Sağlık Kurumlarında İnsan Kaynakları Yönetimi

Bu bölümün amacı, öğrencileri sağlık kurumlarında insan kaynakları yönetimi konusunda bilgilendirmektir. İnsan kaynakları, sağlık kurumunda üretim faaliyetini doğrudan ya da dolaylı biçimde gerçekleştiren bireyler olarak tanımlanmaktadır. İnsan kaynakları yönetimi ise, sağlık kurumunda görev yapan personelin etkili ve verimli biçimde çalıştırılmasına katkıda bulunacak ilke, kuram, sistem ve faaliyetlerin tümü olarak tanımlanmaktadır. İnsan kaynakları yönetimi, iş yaşamının kalitesini yükselterek çalışanlardan maksimum verim elde etmek ve sağlık kurumunun etkili, verimli ve başarılı olmalarını sağlamayı amaçlamaktadır. İnsan kaynakları yönetiminin nihai hedefi bireysel ve kurumsal performansı artırmaktır. İnsan kaynakları yönetiminin önemini artıran nedenler; hizmet üretimi, hizmet kalitesi, maliyetler, eğitim ve profesyonelleşme, istihdam problemleri, TKY ve ekip çalışması olarak sıralanabilir. İKY faaliyetlerinin tutarlı ve bütünlük içinde yürütülmesi için bazı ilkelerin göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Bu ilkeler; yeterlilik ilkesi, eşitlik İlkesi, tarafsızlık ilkesi, kariyer ilkesi, güvence ilkesi ve yerine adam yetiştirme olarak belirtilebilir. İKY birimi sağlık kurumu içinde nasıl yapılandırılacağı ve örgütleneceği, sağlık kurumunun mülkiyet yapısına (Sağlık Bakanlığı, üniversite, özel sektör vb.), kurumun büyüklüğüne, rolüne ve İK birimine verilen öneme bağlı olarak değişebilir. Sağlık kurumlarında İK yönetimini üstlenen yöneticinin komuta rolü, danışmanlık rolü, koordinasyon rolü ve hizmet rolü olmak üzere dört rolünden söz edilebilir. İKY amaçlarına ulaşabilmesi için sağlık kurumlarında yerine getirmesi gereken dört (4) ana işlevi vardır. Bu işlevler ve bu işlevlerin alt faaliyetleri;

İstihdam işlevi, ihtiyaç duyulan sayı ve nitelikte personeli işe almaktır. Bu işlev kapsamında insan kaynakları planlaması, insan kaynaklarını sağlama ve seçme faaliyetleri yürütülür. İnsan kaynakları planlaması sürecinde, sağlık kurumunun gereksinimi olan personelin hem sayısal hem de niteliksel yönden belirlenmesi en önemli faaliyetlerden biridir. Bunu gerçekleştirmek için İKY’nin bazı çalışmalar yapması gerekmektedir. Bu çalışmaların başlıcaları iş analizi ve bunun sonucunda elde edilen iş tanımı ve iş gereklerinin saptanması ve hareket etütleri ve iş ölçümlerinin yapılmasıdır.

Geliştirme işlevi, personelin yetersizlikleri gidererek, onlardan beklenen yeterlikler kazandırmayı amaçlar. Beklenilen yeterlikleri sağlayabilmek için şu faaliyetler yürütülür; kurumsal sosyalizasyon, personel başarı değerlendirmesi, hizmet içi eğitim ve kariyer geliştirme. Performans değerleme sistemi; adil, geliştirici, motive edici, kapsamlı, sürekli, durumlara uygun, geçerli ve güvenilir olmalı, personel katılımına olanak tanımalı ve değerlendiriciyi hatalara düşmemelidir.

Ücretleme işlevi, personelin ücretlendirilmesine ilişkin politika, yapı, sistem ve uygulamaları içerir. Bu işlev kapsamında yürütülen faaliyetler; iş değerlemesi, piyasa ücret araştırması, ücret dışı hizmet ve yardımlardır. Eşit işe eşit ücretin sağlanmasındaki en önemli faaliyet iş değerlemesinin yapılmasıdır. Personel açısından ücretin miktarı değil, ücretin adaletli olması önemlidir.

Bütünleştirme işlevi, personelin görev yaptığı sağlık kurumunu benimsemesini, personel ile kurum ilişkilerini güçlendirmeyi hedeflemektedir. Bütünleştirme işlevi kapsamında yürütülen faaliyetler; iş sağlığı ve güvenliği, personel şikayetlerinin dinlenmesi, disiplinin sağlanması, endüstri ile ilişkilerin kurulması, özellikle sendika ilişkileri ve toplu sözleşme görüşmelerinin yapılması olarak sıralanır.