Sağlık ve Sağlık Sistemlerinin Uluslararası Karşılaştırması

Amerika Birleşik Devletleri Sağlık Hizmetleri Sistemi

Gelişmiş ülkelerin çoğunda sağlık bakım hizmetleri hükûmet tarafından ya da genel kapsamlı kamu sağlık sigortası fonu vasıtasıyla sağlanmaktadır.

Dünyanın en fazla sağlık harcaması yapan ülkesi olan ABD, Satınalma Gücü Paritesine (SGP) göre, kişi başına 9.900 dolar sağlık harcamasıyla birinci sırada yer almaktadır. Yine sağlık harcamalarının Gayrisafi Yurt içi Hasıla (GSYH) içindeki payı ise yaklaşık %17,5’tir. Bu oranın yaklaşık yarısı kamuya, diğer yarısı da özel sektöre aittir.

ABD’deki sigorta tiplerinden Medicare, 65 yaşın üzerindeki nüfusu kapsayan bir sigorta türüdür. Medicaid ise ortak bir federal-eyalet programıdır ve fakir insanlara tıbbi bakım sağlamaktadır.

Oldukça yükselen sağlık harcamaları, ABD’deki sağlık sisteminin temel sorununu oluşturmaktadır. Hatta artan sağlık harcamaları sonucu olarak, ABD’de sağlığın lüks bir mal hâline geldiği belirtilmektedir. 2019’da ise GSYH’daki pay yaklaşık %17,5 ve kişi başına harcama da 9.900 dolar olmuştur.

Kanada Sağlık Hizmetleri Sistemi

Kanada’da sigorta uygulaması, 1945-46 döneminde Saskatchewan eyaletinde hastane sigortacılığı olarak başlamış, daha sonra da 1957 yılında Newfoundland ve Alberta eyaletlerinde uygulanmıştır. ABD cephesinden Kanada’daki sisteme maliyet açısından iyi düzenlenmiş ve halkı kapsayan millî sağlık bakım programı olarak bakılmıştır.

Kanada’da 10 eyalet ve 3 bölgede genişletilmiş bir program uygulamaktadır. Bu sistem merkezî yönetim yardımıyla yapılmaktadır. Federal devlet tarafından belirlenen çeşitli kriterlerin sigorta şirketleri tarafından uygulanması gerekmektedir. Sigortanın genel, küresel ve taşınabilir olması gerekmektedir. Bu konu bireylerin bölgeler ve ülkeler arasında hareket ettikleri durumda uygulanır. Hastaların sigorta seçimlerinde herhangi bir mali engel bulunmamaktadır.

Kanada’da maliyetler daha düşük ve hizmetler daha kalitelidir. Mali sorun bulunmamaktadır ve ölüm oranı açısından ABD’den daha iyi konumdadır. Kanada’daki ortalama ömür daha yüksek ve çocuk ölüm oranı daha düşüktür.

Japonya Sağlık Hizmetleri Sistemi

Japonya'da bütün vatandaşlar çeşitli sigorta yöntemleriyle sağlık yönünden güvence altındadırlar. Sigortalı insanlar istedikleri doktor ve hastaneyi seçmekte serbesttirler. Başvurdukları sağlık kuruluşlarına daha önce yaptıkları prim ödemelerinden başka herhangi bir masraf ödemezler.

Japonya'da yapılan sağlık harcamalarının %42.5'i hastane hizmetlerine, %36.4'ü ayakta tedavi hizmetlerine ve %21.1'i de ilaç ürünlerine gitmektedir ve bütün sistem hizmet başı ödeme biçimi üzerine kurulmuştur.

Almanya Sağlık Hizmetleri Sistemi

Almanya sağlık sigortası sistemine göre, tüm çalışanların sağlık sigortası kapsamında olması zorunludur. Bu sistemde sigorta maliyetleri işçi ve işverenler arasında eşit oranda bölünmektedir. İşçi payı vergi olarak gayri safi ücreti üzerinden alınmaktadır. Almanya halkının yaklaşık %85’i sosyal sağlık sigortasına, %15’i de özel sağlık sigortasına sahiptir.

Güney Kore Sağlık Hizmetleri Sistemi

Güney Kore’de sağlık sisteminin yetkili otoritesi Sağlık ve Refah Bakanlığı'dır. 1977 yılında ülke halkının %10’undan daha azı sigortaya sahipken, Temmuz 1989 yılında Komple Bitirme Planı ile prim ödemesi karşılıklı olan bir özel sağlık bakım sistemi kurulmuştur. Güney Kore sağlık sisteminde özel sektör büyük bir paya sahiptir. Özellikle kent merkezlerindeki hastane yataklarının yaklaşık %85’i özel sektöre aittir. Devlet sağlık merkezlerini, klinikleri, genel hastaneleri ve özel ihtisas hastanelerini işletmektedir.

Kenya Sağlık Hizmetleri Sistemi

Kenya’da sağlık hizmetleri, kamu ve özel sektör arasında hemen hemen eşit olarak paylaşılmaktadır. Bu ülkede sağlık bakanlığının yanı sıra dinî cemiyetler de sağlık sisteminin önemli unsurudurlar. Ancak bu kuruluşlar yönetim ve köken itibarıyla dinî olmalarına rağmen, fon kaynaklarının %60’ı hasta ücretlerinden, %25’i hükûmet sübvansiyonlarından, %15’i ise bağış ve yardımlardan elde edilmektedir.

Çağdaş Sağlık Hizmetleri Sistemi

Gelişmiş ülkelerinin çoğunda sağlık bakım hizmetleri, hükûmet tarafından ya da genel kapsamlı kamu sağlık sigortası fonu vasıtasıyla sağlanmaktadır.

Çağdaş Sağlık Sistemlerinin Tipolojisi

Gordon tarafından geliştirilen 4 sağlık sistemi tipolojisi bulunmaktadır. Bunlar; geleneksel kamusal sigorta sistemi, ulusal düzeyde millî sağlık sigorta sistemi, hükümet sorumluluığunda milli sağlık hizmetleri ve karma sistemlerdir.

Ülkelerde Sağlık Hizmetleri Harcamalarındaki Farklılıklar

Farklı ülkeler farklı teşvik sistemlerine sahiptirler ve millî gelirlerinin farklı oranlarını sağlık hizmetleri sektörüne ayırırlar.Gelişmiş toplumların GSYH’ları yüksek olduğu için daha fazla sağlık harcaması yapmaktadırlar. Böylece sağlık göstergeleri diğer ülkelerden çok daha iyi olabilmektedir.

Sağlık Maliyet Sektöründen Basit Bir Örnek

Millî gelir artınca sağlık hizmetleri miktarı artarken, fiyatlar arttığında sağlık hizmetleri miktarı azalmaktadır. Ancak bu ilişkinin tüm sağlık hizmetleri türleri için geçerli bir ilişki olmadığı da unutulmamalıdır.