Rekreatif Organizasyonlarda Grup Dinamiği ve Liderlik

Belirlenmiş amaçlar ve hedeflere ulaşabilmek için birbirini tanıyan ve etkileşimde olan bireylerin oluşturduğu sosyal birimler grup olarak tanımlanabilir. Eren’e (2010) göre gruplar, yapıcı ve birleştirici özellikleri olan yapısal ve sosyal düzenleri bulunan unsurlardır. Sosyal bir varlık olan insanın yaşamı boyunca birbirinden farklı, değişik şekillerde oluşan gruplara katıldığı, resmi ya da resmi olmayan şekilde gruplara üye olduğu gözlemlenmektedir. Gruplar bazı nedenlerle insanların bir arada bulunmasından dolayı bilinçli bir şekilde oluşturulabildiği gibi bazen de tesadüfi olarak bir araya gelmeler sonucu oluşabilirler. Grupların oluşmasında amaç, nitelik ve büyüklüğün önemli olduğu düşünüldüğünde ortaya çıkan grupların bir takım benzer özelliklere sahip olduğu görülmektedir. Genellikle yönetim ve organizasyon, davranış bilimleri, yönetim psikolojisi gibi alanlarda açıklanmaya çalışılan grup ve grupların içinde üye olarak bulunan bireye, yönetim açısından bakıldığında da örgüte birtakım yararları olduğu söylenebilir.

Grup türleri incelendiğinde “biçimsel (formal) gruplar ve biçimsel olmayan (informal) gruplar”, “birincil gruplar ve ikincil gruplar”, “üyelik grupları”, “referans grupları” ve “temel gruplar” olmak üzere birbirinden farklı başlıklar altında ve farklı yapılarda olduğu karşımıza çıkmaktadır.

Bilindiği gibi rekreatif etkinlikler çok farklı şekillerde sınıflandırılmaktadır. Bu etkinlikleri oluşturan grupların da farklı özellikler taşıyabileceği düşünülebilir. Pardeck (1996) eğlence grupları adı altında tanımladığı rekreasyonel gruplarının amacının saf eğlence olduğunu ve faaliyetlerin genellikle kendiliğinden gerçekleştiğini belirtmektedir. Ertaş ve Aktaş (2019) ise serbest zamanların sosyalleşmek için aktif ve eğlenceli bir şekilde geçirilerek yeni arkadaşların edinildiği ve paylaşım içinde olunduğu özel ilgi gruplarına bireylerin dahil olduğu rekreatif grupların kimi zaman geçici, kimi zaman da üyelikler şeklinde kalıcı hale geldiğinden bahsetmektedirler. Bireylerin yoğun bir şekilde içinde olduğu sosyal gruplarda serbest zaman davranışlarının neler olduğu kısmen açıklansa (Allen ve Donnelly, 1985) da günümüzde her geçen gün çeşitleri ve sayıları artan rekreatif faaliyetlerin insanlara fiziksel ve psikolojik olarak katkısı olduğu ve ayrıca rekreatif grupların da sosyal ve kültürel açıdan katkı sağladığı söylenebilir. Rekreasyonel gruplarda insanlar ekip halinde hareket etmeyi öğrenir ve sorumluluk duyguları gelişir (Tütüncü ve Aydın, 2014).

Grup dinamiği kavramı yönetim bilimleri içinde incelenen bir alan olmakla birlikte sosyal psikoloji alanı içinde de incelenen konulardan biri olmuştur. Eren (2010) grup dinamiği kavramını, grup içinde oluşabilecek değişimlerin, grubu oluşturan bireyler ve grubun yapısında meydana getirdiği etki ve tepkiler olarak tanımlamaktadır. En çok kullanılan grup dinamiği modeli Bruce Wayne Tuckman tarafından ortaya atılmış ve şekillenme (oluşum), karmaşa, düzen, çalışma ve çözülme basamaklarından oluşmaktadır. Örgütsel davranış alanında oldukça önemli bir çalışma alanı olan grup dinamiği ve liderlik, organizasyonların en dikkat çeken unsurlarından biri olduğu gibi çalışma alanı dışında da yaşamını sürdüren insanların gruplar içinde bulunması ve bu gruplara liderlik etme önemli konulardan biri haline gelmiştir.