Dünyada Ve Türkiye’de Rekreasyon

Sanayi devrimiyle birlikte çalışma şartlarının ve çalışma sürelerinin değişmesi bireylerin serbest zamanlarında bir artışa sebep olmuştur. Bu süreçte demokratikleşme sürecin de hızlanmasıyla bireylerin yaşam tarzlarında ve sahip oldukları haklarda ciddi değişiklikler yaşanmıştır.

Dünyada Rekreasyonun Örgütsel Gelişimi

1960'ların sonlarına ve 1970'lerin başlarına doğru, bir kısım akademisyenin destekleri ile rekreasyon ve serbest zaman bir çalışma alanı olarak ortaya çıkmıştır. Ülkeden ülkeye, kültürden kültüre farklılıklar gösteren serbest zaman çalışmalarında başka kültürde oluşturulan kavramların serbest zaman davranışını açıklamakta yetersiz kaldığı görülmektedir.

Serbest Zaman ve Rekreasyon Alanındaki Dünyadaki Önemli Girişimler

Serbest zaman ve rekreasyon alanında dünyadaki ilk dernek 1906’da Amerika’da kurulmuş olan Ulusal Rekreasyon Derneği’dir. Tüm dünyadan araştırmacıların desteğiyle 1952 yılında bugünkü adı Dünya Rekreasyon Derneği olan dernek kurulmuştur. Dünya Rekreasyon Kongresi dünyadaki en geniş akademik katılımlı rekreasyon kongresidir. Kongre her iki yılda bir dünyanın çeşitli ülkelerinin ev sahipliğinde yapılmaya devam etmektedir.

Dünyada Çeşitli Ülkelerde Sosyal Hayatta Rekreasyon ve Eğilimler

Rekreasyon ve serbest zaman çalışmaları etnik merkezlidir. Serbest zaman bazı bölgelerde; eğitim, yeniden yapılanma ve gelişimle ilgili olumlu anlamlar içerirken, bazı bölgelerde zaman kaybı, can sıkıntısı, suça teşvik edilen zaman, kötü alışkanlıklar elde edilen zaman gibi olumsuz çağrışımlara sahip çok yönlü bir kelime olarak karşımıza çıkmaktadır. Günümüzde gelişen teknoloji ve internet, tüm ülkelerde/bölgelerde serbest zamanın önemli bir parçası olarak görülmektedir.

Amerika Birleşik Devletleri: Dünyadaki örgütlü rekreasyon çalışmalarını başlatan ülke konumundadır. Rekreasyon çalışmaları Amerika’da yüz yıldan fazla bir geçmişe sahiptir. Pek çok bilimsel çalışma ve rapor ortaya koyulmuş olsa da rekreasyon tercihlerini açıklamak Amerikalılar arasındaki din, coğrafya, ırk ve etnisite, sosyal sınıf, cinsiyet, cinsel yönelimler, aile yapıları ve kuşaklararası farklılıklar dikkate alındığında oldukça güçtür. Serbest zamanın anlamı ABD’de tüketim ve zamanın hızıyla açıklanmaktadır.

Avustralya: Çalışma için ayrılan zaman Avustralya’da rekreasyon katılımının önündeki en büyük engel olarak görülmektedir. Avustralya’nın çok kültürlü yapısı ve doğal özellikleri serbest zaman etkinlikleri açısından oldukça zengindir. Çok kültürlü etkinliklerin etkisi en çok dans ve tiyatro katılımının yüksek olmasında görülmektedir. Bununla birlikte futbol, kriket, ragbi ve netbol gibi İngiliz geleneksel sporlarının yanı sıra Avustralya kurallı futbol da ülkedeki popüler rekreasyon etkinlikleridir.

Çin Halk Cumhuriyeti: Günümüzde Çin kültüründe serbest zaman; zaman, aktivite, bir zihin veya deneyim durumu, fayda karşıtı ve işe zıt bir kavram olarak sınıflandırılmaktadır. Çin’de yapılan serbest zaman araştırma raporlarına göre halkın sahip olduğu serbest zamanda katıldıkları rekreasyon etkinliklerinin tatmin edici düzeyde olmadığı görülmektedir. Çin halkının sahip olduğu serbest zamanın gelişmiş batı toplumlarına göre önemli ölçüde daha az, hatta neredeyse yarısı kadar olduğu görülmektedir.

Güney Afrika: Güney Afrika siyasi özellikleri nedeniyle dünyanın pek çok gelişmiş ülkesine göre farklı bir toplumsal yapıya sahiptir. Halkın içerisinde sınıf ve ırk ayrımları çeşitli dönemlerde oldukça belirgin şekilde kendisini göstermiştir. Güney Afrika’da spor ve rekreasyon bir direniş biçimi olarak 20. yüzyılın son yarısında oldukça önemli bir konuma gelmiştir. Güney Afrika’da serbest zaman; "aktivite", “zaman", ve "ruh hali” olmak üzere üç yaklaşımı yansıtmaktadır. Spor genellikle tipik bir serbest zaman aktivitesi olarak kabul edilmektedir.

Türkiye'de Rekreasyon

Türkiye'de Rekreasyonun Örgütsel Gelişimi

Ülkemizde toplumun sağlığını korumak ve geliştirmek anayasal olarak devletin görevidir. 1982 Anayasası'nın 58. maddesi “Gençliğin korunması” başlığında gençlerin serbest zamanlarının etkin şekilde değerlendirilmesini sağlamanın devletin görevi olduğu belirtilmiştir.

Rekreasyonun Türkiye’de örgütlenmesi anlamında önemli gelişmelerden birisi de 2011 yılındaki 61. Hükûmet ile gerçekleşmiş ve Gençlik ve Spor Bakanlığı kurulmuştur. 2019 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı’nda spor başlığı altında vatandaşların fiziksel hareketliliğini teşvik edecek programlar geliştirilmesi ve uygun rekreasyon alanlarının oluşturulması yönünde politika belirlenmiştir

Yerel yönetimler açısından incelendiğinde belediyeler ise halkın yaşadığı yerle ilgili bütün ihtiyaçları karşılamakla sorumlu kurumlardır. Türkiye’de rekreasyon çalışmaları genellikle üniversiteler tarafından yürütülmektedir. Türkiye’deki rekreasyon alanına özgü ilk ve tek akademik örgütlenme 2012 yılında Rekreasyon Çalışmaları ve Araştırmaları Derneği’nin (REKÇAD) kurulmasıyla olmuştur.

Türkiye’de Rekreasyon Eğitimi

Türkiye’de ilköğretimden liseye kadar tüm kademelerde halen uygulanmakta olan Milli Eğitim Bakanlığı öğretim programları içerisinde ya da üniversite programlarında “rekreasyon eğitimi” ya da “rekreasyon” adı altında herhangi bir ders bulunmamaktadır.

Türkiye’de rekreasyon eğitiminde ilk örgütlü girişim Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı ile olmuştur. Üniversitelerde rekreasyon ana bilim dalının açılması planda yer almıştır. Bu amaçla, 2000 yılında Yükseköğretim Kurulu (YÖK) kararı ile beden eğitimi ve spor yüksekokulları altında “Rekreasyon Bölümü” olarak isimlendirilen programlar açılmıştır.

Türkiye’de Sosyal Hayatta Rekreasyon ve Eğilimler

Türkiye’de serbest zaman ve rekreasyon, Türk halkı için yeni kavramlardır. Diğer pek çok kültürlerde olduğu gibi, Türk kültüründe evrensel olarak kabul edilmiş bir serbest zaman tanımı üzerinde fikir birliği yoktur. Türk halkı genellikle serbest zamanlarını, işlerini bitirdikten sonra kalan zamanı aktif olarak kullandıkları an olarak tanımlamaktadır. Ülkemizde 10 yaş ve üstü Türk halkının en fazla katıldığı etkinlik TV izlemektir. Günlük spora ve fiziksel aktiviteye ayrılan süre ise 11 dakikadır.