Yaşlılık ve Rekreasyon Uygulamaları
Günümüzde yapılan çalışmalar bireylerin iyilik halini bozan nedenler ve önlemleri üzerinde durmaktadır. Yaşlılık döneminde ortaya çıkan ve tedavi edilecek rahatsızlıkların daha önceki yaşam dönemlerinde önlenmesine yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Rekreatif faaliyetler dolaylı olarak bireylerin iyilik halini artırarak yaşam kalitesinin yükseltilmesini sağlamaktadır. Rekreatif faaliyetler, düzenli olarak katılan bireylerin özgürlük alanlarını genişleterek kendileri için bir şeyler yapmalarına olanak sağlayarak iyilik halini artırmaktadır. Dünyada ve ülkemizde yaşlı nüfusun artış göstermesiyle beraber yaşlı bireylerin uzun süreli olarak iyilik hallerinin korunması ve artırılması için yaşlıların kişisel özelliklerine göre uygun rekreatif faaliyetleri içeren çalışmalar bulunmaktadır. Bu çalışmalar, yaşlıların hangi rekreatif faaliyetlere katılmak istediği, rekreatif faaliyetlere katılmaları için yaşlıları nelerin motive ettiği, rekreatif faaliyetlere katılmalarını engelleyen etmenlerin neler olduğu ve rekreatif faaliyetlerine ilişkin isteklerinin ve bekledikleri sonuçların neler olduğunu, incelemektedir. Çalışmalardan elde edilen sonuçlar yaşlı bireylerin rekreaktif faaliyetlere katılımı sağlayarak önemli sağlık problemlerinin önüne geçilmesini ve var olan problemlerinde düzeltilmesini sağlayabilmektedir. WHO sağlığı bireyin zihinsel, sosyal ve fiziksel açıdan bir bütün olarak iyilik hali olarak tanımlamaktadır. Rekreasyon uygulamaları sağlık açısından ele alındığında ikiye ayrılmaktadır. Birincisi koruyucu sağlık hizmetleri başlığı altında sağlıklı kişilere uygulanan faaliyetlerken ikincisi de sağlık sorunu olan kişilere uygulanan faaliyetlerdir. Bir terapi olarak rekreasyon aktiviteleri, sağlıklı kişilerin yaşam kalitelerini artırırken sağlık problemleri yaşayan veya yaşlılar gibi dezavantajlı gruplarda olan kişiler için olumlu bir yaşam şekli oluşturmakta ve sorun teşkil eden problemlerin ortadan kaldırılmasına aracılık ederek yardımcı olmaktadır. Bu gruplara yönelik verilen rekreasyon faaliyetleri terapatik rekreasyon başlığı altında yer almaktadır. Terapatik rekreasyon, sosyal ve sportif etkinlikler aracılığıyla yaşlıların sosyal, psikolojik ve fiziksel davranışlarına olumlu etkiler sağlamak, sağlık sorunlarının tedavisinde ve iyilik hallerinin korunmasına fayda sağlamaktadır. Terapatik rekreasyon faaliyetleri sanatsal etkinlikleri, sportif faaliyetleri, tiyatro, geziler, oyun ve eğlence faaliyetleri, açık hava aktiviteleri gibi bir çok aktiviteden oluşmaktadır. Terapötik rekreasyonun birçok amacı vardır bu amaçlar aşağıda yer almaktadır;
- Depresyonu azaltmak,
- Toplumla kaynaşarak özgüvenlerini artırmak,
- Becerilerini ortaya çıkarmak,
- Problemlerden ve sıradanlıktan uzaklaştırmak,
- Pozitif duyguları artırarak, olumsuz davranışların azaltılmasını sağlamak
- Sorumluluk sahibi olma ve liderlik yeteneğini ortaya çıkarmak,
- Yaşam kalitelerini yükseltmek,
- Engelli kişilerin yaşamlarını zenginleştirmek,
- Fiziksel, bilişsel, duyusal ve sosyal gelişimlerini sağlamak,
- Etkinlikler aracılığıyla bireylerin kendilerini ifade etmelerini sağlamak ve başarı duygusunu tattırmaktır.
Rekreasyon faaliyetlerine katılımı artımak için faaliyetlere katılımın önünde engel oluşturan faktörlerin bilinmesi gerekmektedir. Rekreasyon faaliyetlerini engelleyen faktörler, rekreasyon aktivitelerine katılım açısından göz önünde bulundurulması gereken faktörlerdir. Bu faktörler temelde fiziksel, kültürel, sosyal ve ekonomik faktörler olarak değerlendirilmektedir. Yaşlı birey bir aktiviteyi yapmaktan zevk alsa bile bireyin fiziksel, kültürel, sosyal ve ekonomik imkanları elverişli olduğu sürece rekreasyon haline gelmektedir. Yaşlı bireylerin eğitim düzeyi arttıkça rekreasyon aktivitelerini sınırlandıran faktörlerin azaldığı belirtilmektedir. Munoz-Daw ve arkadaşlarının (2016) yaptığı çalışmada rekreatif faaliyetlerin önündeki engeller zamanın kısıtlı olması, sevilmeyen etkinlikler, etkinlik yapmak için yeterince cesur olmamı ve yaşlılığa eşlik eden rahatsızlıklardır. Li ve arkadaşlarının (2010) yaptığı çalışmada, bakım ihtiyacı olan yaşlıların rekreatif etkinliklere katılımlarını etkileyen faktörler, hobileri, sağlık durumları ve bilişsel yetenekleridir. 2017 yılında yapılan bir çalışmada da fiziksel aktivite yapmak için park ve rekreasyon alanlarına giden yaşlı bireylerden kadın olan bireylerin aktivitelere katılım engelleri erkek bireylere göre daha fazla olduğu belirtilmektedir. Ayrıca sigara içenlerin daha az fiziksel egzersiz yaptığı görülmektedir.