Rekreasyonda Güncel Eğilimler ve Yeni Fırsatlar

Son yüzyıldan itibaren dünya üzerinde meydana gelen sosyal, ekonomik, politik değişimlerin paralelinde bireylerin ve toplumların beklenti ve ihtiyaçları da farklılaşmıştır. Özellikle boş zaman algısının değişmesi, çalışma saatlerinin yeniden düzenlenmesi, çalışanların sosyali duygusal ve boş zamana olan ihtiyaçlarının önemsenmesi gibi etmenler yeni dünya üzerinde rekreasyon ve boş zaman faaliyetlerinin planlanmasında belirleyici unsurlar olarak karşımıza çıkmaktadır.

Sosyal değişimlerin en önemli reformlarından biri şüphesi algılanan rekreasyon ve boş zaman kavramlarıdır. 21. Yüzyıl ve gelecekte meydana gelen ekonomik, sosyal, kültürel değişimlerin doğru şekilde algılanması ve rekreasyon programlarının bu bağlamda şekillenmesi önemlidir. Özellikle kültürel değişimler ve kültürel yapıların rekreasyon programları içerisindeki yeri ve önemi göz ardı edilmemelidir. Kültür kavramının çok dinamik ve geçişken özelliği de göz önüne alındığında rekreasyon programlarının toplumların kültürel yapıları noktasında ele alınması 21 yüzyıl rekreasyon programlamaları için önemli bir husus olarak karşımıza çıkmaktadır.

Sosyo-kültürel, ekonomik ve çevresel faktörler rekreasyon programı oluşturma ve uygulamada etkili olan unsurlardır. Değişen sosyal hayat yapısı, aile yapısındaki değişimler, bireylerin sosyalleşmesine yardımcı olan etkinlik ve araçların değişiminin yanı sıra kültürel özelliklerin yaşanan nüfus hareketleri ve azalan seyahat süreleri ile birlikte kültürel özelliklerin etkileşimi sosyo-kültürel açıdan önemli etkenlerdir. Bununla birlikte ekonomik değişimler (azalan veya artan gelir), toplumların içinde bulundukları ekonomik durum ihtiyaç ve beklentilerin değişmesine neden olurken kimileri çok gelişmiş ve kaliteli rekreasyon hizmetlerini satın alırken bir başka grup ise ekonomik durumları itibari ile rekreasyon programlarına erişmekte zorlanmaktadır. Buna paralel olarak içinde yaşanılan coğrafyanın sunduğu yada içerisinde yaşanılan toplumda rekreasyon programlarına verilen önem oluşturulacak çevresel uyaranlar açısından önemlidir. Bazı toplumlar yeterli derecede çevresel uyaranlar tarafından rekreasyon programlarına maruz kalırken bazı toplumlarda ise yetersiz çevresel uyaranların olması bireylerin rekreasyon programlarından mahrum kalmasına sebep olabilmektedir.

Rekreasyon faaliyetlerinin ve aktivitelerinin tasarlanması, hazırlanması ve yürütülmesi noktasında here türlü süreci planlayanlar rekreasyon programcılarıdır. Rekreasyon planlayıcıları ve programcıları bu süreci geliştirirken rekreasyon ve boş zamanın en verimli, kaliteli ve faydalı olabilmesi amacı ile hareket etmektedir. Rekreasyon programlarının başarılı bir şekilde icra edilmesi bir bakıma rekreasyon faaliyetlerini programlayan, uygulayan ve denetleyen ilgili rekreasyon uzmanlarının sorumluluğundadır. Özellikle yeterli donanıma sahip rekreasyon uzmanlarının programın varacağı hedef ile olası riskleri doğru hesaplayan ve makul bir denge sağlayan sorumluluk sahibi nitelikli bireyler olması önemlidir.

Rekreasyon ve boş zaman hizmetleri kamu, STK ve ticari rekreasyon hizmetleri üzerinden uygulanmaktadır. Kamu kurumları (merkezi hükümet, spor bakanlığı ve teşkilatları, belediyeler ve kaymakamlıklar) tarafından planlanan uygulanan ve denetlenen rekreasyon hizmetleridir. Kar amacı gütmeden toplumdaki her yaştan bireye ulaşmayı hedefleyen hizmetlerdir. Kamu organizasyonu ve kaynaklarının yetersiz kaldığı yada rekreasyon programlarının öncelik sırasına alınmadığı durumlarda STK’lar tarafından gerçekleştirilen rekreasyon ve boş zaman programları toplumda ciddi anlamda karşılık bulan faaliyetlerdir. Özellikle taşralarda yeterli hizmetin ulaştırılamadığı durumlarda STK’lar üzerinden gerçekleştirilen rekreasyon programları bireylerin motivasyonu, katılımı ve olumlu etkileri bakımından önemlidir. Kar elde etme maksatlı rekreasyon hizmetleri sunulması Ticari amaçlı rekreasyon hizmetleri sınıfına girmektedir. Her ne kadar ticari amaçlı olsa da rekreasyon hizmetine katılan bireylerin eğlenmesi, fiziksel ve sağlık açısından iyi olma hali, sosyal ve duygusal gelişim gibi çok çeşitli faydaları da vardır.