğe giren 6326 sayılı “Turist Rehberliği Meslek Kanunu”nun amacı; turist rehberliği mesleğine kabule, mesleğin icrasına ve turist rehberliği meslek kuruluşlarının kuruluş ve işleyişine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir. Ruhsatname, mesleğe kabul koşullarını taşıyan turist rehberlerine bakanlık tarafından verilen belgeyi; eylemli turist rehberi, çalışma kartı sahibi olup fiilen turist rehberliği hizmeti sunma hak ve yetkisine sahip turist rehberini; eylemsiz turist rehberi, ruhsatname sahibi olup çalışma kartı olmayan turist rehberini; bölgesel turist rehberi, ruhsatnamesinde ve çalışma kartında belirtilen coğrafi bölge veya bölgelerde çalışma hak ve yetkisine sahip olan turist rehberlerini; ülkesel turist rehberi ise ruhsatnamesinde ve çalışma kartında ülke genelinde çalışma hak ve yetkisine sahip olduğu belirtilen turist rehberlerini ifade eder. Turist rehberliği mesleği ile ilgili en önemli iki kuruluş Dünya Turist Rehberi Birlikleri Federasyonu ve Turist Rehberleri Birliği’dir (TUREB). Turist Rehberleri Birliği, Turist Rehberliği Meslek Kanunu uyarınca kurulmuştur. TUREB, Türkiye'de örgütlenmiş 13 odanın kamu kurumu niteliğinde meslek üst kuruluşudur.