Sekreterlik Mesleği ve Stres Yönetimi

Bu ünitede öncelikle Stres kavramı ele alınmış, stres kavramının zaman içinde anlam ve algısındaki değişimler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Stres; aslında yüzyıllardır varlığı kabul edilen ve çeşitli bilim dallarının ilgi alanı dâhilinde yer alan bir kavramdır. Ancak 20. yy. ile başlayan hızlı dönüşüm bu kavramı daha fazla ön plana çıkarmıştır. Stresi günümüzde bu kadar çok ön plana çıkaran nedenlerin arasında 20. yy.’a damgasını vuran küreselleşme ve hızlı teknolojik değişim yer almaktadır. Her iki olgu dünyayı kasıp kavururken, kişilerin de hayatını tüm yönleriyle derinden etkilemektedirler. Küreselleşme ve teknolojik değişim özellikle rekabeti körüklemekte, kişileri iş hayatında acımasız bir rekabet ile karşı karşıya bırakarak onları strese sürüklemektedir. Bu durum ise stresin hem nedenlerini hem de sonuçlarını ele alan daha fazla çalışmanın ortaya çıkmasına yol açmakta ve çalışmalarda çalışanların yoğun stresle başa çıkabilmelerinin, başka bir deyişle stres yönetiminin yolları aranmaktadır.

Stres; “kişi ile çevresinin etkileşimini içeren, davranışlarına yön veren bir güç ya da organizmanın bazı uyarıcılara karşı oluşturduğu bedensel ve zihinsel sağlığının tehdit edilmesi ile ortaya çıkan bir durumu” ifade etmektedir. İş ortamında belirli rol ve görevleri yerine getiren birey için ortaya çıkan strese örgütsel stres denir. Örgütsel stres; iş stresi, mesleki stres ya da işe bağlı stres olarak da adlandırılabilmektedir.

Stres, birey ile stres yaratan faktörler arasındaki etkileşim sonucu meydana geldiğinden, stres faktörlerinin bireyden, çevresinden ve çevre ilişkilerinden kaynaklandığı düşünülmektedir. Bu sebeple literatürde strese yol açan faktörler, başka bir ifadeyle stresin kaynakları üç kategoride sınıflandırılmaktadır. Stresör olarak da adlandırılabilen bu faktörler; Bireysel Stres Faktörleri, Örgütsel Stres Faktörleri, Örgüt dışı (Çevresel) Stres Faktörleridir.

Stres zaman içinde gösterdiği devamlılığa ve dereceye bağlı olarak birey üzerinde belli sonuçlar yaratabilmekte ve bireyin dengesini alt üst ederek çeşitli belirtilerin meydana gelmesine neden olmaktadır. Örneğin; bu belirtiler gerginlik, uykusuzluk, duygusal dengesizlik, işe uyum sağlayama, verimlilik kaybı vb.dir. Stresin neden olduğu bu sonuçları bireysel ve örgütsel olarak ikiye ayırmak mümkündür. Stresin Bireysel Sonuçları; Stres insanın doğasını bozan ve tüm organizmasını etkileyen psikolojik bir durumdur. Stresin birey üzerindeki sonuçları fizyolojik, psikolojik ve davranışsal etkiler olarak sınıflandırılabilir. Stresin Örgütsel Sonuçları ise; Stres, bireyi etkileyerek onun fizyolojik, psikolojik ve davranışsal açıdan olumsuz sonuçlar ile karşılaşmasına neden olmaktadır. Ancak bireyin tüm organizmasını derinden etkileyen stres belirli bir aşamadan sonra sadece söz konusu bireyi sarsmamakta, birey ile birlikte onun çalıştığı örgütü de olumsuz yönde etkilemektedir.

Araştırma bulgularına göre sekreterlik mesleği en yüksek stres düzeyine sahip 12 meslek arasında yer almaktadır. Günümüzde stresten arındırılmış bir dünya hayal etmek neredeyse imkânsızdır. Bu sebeple stresin varlığını kabullenen ve onunla mücadele yollarını arayan bir dünya inşa etmek daha gerçekçi görülmektedir. Bu yolların aranması literatürde stres yönetimi kavramı ile ifade edilmektedir. Stres yönetimi; stresle mücadele etmek ve hayat standartlarını optimize etmek amacıyla, ortamda huzursuzluğa neden olan etkenleri ortadan kaldırmayı ya da en azından değiştirmeyi ifade etmektedir. Stres yönetimi, stresle başa çıkmak için değişik stratejiler geliştirmektedir. Bu stratejiler, bireysel ve örgütsel stratejiler şeklindedir.