İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası ile Analık Sigortası Mevzuatı

İş kazası ve meslek hastalığı sigortası ile analık sigortası kısa vadeli sigorta kollarından olup fon biriktirme esasına dayanır. 5510 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesi ile 4/1‐a (iş sözleşmesi ile çalışanlar) ve 4/1‐b (bağımsız çalışanlar) statüsünde sigortalıları kapsama almak üzere iş kazası ve meslek hastalığı sigortası yeniden düzenlenmiştir. 4/1‐c statüsündeki sigortalarılar, genel bir ifade ile memur ve diğer kamu görevlileri bu sigorta kolu kapsamında yer almazlar.

İş kazasına uğramak veya meslek hastalığına tutulmak, kişilerin muhtaç duruma düşmesine sebep olabilecek risklerdendir. Zira iş kazasına uğrayan veya meslek hastalığına tutulan kişiler tedavi ihtiyaçları bakımından gider artışı ile karşılaşmakta, bu sürede veya sonrasında geçici ya da sürekli olarak iş göremez hâle gelmeleri ise gelir azalması veya gelir kesilmesine sebep olmaktadır. Bu nedenle iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kolu kapsamında sigortalıya veya onun ölümü hâlinde hak sahiplerine bazı şartların varlığına bağlı olarak parasal yardım sağlanır. Sigortalı için gereken sağlık hizmetleri ise genel sağlık sigortası kapsamında finanse edilir.

Sosyal güvenlik hukuku açısından iş kazası; sigortalının iş yerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle veya görevi nedeniyle, sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyor ise yürütmekte olduğu iş nedeniyle iş yeri dışında, bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak iş yeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, 5510 sayılı Kanun 4/1‐a statüsünde sigortalı sayılan ve emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda ve sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.

Meslek hastalığı ise sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik hâllerini kapsar.

İş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamında sağlanan parasal yardımlar; geçici iş göremezlik ödeneği verilmesi, sürekli iş göremezlik geliri bağlanması, sigortalının ölmesi durumunda hak sahiplerine gelir bağlanması, gelir bağlanmış kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi ve ölen sigortalı için cenaze ödeneği verilmesidir.

Analık hâli; sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı olmayan eşinin, kendi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alan kadının ya da gelir veya aylık alan erkeğin sigortalı olmayan eşinin gebeliğinin başladığı tarihten itibaren doğumdan sonraki ilk 8 haftalık, çoğul gebelik hâlinde ise ilk 10 haftalık süreye kadar olan gebelik ve analık hâli ile ilgili rahatsızlık ve engellilik hâlleridir.

5510 sayılı Kanun bakımından 4/1‐a ve 4/1‐b statüsünde sigortalı olan kadın, sigortalı erkeğin sigortalı olmayan ve fakat resmî nikâhlı eşi, yaşlılık, malullük aylığı veya sürekli iş göremezlik geliri almakta olan kadın hak sahipleri ve yaşlılık, malullük aylığı veya sürekli iş göremezlik geliri aylığı almakta olan erkeğin sigortalı olmayan eşi analık sigortası kapsamında sağlanan yardımlardan yararlanır.

Analık sigortası kapsamında sağlanan yardımlardan yararlanabilecek kişiler arasında 5510 sayılı Kanun bakımından 4/1‐c statüsünde sigortalılar (memur ve diğer kamu görevlileri) yer almamaktadır. Kamu görevlilerinin analık haline ilişkin düzenlemeler (doğum izni, süt izni ve aylıksız izin) idare hukuku mevzuatında yer almaktadır.

Analık sigortası kapsamında sağlanacak yardımlar, parasal yardımlardır. Zira diğer kısa vadeli sigorta kollarında olduğu gibi sağlık yardımları genel sağlık sigortasından karşılanır. Analık sigortasından karşılanan parasal yardımlar ise geçici iş göremezlik ödeneği ve emzirme ödeneğidir.

Genel sağlık sigortası kapsamında finanse edilmekle birlikte analık hâline ilişkin sağlık yardımları şunlardır: analık sebebiyle ayakta veya yatarak hekim tarafından yapılacak muayeneler, hekimin göreceği lüzum üzerine teşhis için gereken klinik muayeneler, doğum, laboratuvar tetkik ve tahlilleri ile diğer tanı yöntemleri, konulan teşhise dayalı olarak yapılacak tıbbi müdahale ve tedaviler, acil sağlık hizmetleri vb.