Sağlık Kurumlarında Bütçeleme
Planlama, geleceği tahmin etmek ve geleceğe yönelik kararlar alma fonksiyonudur. Planlama; planlanan dönemin uzunluğuna göre uzun vadeli planlama (stratejik planlama) ve kısa vadeli planlama (bütçeleme) olarak ikiye ayrılmaktadır.
Bütçeleme; cari dönemin çevresel şartlarına, işletmenin sahip olduğu mevcut fiziksel, beşeri ve finansal kaynaklara göre en çok bir yıllık süreye ait yol haritasını hazırlamaktır.
Sağlık kurumu yönetimi tarafından hazırlanan gelecek dönem faaliyetlerini (genellikle 1 yıl) ve sonuçlarını parasal ve sayısal olarak ifade eden işletme bütçeleri aşağıda sıralanan bütçelerden oluşur .
- Sağlık Kurumu Satış Bütçesi
- Sağlık Kurumu Üretim Bütçesi
- Sağlık Kurumu Faaliyet Giderleri Bütçesi
- Sağlık Kurumu Yatırım Bütçesi
- Sağlık Kurumu Nakit Bütçesi
- Sağlık Kurumu Proforma Gelir Tablosu
- Sağlık Kurumu Proforma Bilançosu
Sağlık kurumu işletme bütçesinin hazırlanmasına satış bütçesinin hazırlanması ile başlanır. Satış bütçesi hazırlanırken hem sağlık kurumunun kendi kapasitesi ve olanakları hem de kurum dışı faktörler dikkate alınmalıdır. Bununla birlikte Sağlık Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Kurumunun düzenlemeleri ile sektördeki diğer sağlık kurumlarının durumları da göz önünde bulundurulmalıdır.
Türkiye’de sağlık kurumlarında uygulanan bütçeler sağlık kurumunun mülkiyetine göre farklılık göstermektedir. Özel sağlık kurumlarında işletme bütçesi yapılmakta ve uygulanmaktadır. Devlete ait sağlık kurumlarında ise farklı bütçeler uygulanmaktadır. Sağlık Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı’na bağlı sağlık kurumlarında genel bütçe uygulanırken üniversitelere ait sağlık kurumlarında özel bütçe uygulanmaktadır. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında yürütülmektedir. Diğer yandan hem bakanlıklara hem de üniversitelere bağlı sağlık kurumlarında döner sermaye işletme bütçesi de uygulanmaktadır.
5018 sayılı kanunun 9. maddesi, stratejik planlama ve performans esaslı bütçeleme (PEB) başlığını taşımaktadır. Bu maddeye göre, kamu idareleri stratejik plan hazırlamak ve bütçelerini de bu planda yer alan misyon, vizyon, stratejik amaç ve hedeflerle uyumlu ve performans esasına dayalı olarak oluşturmak zorundadır. Performans Esaslı Bütçeleme (PES), kamu hizmetlerine ödenek tahsisi yapılmadan önce yürütülecek faaliyet ve projelerin maliyetlendirilmesini ve bunlara yönelik performans hedefleri oluşturulmasını öngören bir bütçe yönetim sistemidir. Böylece sistemde kamu hizmetlerine yönelik ödenek tahsisi, çıktılar ve sonuçlarla ilişkilendirilmektedir.
Başta sağlık olmak üzere eğitim, tarım, kültür ve orman gibi farklı alanlarda faaliyet gösteren döner sermayeli işletmeler mevcuttur.