Sağlık Kurumlarında Stratejik Yönetim
Strateji, geleceğe yönelik planlar yapma, gelecekteki şartları öngörerek yapılacak hamleleri belirleme sürecidir. Stratejik yönetim, hedeflerini ve amaçlarını elde etmesi için örgütü etkinleştiren kararların şekillendirilmesi, uygulanması ve değerlendirilmesi sanatı ve bilimi olarak tanımlanabilir. Stratejik yönetimin amacı yarın için yeni ve farklı fırsatları ortaya çıkarmak ve yaratmaktır. Sağlık hizmetlerinin kamusal nitelik taşıması ve genellikle kâr amacının ötelenmesi sebebiyle sağlık hizmeti sunumunda diğer sektörlere göre şartların değiştiği bir çevre söz konusudur. Örgütün varlık nedeni, hayalleri ve ilkeleri bu sürecin nasıl yürütüleceğini belirlemektedir. Bu üç önemli öge misyon, vizyon ve değerler ile açıklanmaktadır.
Misyon; örgütün varlık sebebini, bugün ne yaptığını açıklar.
Vizyon; örgütün gelecekte olmak istediği yeri gösteren ifadelerdir.
Değerler; örgütün bağlı olduğu, önem verdiği ilkelerdir.
Amaçlar ve Hedefler; işletmenin gelecek stratejilerine yol gösterecek, ölçme ve değerlendirmeye katkı sağlayan, ölçülebilir arzulardır.
Planlama; örgütün amaçlarının belirlenmesi ve bu amaçlara ulaşmak için gidilecek yol ve kullanılacak araçların belirlenmesine yönelik süreçtir.
Plan; planlama sürecinde amaçlara ulaşmak için belirlenen kararlar topluluğudur.
Strateji; rakiplerin faaliyetlerini inceleyerek amaçlara götüren, sonuç odaklı uzun dönemli, dinamik kararlar topluluğudur.
Taktik; Daha kısa süreli, küçük ve dinamiktirler.
Politika; faaliyetlere yön veren düşünce tarzı, rehber, yollardır.
Stratejik yönetim süreci veri ve bilgi toplama, analiz, strateji, stratejik karar ve seçim aşamalarını içeren stratejik planlama ile uygulama, organize etme, yürütme, kontrol aşamalarından oluşmaktadır. Stratejik yönetim üç aşamadan oluşmaktadır; stratejinin belirlenmesi, stratejinin uygulanması ve stratejinin değerlendirilmesidir.
Stratejik yönetimde en önemli unsur uzun dönemli bakış açısıdır. Stratejik yönetimi farklı kılan da uzun dönemde işletmenin geleceği yeri veya olması gerektiği yeri görerek geleceğe yön vermesidir. Uzun dönem göreceli bir kavramdır. Sektörlere göre, üretim sürecinin niteliğine göre uzun dönem ile ifade edilen süre farklılık göstermektedir.
Örgütler geniş bir çevrede faaliyet gösterirler. Her bir örgüt birbirine bağlı birçok ögenin arasında yer almaktadır. Çevre analizi yapılırken mevcut durumun da göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Burada örgütün yasal yükümlülükleri çerçevesinde yürüttüğü faaliyetler ve sunduğu hizmetler ortaya konulur.
Çevre analizi iç ve dış analiz olarak ikiye ayrılmaktadır. İç analizde güçlü ve zayıf yönler, dış analizde fırsatlar ve tehditler değerlendirilir. Bu amaçla kullanılan analiz tekniği SWOT / GZFT Analizi'dir. İç çevrede güçlü ve zayıf zayıf yönler işletmenin fırsat ve tehditlere karşı durumu ile doğrudan alakalıdır. Dış çevrede etkili olan şartlar genel başlıklar altında ekonomik güçler, sosyal, kültürel, demografik ve çevresel güçler, politik, yasal ve resmî güçler, teknolojik güçler ve rekabet güçleri olarak sıralanabilir.
Bir işletme güçlü yönler olarak ifade edilebilecek sahip olduğu kaynaklar, müşteri portföyü, kurumsal imajı gibi yönleri ne kadar iyiyse o oranda fırsatları yakalayabilecektir. İçyapısını gösteren yönlerde ne kadar zayıfsa o oranda tehditlere maruz kalacak ve sonuçta yok olacaktır. Güçlü yönlerin fazla, zayıf yönlerin az olması fırsatlardan yararlanma ve tehditlerden uzak durma yeteneğini artıracaktır. Güçlü yönlerin az, zayıf yönlerin fazla olması ise fırsatlardan yararlanma gücünü azaltacak, tehditlere maruz kalınmasına sebep olacaktır.
Sağlık kurumları değişken bir çevre içinde faaliyette bulunur. Bu açıdan çevresel değişimler hem olanaklar hem de tehditler yaratır. Sağlık kurumları çevresel imkânlardan faydalandığı ve risklerden kaçabildiği sürece var olmaya devam eder. Sağlık sektörü belirsizliklerin ve değişim baskısının hâkim olduğu bir çevrede faaliyet göstermektedir. Birçok sektörde olduğu gibi sağlık kurumları yöneticileri de sürekli olarak kurumlarını ve çevrelerini analiz etmelidirler.