Rekreatif Organizasyonlarda Risk ve Kriz Yönetimi

Risk Tanımı ve Kavramı

Klasik risk tanımlamaları riski tehlike ve kayıplar olarak ele alsa da kurumsal anlamda risk ve risk yönetimi güncel risk tanımlamaları olumsuzlukla sonuçlanacak tehlikelerin yanı sıra kazanç ve fırsatlar olarak görülmektedir.

Risk kavramının bileşenleri; belirlenen hedeflerde doğrudan ya da dolaylı olarak etkili olan, geçmişe nazaran gelecekte ortaya çıkabilecek durumları öngörememe veya belirsizliği oluşturan, durumdan duruma değişim ve gelişim gerektiren, belirlenen hedeflere yönelik kayıplar ve fırsatlar olarak ele alınmıştır (Ekici, 2015).

Risklerin tanımlanması, risklerin türünü, zaman ve mekanının belirlenmesi, nasıl, neden ve şekilleri, kimleri kapsayacağı, ortaya çıkış sebepleri ve sonuçlarının neler olabileceğinin öngörüsünü ortaya çıkartmak için oldukça önemlidir (Terzioğlu, 2019).

Risk Yönetimi

Mevcut risklerin saptanması, analiz edilmesi, mevcut risk potansiyellerin en aza indirgenmesi veya tamamen ortadan kaldırılması için yapılaması gerekenler olarak tanımlanmaktadır (Çolak, 2017). Risklerin kabul edilebilir bir seviyeye indirilmesi, kontrol edilmesi, izlenmesi bu kapsamda ele alınmaktadır (Renn, 1998).

Kriz Tanımı ve Kavramı

Kriz, organizasyonel meşruiyeti, karlılığı ve yaşayabilirliği tehdit edebilen, düşük olasılıklı, yüksek sonuçlu bir olaydır. Kriz, beklenmedik ve ani olaylardır. Kriz meydana geldiğinde kurum, ekonomik ve itibar anlamında tehdit ederek kurumun işleyişini etkilemektedir.

Genellikle kriz beklenmedik zamanlarda ortaya çıkmaktadır. Bu durumda kurum; söylentilere, yorumlara, duruma ve potansiyel düşmanca görüşlere karşılık veren bir tepki moduna yerleştirilmektedir. Bunlara ek olarak kriz, kontrol eksikliğini beraberinde getirmektedir. Bu izlenimi engelleyebilmek için kurumun krize karşı tepkisi hızlı ve yetkin olmalıdır. Ortaya çıkan bir krizin hemen sonrasında yapılacak hızlı ve en etkili eylem, kamuoyuna kurumun krize hazırlandığını göstermektir. Kriz yönetimi, “krizleri önlemek ve krizle başa çıkmak için planlanan ve yürürlüğe konan stratejiler, süreçler ve önlemlerden” oluşur (UNWTO, 2011).

Tanımlama: Gerçekleşmeden önce riskleri veya tehlikeleri belirlenmesi.

Analiz etme: Her bir riskin olasılıklarını, zaman çerçevelerini ve potansiyel etkilerini değerlendirilme, sınıflandırın ve önceliklendirilmesi.

Planlama: Her bir riskin potansiyel etkisini azaltmak için acil eylem planlarının formüle edilmesi.

Rekreasyon Organizasyonlarda Risk Yönetiminin Pratikleri

Rekreasyon organizasyonlarına ev sahipliği yapmadan önce çalışanların ve gönüllülerin yeterli eğitimi almalarını sağlanması oldukça önemlidir. Spor ve eğlence organizasyonları için proaktif risk ve kriz yönetimi stratejileri uygulamak, yükümlülükleri azaltabilir veya hafifletebilir. Risk faktörlerini daha iyi yönetebilmek için stratejik uygulara ihtiyaç vardır. Bunlar; Spor ve rekreatif organizasyon tesisi tasarımının, onu kullanan kişilere uygun olmasını sağlamak. Ekipmanın belirlenen standartları karşıladığından emin olunması. Farklı spor ve eğlence organizasyonları için uygun bir süpervizörkullanıcı oranının belirlenmesi. Katılımcıların, organizasyona katılmalarını güvensiz hale getirebilecek sağlık sınırlamaları içinde olup olmadıklarının belirlenmesi. Katılımcıların herhangi bir tehlikeye karşı uyarmak için uyarı levhaları ve işaretlerin kullanılması. İşaretlerde, mümkün olduğunca semboller, anadil ve İngilizce metinler tercih edilmelidir. Çalışma ekibine doğru kişileri istihdam edilmesinden emin olmak için bir tarama ve işe alma politikası uygulanmalıdır. Organizasyon operasyonların yürütülmesiyle ilgili ulusal, bölgesel veya diğer yönetim organı düzenlemelerine ve mevzuatına uygun hareket edilmesi. Tesislerin ve ekipmanın hasara karşı düzenli olarak denetlendiğinden ve gerektiğinde onarıldığından veya değiştirildiğinden emin olunması gerekmektedir. İnceleme ve bakım sırasında bazı önemli unsurların uygulandığından emin olunmalıdır. Kullanıcıların uygun kıyafet ve ekipman giyinmelidir. Eğer katılımcılardan birisi uygun koruyucu ekipman giymiyorsa etkinlik liderinin veya ilgili kişinin müdahale etmesi gerekmektedir. Çalışma saatleri, çalışma prosedürleri, sorun veya endişelerin bildirilmesi gereken yerleri ve diğer ilgili bilgileri gösteren işaretler bulunmalıdır. Feragatnameler veya bilgilendirilmiş onay formları kullanılmalıdır. Feragatnameler veya onay formları kullanılamıyorsa bir oturum açma günlüğü oluşturulması. Acil durum ve kazaya müdahale prosedürleri geliştirilmeli ve bunları yazılı politika olarak uygulamaya konulması önemlidir.

Kaza Nedenselliğinde Geleneksel Dış Mekan Modelleri

Açık alanda yapılan rekreatif etkinliklere yönelik geliştirilen kaza modelleri, lider odaklı olma eğilimindedir, çünkü saha deneyimleri sunmak ve kolaylaştırmak için sahadaki liderlere büyük ölçüde güvenilmektedir. Modellerin çoğu, kazaları bir terazinin dengelenmesi ya da domino taşlarının düşmesiyle ilişkilendirdikleri için metaforik tarza sahiptir.

Kaza Nedenselliğinde Domino Modeli

Domino modelini kullanan bir rekreasyon liderinin stratejisi üç yönlüdür. İlk strateji, etkinliği mümkün olduğunca etkileyen domino taşlarını belirlemektir. Belirlendiklerinde, görev etkilerini azaltmak veya yönetmek olmalıdır. İkinci strateji, görünmez dominoları tespit etmek ve onları görünür kılmaktır. Olay meydana gelmeden önce tüm faktörler lider tarafından görülmesi beklenemez. Üçüncü olarak ise kazanın altında yatan faktörlerin doğrudan faaliyetin planlama sürecine entegre edilmesi gerekir. Bu faktörler, operasyonları iyileştirmek için kullanılacak bir kontrol listesi haline gelebilir. Rekreatif organizasyon planlamasında insan faktörleri, çevre faktörleri ve ekipman faktörlerinin analizi kaza riskine karşı hazır bulunuşluk sağlar.

İnsan Faktörleri

İnsan Faktörlerinin başlıca ana unsurları şu şekildedir; Fiziksel veya fizyolojik yetenekler veya stres, zihinsel veya psikolojik yetenekler veya stres, bilgi, beceri, motivasyon, liderlik ve grup dinamikleri, ön planlama, güvenli olmayan seyahat hızı.

Çevresel Faktörler

Çevresel faktörlerinin başlıca ana unsurları şu şekildedir; hava durumu, hava koşullarında değişiklik, hava koşullarının yoğunluğundaki değişiklik, arazi koşulları, arazi koşullarındaki değişiklik, hayvanlar veya bitkiler.

Ekipman Faktörleri

Ekipman faktörlerinin başlıca ana unsurları şu şekildedir; Yetersiz veya uygun olmayan giysiler, Yetersiz veya uygun olmayan ekipman, Yetersiz bakım, aşınma ve yıpranma.