İSG Projelerinin Değerlendirmesinde Risk Yönetimi

Geniş anlamda proje, bir konunun çözüme kavuşturulmasına yönelik olarak belli bir zaman döneminde hazırlanan tasarı veya plandır. Ekonomik olarak bir proje, gelecekte daha fazla nakit girişi sağlama amacı ile planlı bir biçimde bir dizi yatırım harcaması (nakit çıkışı) yapmayı gerektiren zamana bağlı bir yatırım önerisidir. İş Sağlığı ve Güvenliğinde (İSG) temel amaç çalışanların sağlığının ve güvenliğinin korunmasıdır. Bu nedenle İSG projesi, iş ve iş yerlerindeki tehlike kaynaklarının belirlenmesi ve ayrıca ölüme, yaralanmaya, hastalığa, maddi ve manevi diğer kayıplara yol açabilecek riskli olayların önlenmesi amacıyla iş sağlığı ve güvenliğini sağlamaya yönelik gerekli planlamaların gerçekleştirilmesidir. İş sağlığı ve güvenliği açısından riskli bir ülke olmamıza karşın Türkiye yapı sektöründe faaliyet gösteren şirket ve kurumlarımız tehlike kaynaklarının belirlenmesinde veya tehlike kaynaklarına karşı alınacak önlemlerin maliyet risk analizlerinin yapılmasında ve belirlenen risklerin yönetimi konusunda yetersiz kalmakta, gerekli duyarlılığı gösterememektedir. Bu durum, ülke işgücü kaynaklarının etkin ve verimli kullanılmasını engellemekte, belirsizlik ortamı içinde can ve mal kayıplarına neden olabilmektedir.

Risk ölçümü ve değerlendirme, bilgi, uzmanlık ve deneyim gerektiren zor bir süreçtir. Risk ölçümünde, beklenen değer, standart sapma ve değişim katsayısı belirlenmesi gibi istatistiğe dayalı teknikler ve senaryo analizleri çok eskiden beri kullanılmaktadır. Günümüzde bilgisayar teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte olasılık ve duyarlılık analizlerini birleştiren simülasyon yöntemleri de kullanılmaya başlanmıştır. İSG tehlike kaynaklarına karşı maliyet belirleme projelerinde, ekonomik anlamda istenenlere yanıt verilebilmesi için mutlaka pazar analizlerinin gerçekleştirilmesi gerekir. Pazar analizleri, maliyet aralıklarını belirlememizi, risk analizi yoluyla maliyet projeleri üzerindeki etkili değişkenleri ve riskleri görmemizi sağlamaktadır.

Risk yönetimi ise, proje kaynaklarının etkin ve verimli bir şekilde kullanılmasını sağlayan, bilgiye dayalı karar vermeyi destekleyen, belirsizlikleri ve belirsizliğin yaratacağı olumsuz etkileri daha kabul edilebilir bir düzeye indirgemeyi amaçlayan bir disiplindir. Üretime yönelik yatırım yapan şirketin veya ortaklığın, kuruluş ve yönetim süreci kapsamında şirket veya ortaklık büyüklüğüne göre değerlendirilmesi gereken risk yönetim süreci; bu süreçlerle bir bütün olarak ele alınmalı, uygulayacağı yöntemler, yapması gereken görevler ve alacağı sorumluluklar net bir şekilde yazılı olarak tanımlanmalıdır. Sonuç olarak İSG risk yönetimi; tehlike kaynaklarını ve bu kaynaklardan oluşabilecek risklerin tanımlanmasını, analizini, izlenmesini, azaltılmasını veya tamamen yok edilmesini içeren bir süreci örgütsel olarak başarmaktır.

Günümüzde simülasyon analizleri bilgisayar programları kullanılarak çok kolay bir şekilde yapılmaktadır. Yapı sektöründe tehlike kaynaklarının belirlenmesi ve bu tehlikeleri önlemeye yönelik alınacak tedbirlerin maliyetine ilişkin bir simülasyonda öncelikle maliyet hesap modelini ortaya koymak gerekir. Çalışma kapsamında inşaat sektörü ile ilgili bir proje üzerinde tehlike kaynaklarına karşı bir maliyet analizi gerçekleştirilmiş ve farklı sınıf malzeme türleri üzerinden bir maliyet analizi oluşturulmuştur. 3 farklı senaryo üzerinden maliyetler hesaplanmış ve en iyi malzeme maliyetlerine simülasyon analizi uygulanarak sonuçlar değerlendirilmiştir. Sonuç olarak toplam inşaat maliyetinin % 5'lik kısmının tehlike kaynaklarına önlem maliyeti olarak ayrılması ile tehlikelerin büyük oranda azaldığı görülmüştür.