Türkiye’deki Rekreasyon İşletmeler

Rekreasyon Endüstrisi

Rekreasyon, günümüzde refah seviyesi yüksek ve sağlıklı bireylerin yetişmesinde çok önemli bir yer tutmaktadır. Rekreasyon endüstrisinde sunulan temel hizmetlerle ilgili işletme mantığı dünyanın çoğu yerinde aynı olsa da, işletme yönetimlerinde sosyal ve kültürel farklılıkların dikkate alınması gerekmektedir.

Dünyanın çeşitli ülkelerinde uygulanan hükümet politikaları farklı şekillerde uygulanabilmektedir. Örneğin Kanada’da yerel yönetimler rekreatif etkinliklerle ilgili son derece aktif bir politika izlemektedir. Kanada’da belediyeler, bünyesinde birimler oluşturarak şehirde yaşayanların boş zaman hakları hususunda taleplerini karşılayabilmek için etkinlik yelpazesini genişletmiştir.

Türkiye'de Rekreasyon

Ülkemizde Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulları bünyesinde Rekreasyon bölümleri açılmasıyla birlikte rekreasyon kavramı son 30 yılda daha fazla bilinir hale gelmiştir. Rekreasyon bölümlerinden mezun olan öğrenciler çeşitli kamu kuruluşları ve özel sektör işletmelerinde istihdam edilmektedir.

Son yıllarda kamu kurum ve kuruluşları, özellikle belediyeler aracılığıyla vatandaşlara rekreasyon hizmetleri sunmaya başlamıştır. Kamu kuruluşları ticari kazanç sağlamaya yönelik olmadığı için özel sektörde sunulan rekreasyon hizmet çeşitliliğini kamuda görmek mümkün değildir.

Çalışanların yıl boyunca ortalama 150 günlük tatili, öğrencilerin yarı zamanlı eğitimi, tarım sektöründe çalışanların mevsimsel sebeplerden dolayı çalışamaması ve erken emeklilik sebebiyle oluşan boş zamanlar düşünüldüğünde, ülkemizdeki rekreasyon endüstrisinin potansiyeli daha iyi anlaşılabilmektedir.

Rekreatif Etkinliklerin Sınıflandırılması

Rekreatif faaliyetler amaçlarına göre kültürel, sosyal, sportif, turizm ve sanatsal etkinlikler olarak sınıflandırılabilir. Rekreasyon ürün ve hizmetleri sunan işletmeler genel olarak bu alanlardan birinde yoğunlaşarak tüketiciye hizmet sunmaktadır.

Türkiye'de Rekreasyon İşletmeleri

Rekreasyon işletmeleri, insanların serbest zamanlarında çeşitli aktivitelere vasıtasıyla eğlendiği, dinlendiği ve diğer gereksinimlerini gidermek amacıyla katıldıkları turizm, sportif, sosyal, kültürel ve eğlenceye yönelik etkinlikleri sunan özel veya kamuya ait kuruluşlardır.

İşletmeler kamu kuruluşları ve özel sektör tarafından yönetilebilmektedir. Ülkemizde ticari işletmelerin organize ettiği rekreasyon aktivitelerinin sayısı ve niteliği her geçen gün artmaktadır. Türkiye’de işletmelerin en fazla yoğunlaştığı rekreasyon hizmetleri spor ve turizm sektöründeki aktivitelerdir.

Fiziksel Aktivite ve Spor Merkezleri

Ülkemizde spor tesis işletmeleriyle ilgili “Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği” bulunmaktadır. 1999 yılında yürürlüğe giren yönetmelikte spor tesis işletmeleriyle ilgili kriterler belirlenmiştir. Yönetmeliğe göre spor işletmelerinin;

“Kulanım alanı 8 m2’den az olmamak üzere en az bir soyunma odası, bayan ve erkek sporcuların birlikte çalışacağı tesislerde en az iki soyunma odası bulunması, spor yapanlara yetecek kadar soyunma dolabı veya askılık bulunması, odaların aydınlatma ve havalandırma sisteminin bulunması, ısısı 18 santigrat derecede olması ve hijyenik şartları taşıması”,

“Kullanım alanı 15 m2’den az olmamak üzere en az bir dinlenme salonu bulunması, dinlenme salonunun zemini halıfleks, parke ve benzeri maddelerle kaplanması, salonun ısısının, aydınlatılmasının ve havalandırılmasının yeterli seviyede olması” gerekmektedir.

Yayla ve Doğa Turizmi

Yayla ve dağlar zengin bitki ekosistemi ve temiz havaya sahip olduğu için tercih edilmektedir. Bu bölgelerde katılımcılar orman, göl, nehir gibi doğal güzellikleri görmenin yanı sıra kar sporları ve çeşitli macera sporlarını yapma olanağına sahip olurlar. Ülkemizde yayla turizmiyle ilgili etkinilkler zengin doğal ve coğrafi yapıdan dolayı başta Doğu Karadeniz olmak üzere her bölgede gerçekleştirilebilmektedir.

Kültür Turizmi

Ülkemizde kültür turizminin en çok tüketildiği bölgeler Akdeniz ve Ege’dir. Bu bölgelerdeki tarihi ve kültürel değerler dikkate alındığında özellikle yabancı turistlerin çok fazla ilgisini çekmektedir. Diğer bölgelerimizin tarihi ve kültürel turizm potansiyeli en az Akdeniz ve Ege bölgesindeki kadar olmasına rağmen aynı ekonomik hareketlilik diğer bölgeler için söz konusu olamamaktadır.

Gastronomi Turizmi

Ülkemizde son 40 yıldır bakanlık düzeyinde gastronomiyle ilgili politikaların geliştirilmesi söz konusudur. Türk mutfağının dünyaya daha iyi tanıtılması için çalışmalar yapılmaktadır. 2011’den itibaren Tanıtma Genel Müdürlüğü, bölgelere özgü lezzetlere yayın ve broşürlerde yer vermektedir.

Milli Parklar

Rekreasyon endüstrisinde kullanılan kaynakların çoğu doğal olduğu için rekreatif aktivitelerin büyük bir bölümü doğal ortamlarda yapılmaktadır. Milli parklar, en fazla açık hava rekreasyon etkinliklerinin yapıldığı doğal ortamlardır.

Ülkemizde bulunan milli parklar, içerdikleri değerlere paralel bir şekilde piknik, kampçılık, doğa yürüyüşü, fotoğraf çekme, yaban hayatı gözlemi ve manzara turizmi gibi birçok etkinliğe imkân sunmaktadır. İçinde dere veya göl olan milli parklarda sportif balıkçılık, yüzme ve rafting gibi aktiviteler yapılabilmektedir.

Su Sporları Hizmetleri

Ülkemizin sahip olduğu zengin su kaynakları sayesinde su sporları için önemli bir potansiyeli bulunmaktadır. Üç tarafı denizlerle çevrili ve ortalama yüksekliği 1000 – 1500 metre olan ülkemizde denizlerin yanı sıra birçok akarsu ve akarsulara bağlı oluşan havzalara sahiptir. Antalya (Kemer ve Kalkan), Balıkesir (Ayvalık), Muğla (Bodrum, Marmaris ve Datça), Çanakkale (Saroz Körfezi, Gökçeada ve Bozcaada) Türkiye’de su sporlarının gerçekleştirildiği destinasyonlardan bazılarıdır.