Finansal Planlama
Plan bir işin, bir eserin gerçekleştirilmesi için uyulması tasarlanan düzen olarak tanımlanmaktadır. Planlama ise gerçekleştirilmesi düşünülen bir işin veya eserin nasıl, nerede, ne zaman ve kim tarafından yapılması gerekeceğinin önceden belirlenmesine yönelik çalışmalar bütünüdür.
Planlamadaki ana amaç sadece kısa vadede kârlılığın artırılması veya maliyetlerin azaltılması değil, yeni iş alanları oluşturma, yanlış iş alanlarından çekilme gibi işletme faaliyetlerinin verimliliklerinin de planlamaya dahil edilmesi gerekmektedir.
Planlama, sağlık kurumu işletmelerde uzun dönemli amaç ve hedeflerin belirlenmesi ve bu amaçları gerçekleştirebilmek için gereksinim duyulan kaynakların ayrılarak, uygun faaliyet programlarının hazırlanması olarak, bütçeleme ise planlamanın bir unsuru olarak, işletmenin amaç ve hedeflerine ulaşılabilmesi takip edilmesi gereken ve işletmenin başarılı olabilmesi için önemli bir araç olan kısa dönemli planlamalardır. Planlama daha genel bilgiler içerirken, bütçelemede daha detaylı bilgiler yer almaktadır.
İşletmelerde hazırlanan bütçeleri kapsadıkları faaliyetler açısından Ana Bütçe, Özel Bütçe, Faaliyet Bütçesi ve Finansal bütçe gibi türlere ayırmak mümkündür.
Ana Bütçe: Sağlık kurumu işletmesinin tüm faaliyet alanlarını kapsayacak şekilde hazırlanmış olan bütçe türüdür.
Özel Bütçe: Sağlık kurumu işletmesinin faaliyetlerini oluşturan alt faaliyet birimlerinden biri veya birkaçı için hazırlanmış olan bütçe türüdür.
Faaliyet Bütçesi: Sağlık kurumu işletmesinin faaliyetlerini oluşturan her alt faaliyet biriminin, faaliyetlerinin ve sorumluluklarının belirlendiği kontrol odaklı hazırlanan bütçe türüdür.
Finansal Bütçe: Sağlık kurumu işletmesinin hazırlanan bütçe dönemi içerisindeki nakit varlıklarındaki değişiminin belirlenmesi amacıyla hazırlanmış bütçelerdir.
Bütçelemenin temel amacı, sağlık kurumu işletmesinin kısa vadeli bütçeleme süreci içerisinde faaliyetlerinden kaynaklanan nakit giriş ve nakit çıkışları arasında zaman uyumu sağlamak ve genel finansal dengenin kurulmasına destek olmaktır.
Genel ve özel bütçe kapsamında faaliyet gösteren sağlık kurumlarının kamu sağlığı üzerine belirlenmiş görevleri ile ilgili olarak belirlenen fiyatlandırılabilir nitelikteki mal ve hizmetlerin gerçekleştirilmesi ve satışını gerçekleştirmek üzere tahsis edilmiş sermayeye döner sermaye denilmektedir. Bu sağlık kurumlarına ise “Döner Sermaye İşletmesi” ismi verilmektedir. Bu kapsamda faaliyet gösteren sağlık kurumları sunmuş oldukları sağlık hizmetleri karşısında elde edecekleri gelirleri ve bu gelirlerle ilgili harcamaları döner sermaye bütçesi ile planlanmaktadır.
Özel sektör bünyesinde faaliyet gösteren sağlık kurumlarında ise finansal planlamada kullanılan temel araçlar; Nakit Bütçesi, Proforma Bilanço, Proforma Gelir Tablosu ile Proforma Fon Akım Tablosudur.
Finans yöneticilerinin işletmenin gelecekte belirli bir dönemde meydana gelecek nakit giriş ve çıkışlarının tahminini gerçekleştirdikleri bütçe Nakit Bütçesi olarak isimlendirilmektedir. Nakit bütçesi, kısa vadeli olarak yani günlük, haftalık, aylık, üç aylık, altı aylık veya yıllık dönemler hâlinde düzenlenebilmektedir.
Proforma finansal tabloların hazırlanmasında genel olarak Satışların Yüzdesi Yöntemi ve Oranlar Yöntemleri kullanılmaktadır.
Satışların yüzdesi yöntemi, gerçekleşmiş finansal tabloları oluşturan unsurların, gerçekleşmiş satış tutarına oranlanması ve bu oranlarla bütçelenecek dönemde gerçekleştirilmesi planlanan satışların çarpılmasıyla yeni finansal tabloların oluşturulması temeline dayanmaktadır. Bu yöntemin uygulanabilmesi sürecinin ilk aşaması planlama yapılacak döneme ait satışların tahmin edilmesidir.
Oranlar yöntemi ile proforma finansal tabloların hazırlanmasında da satışların yüzdesi yönteminde olduğu gibi tabloların düzenleneceği dönemin tahmini satışları kullanılmaktadır. Tahmini satış rakamları, sektör oranları aracılığıyla finansal tabloların hesaplanmasında kullanılmaktadır.
Finansal planlamada kullanılan en önemli tekniklerden birisi de proforma fon akım tablosudur. Fon akım tablosu, planlama yapılacak dönemde sağlık kurumu işletmesinin ihtiyaç duyacağı fonların nerelerden sağlanacağının ve fonların nerelerde kullanılacağını belirlemek amacıyla hazırlanan tablodur. Fon akım tablosu, işletmenin belirli bir dönemde elde edeceği fon kaynak kalemlerinin ve tutarlarının “Fon Kaynakları” başlığı altında, fon kullanım kalemlerinin ve tutarlarının “Fon Kullanımları” başlığı altında sunulduğu, kaynak ve kullanım toplamlarının bir birine eşit olduğu bir tablodur.