Sağlık Kurumlarında Satın Alma Yönetimi
Satın Almanın Fonksiyonları
Sağlık sektörü, hasta bakım standartlarından ödün vermeden düşük maliyetlerle hizmet sunmak için yeni arayışlar içerisindedir. Sektörünün önemli bir parçası olan hastaneler ve tedarikçileri faaliyetlerini yerine getirebilmek amacıyla ihtiyaç duydukları malzemeleri ve hizmetleri istenilen zamanda, yerde, kalitede ve fiyatta sağlamak için çalışmaktadırlar.
Satın alma sağlık kuruluşunun ihtiyaç duyacağı mal ve hizmetlerin özelliklerinin belirlenmesi, ne zaman, ne kadar satın alınacağına karar verilmesi, fiyatın ve satıcının belirlenmesi, satın alma işleminin gerçekleştirilmesi ve belirlenen kalite ve miktarın zamanında teslim alınmasını sağlama işlemlerinden oluşan sistematik bir süreçtir.
Satın alma sağlık hizmeti sunumu için gerekli olan malzeme, ürün ya da hizmeti temin edebilmek için bir takım sorumlulukları yerine getiren ve hastane ile tedarikçi firmalar arasındaki ilişkiyi icraata dönüştüren bir işletme fonksiyondur. Bu fonksiyonu yerine getirirken düşük maliyet yüksek kalite ve hasta güvenliği temel prensipler arasında yer almaktadır. Sağlık kuruluşlarında satın alma temel olarak; doğru malzemenin (istenilen malzemenin), doğru yerde (istenilen yerde), doğru zamanda (istenilen zamanda), doğru fiyattan (beklenen fiyatta), doğru kalitede (istenen kalitede), doğru miktarda (istenen kalitede) ve doğru kaynaktan (doğru tedarikçi) tedarik edilmesinde yönelik stratejik faaliyetleri yürütmektedir.
Satın AlmaYöntemleri
Satın almayöntemleri satın almaşekline ve miktarına göre dört grup altında toplanmaktadır.
- Rekabete dayalı ihale yöntemi,
- Pazarlığa dayalı sözleşme yöntemi,
- Grup satın alma yöntemi,
- Birincil toptancılardan satın almayöntemi.
Robinson ise satın almayöntemlerini üç gruba ayırmaktadır. Bunlar aşağıda sıranlamaktadır.
- Hastanelerin bireysel olarak (sadece kendi ihtiyaçları) yaptıkları satın almalar,
- Hastanelerin birkaçının bir araya araya gelerek yaptıkları grup satınalmalar,
- Hükümet tarafından yapılan merkezi satın almalardır.
Kamu Sağlık Kurumlarında Satın Alma
Türkiye’de kamu sağlık kuruluşları satın alma işlemlerini 01/01/2003 tarihinden itibaren 22/01/2002 tarih ve 24648 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre gerçekleştirilmektedir. Bu kanuna göre ihalesi yapılan alımların sözleşmeleri ise 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu çerçevesinde yürütülmektedir.
Kamu sağlık kuruluşlarında satın alma/ihale süreci aşağıda ihtiyacın belirlenmesi ile başlar, malzemenin kullanım ömrü veya garanti sonrası bakım ve onarımla son bulur. Bu süreçteki bir her aşamanın kamu ihale mevzuatına uygun bir şekilde ve titizlikle yönetilmesi gerekmektedir.
İhale Usulleri ve Satın Alma Yöntemleri
Açık ihale usulü, bütün isteklilerin teklif verebildiği sağlık kuruluşlarında sıklıkla kullanılmakta olan ihale usulüdür.
Kamu İhale Kanuna göre yapılan satın almalar aşağıdaki ihale usulleri ve yöntemlerine göre yapılmaktadır.
- Açık ihale usulü,
- Belli istekliler arasında ihale usulü,
- Pazarlık usulü,
- Doğrudan temin,
- Çekirdek Kaynak Yönetim Sistemi üzerinden satın alma,
- Devlet Malzeme Ofisi’nden satın alma.
Açık İhale Usulü
Bütün isteklilerin teklif verebildiği sağlık kuruluşlarında sıklıkla kullanılmakta olan ihale usulüdür. İstekliler tarafından hazırlanan teklifler ihale gün ve saatinde kapalı zarf içerisinde idareye sunulmaktadır. İdareler açık ihale usulü dışında bir usul ile alım yapacak ise gerekçesini mevzuata uygun bir şekilde ihale dosyası içerisinde yer vermelidir.
Belli İstekliler Arasında İhale Usulü
Bu ihale usulünde, idare tarafından yapılan ön yeterlilik değerlendirmesi sonucunda davet edilen isteklilerin teklif verebildiği usuldür. Yapım işleri, hizmet ve mal alım ihalelerinden işin özelliğinin uzmanlık ve/veya ileri teknoloji gerektirmesi nedeniyle açık ihale usulünün uygulanamadığı işlerin ihalesi ile yaklaşık maliyeti eşik değerin yarısını aşan yapım işi ihaleleri bu usule göre yaptırılabilir. İhale ön yeterlilik ve ihale olmak üzere iki aşamalı olarak yapılmaktadır.
Doğrudan Temin
Doğrudan temin bir ihale usulü olmayıp bir satın alma yöntemidir. İhtiyaçların; ihale usulleri için tespit edilen kurallara uyulmaksızın ilan yapılmadan ve teminat alınmadan ihale komisyonu kurma ve yeterlilik kriterlerini arama zorunluluğu bulunmaksızın ihale yetkilisince görevlendirilecek kişi veya kişiler tarafından piyasada fiyat araştırması yapılarak temin edilmesidir.