Işık ve Renk Kuramları

Etrafımızda gördüğümüz nesneleri bütün özellikleriyle tanımlayabilmemiz için bir ışık kaynağına ihtiyaç duyarız.

Doğal olarak var olan temel ışık kaynağı, güneştir. Güneş olmadığı zaman devreye insan aklının ürünleri olan yapay ışık kaynakları girer.

Işık-Renk İlişkisi

Sanat tarihinde ışık-renk ilişkisi ilk kez empresyonizmle ortaya çıkar.

Elbette bu durum daha önce sanatın renkle ilgilenmediği anlamına gelmez.

Işık, bir resim elemanı olarak Batı resmine Masaccio ile beraber girmiş ve resmin temel elemanlarından birisi olmuştur.

Işık Nedir

Işık doğal olarak güneşten gelen ve dalgalar h âlinde yayılan eletromanyetik bir dalgadır. Işık, bir enerji türüdür.

Renk Nedir

Fizik kurallarına göre renk ışıktır. Işık olmadan renk de olmaz. Renk, insan gözünün görebildiği ışık tayfının dalga boyudur.

Görme Olayının Gerçekleşmesi

Işık ışınları, gözümüzün en dış tabakası olan kornea üzerine düşerek kırılır. Korneadan sonra arkada yer alan mercek tabakasında ikinci kez kırılır. Daha sonra sinirler vasıtasıyla beyine iletilir ve görme olayı beyinde gerçekleşir.

Görme eylemi iki katmanlıdır. Bileşenlerden biri optiktir, öteki ise algısaldır.

Elektromanyetik Spektrum

Güneşten yayılan ışık ışınlarının dalga boylarına göre uzundan kısaya doğru sıralandığı bir sistemdir. Elektromanyetik spektrum içinde yedi grup yer alır.

Görünür Işık Spektrumu

Elektromanyetik spekturum, insan gözüyle görülebilen aralığını belirtir. Spektrumun tamamını düşünüldüğünde, görünür ışık spekturumun ne kadar dar ve sınırlı bir aralıkta olduğu görülür.

Işığın Özellikleri

Dalga Boyu

Işık spektrumu içerisindeki iki dalga arasındaki mesafe dalga boyu olarak tanımlanır.

Frekans

Frekans, dalganın zamansal uzamıdır.

Işığın Kırılması

Beyaz ışığın bileşenlerine ayrılmasının sebebi, yapısındaki her rengin değişik açılarda kırılmasıdır. Işık kırıcılık katsayıları farklı olan saydam bir maddenin (hava) bir başka saydam ortama (cam) geçtiği zaman kırıldığı anlaşılmaktadır.

Işığın Yansıması

Işık, bir nesne üzerine düştüğü zaman, bazı ışık renklerini emer, bazılarını da yansıtır. Görme olayı, nesnenin yansıttığı renkle başlar. Dolayısıyla nesne tarafından emilmeyen, sadece yansıyan rengi görebiliriz.

Renk Çemberi

Renk çemberi, görünür ışık ya da boya renklerinin dairesel formudur.

Dairesel formda renkler arası ilişkiler daha iyi gözlenebilir.

Işık Renkleri -Fiziksel Renk

Atmosferde gördüğümüz ışık, beyaz ışıktır. Ana ışık renkleri olan kırmızı, yeşil ve mavi rengin birleşmesiyle oluşur.

Boya Renkleri -Kimyasal Renk

Kimyasal renkler ışık renklerine göre daha az ışıklı olan pigment renkleridir.

Ancak kimyasal renkler karıştırıldığında rengin şiddeti azalır.

Renk Kuramları

İlk Araştırmalar

İlk çalışmalar, MÖ 500’lü yıllarda, ünlü matematikçi Pisagor ile başlar.

Aristo (MÖ 384 -MÖ 322 )

Platon’un öğrencisi Aristo, gördüğümüz tüm renklerin siyah ve beyazın karışımından meydana geldiğini ileri sürmüştür.

Isaac Newton (1642 -1726)

1660 yılında İngiliz fizikçi ve matematikçi Isaac Newton, güneş ışığı ve prizma ile bazı deneyler yapmış ve beyaz ışığın yedi renkten oluştuğunu bulmuştur.

Moses Harris (1730 -1787 )

İngiliz doğa bilimcisi ve gravür sanatçısı Moses Harris 1776 yılında “Renklerin Doğal Sistemi” adlı bir kitap yayımlamıştır.

Johann Heinrich Lambert (1728 -1777 )

İsviçreli bilim adamı Johann Heinrich Lambert’la, renk sistemi ilk kez üç boyutlu piramidal bir yöntemle sunulmuştur.

Johann Wolfgang von Goethe (1749 -1832)

Renk Öğretisi adlı kitabında (2020), gözün ışığa ve karanlığa tepkisini ölçen deneylerle, fizik bilgilerin ötesinde, ilk kez rengin algılanmasına yönelik teoriler ortaya koymuş, renk konusunu psikoloji ve felsefe alanına çekmiştir.

Eugene Chevreul ( 1786 -1889)

1839 yılında “Eşzamanlı Renk Kontrastı Yasası” adlı kitabıyla, daha önce yazmış olduğu renklerin uyum ve kontrast ilkelerini detaylı bir şekilde ele almıştır.

Albert Herry Munsell (1858 -1918 )

1899 yılında Profesör Münsel, kullanılmakta olan renk isimlerini toplayarak tasnif etmiş, kısımlara ayırmış, pratik bir h âle sokmuştur

Johannes Itten (1888 -1967 )

Kendinden önceki renk kuramcılarından farklı olarak hem sanatçı kimliği hem de bilim adamı kimliği ile rengi incelemiştir.