Sağlık Ekibi Üyesi Olarak Psikolog

Bu bölümde Türkiye'de sağlık alanında çalışan psikologların görev ve rol tanımları yapılmıştır. Sağlık alanında çalışan psikologların panoramasını sunabilmek amacıyla ilk olarak psikoloji biliminin ne olduğu tanımlanmış, ardından sağlık sistemi içerisinde yer alan psikoloji alt alanları üzerinde durulmuştur. Her bir alt alan koruyucu ve önleyici sağlık hizmetleri açısından mercek altına alınmıştır.

Psikoloji biyolojik, davranışsal ve sosyal etmenlerin sağlığı ve hastalıkları nasıl etkilediğini anlamada önemli bir rol oynamaktadır. Yaşamın olduğu her yerde psikoloji vardır. Bu nedenle de psikolojinin ilgilendiği konular çok çeşitlidir. Uzayda bir koloni kurulması sürecindeki uyumlanmadan, sirke sineğinin öğrenme potansiyeline kadar çok geniş bir yelpaze içerisinde psikologlar çalışmaktadır

Türkiye’de, Yüksek Öğrenim Kurumu (YÖK) tarafından kabul edilen yurtiçi psikoloji lisans programları ile denkliği YÖK tarafından kabul edilen yurt dışı psikoloji lisans programlarından lisans derecesi ile mezun olan kişiler, psikolog unvanı kullanma hakkı taşımaktadır. Psikolog olabilmek için üniversitelerin 4 yıllık lisans eğitimi verilen psikoloji bölümlerinden mezun olmak gerekir. Ardından yapılan yüksek lisans ve doktora öğrenimleri ile psikolojinin alt alanlarında uzmanlaşmak mümkündür. An itibarıyla ülkemizde 83 devlet, 60 vakıf üniversitesinde psikolog yetiştirilmektedir.

Türkiye’de psikologların meslek ve görev tanımlarını düzenleyen özgün bir meslek yasası bulunmamaktadır. Bu nedenle yetkinliklerinden her ne kadar farklı alanlarda yararlanılıyor olsa da psikologların mesleki tanımlamalarına ilişkin kapsayıcı bir düzenleme yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.

Psikologlar biliş, duygu, motivasyon, gelişim, kişilik, sosyal ve kültürel etkileşim gibi temel davranışsal ve bilişsel süreçlerin beden üzerindeki etkilerini anlamaya ve olası risk etmenlerinin vücudu işlev bozukluklarını geliştirmeye nasıl hazırladığını anlamak için eğitim almışlar, beceri ve bilgi ile donatılmışlardır. Bilgi, beceri ve donanımlarına göre çalıştıkları birimlerle uyumlu psikodiyagnostik ve psikoterapötik teknikler kullanabilirler. Söz konusu yöntemlerin kullanıldığı pek çok psikoloji alt alanı bulunmaktadır. Sağlık sektöründe bilgi, beceri ve donanımlarıyla yer alan psikologlar klinik psikoloji, sağlık psikolojisi, nöropsikoloji, danışmanlık psikolojisi ve rehabilitasyon psikolojisi alanlarında hizmet vermektedirler. Psikologlar görev ve sorumluluklarını yerine getirirken geleneksel yaklaşımların ötesinde günümüzde psikologlar koruyucu ve önleyici halk sağlığı hizmetlerinin ayrılmaz bir parçası hâline gelmişlerdir. Sağlık sektöründe psikologların birinci, ikinci ve üçüncü koruma düzeylerinde görev ve sorumlukları mevcuttur.

Sonuç olarak psikoloji biyolojik, davranışsal ve sosyal etmenlerin sağlığı ve hastalıkları nasıl etkilediğini anlamada önemli bir rol oynamaktadır. Psikologlar biliş, duygu, motivasyon, gelişim, kişilik, sosyal ve kültürel etkileşim gibi temel davranışsal ve bilişsel süreçlerin beden üzerindeki etkilerini anlamaya ve olası risk etmenlerinin vücudu işlev bozukluklarını geliştirmeye nasıl hazırladığını anlamak için eğitim almışlar, beceri ve bilgi ile donatılmışlardır. Aynı zamanda psikologlar söz konusu davranışsal ve bilişsel işlevlerin nasıl değiştirildiğini, değişmeye katkıda bulunan etmenleri ve bu işlev bozukluklarının nasıl teşhis ve tedavi edildiğini algılamak üzere de dersler almışlardır. Psikologlar sorunlarla başa çıkmada, bireylerin farklı ortamlarda ve rollerde işlevlerini yerine getirme yeteneklerine yardımcı olan ve etkileyen çeşitli psikolojik, psikodiyagnostik ve psikoterapötik teknikler kullanabilirler. Ayrıca, insanların sağlık sorunlarını önlemek ve bunlardan kurtulmak için davranışlarını ve yaşam tarzlarını değiştirmelerine yardımcı olurlar.