Dijital Reklam Mecraları ve Yaratıcılık

Analog Dönemde Medya

19. yüzyıl sonlarından, 21. yüzyılın başlarına kadar olan dönemde iletişim araçları tamamıyla “analog” teknolojiler üzerinden şekillenmekte idi. Analog teknoloji ile üretilen ve genel olarak kitle iletişim araçları adı altında da incelenebilen geleneksel medya kavramı ise 21. yüzyılda teknolojinin gelişimiyle çeşitlenen yeni medya / dijital medya / teknolojik iletişim araçları nedeniyle “geleneksel” olarak tanımlanmaktadır. Geleneksel medya gazete, dergi, radyo, televizyon gibi tek yönlü yayın yapan, belirli bir fikri, düşünceyi, haberi yaymaya çalışan araçlar olarak değerlendirilmektedir. Geleneksel medyada en önemli unsur, mesajın aktarımında kaynak ve alıcı arasında çift yönlü bir ilişki olmamasıdır. Bu durum, geleneksel medya araçlarını bir anlamda “propoganda aracına” dönüştürmektedir. Geleneksel medyada hedef kitlenin mesajı doğrudan yanıtlaması olanaksızdır. Bunun için mutlak surette farklı bir iletişim aracına ihtiyaç bulunmaktadır.

Geleneksel medyanın en önemli özelliği, geniş kitleleri aynı anda hedef alması ve belirli bir haberi, fikri, görüşü yaymaya çalışmasıdır. Ölçümlemesi oldukça zor ve maliyetlidir.

Dijital Dönüşüm Süreci

Dünyada dijital dönüşüm, baş döndürücü bir hızla gerçekleşmiştir. Dijitalleşmenin iletişimi hızlandırması, kolaylaştırması, riskleri minimuma indirmesi gibi nedenler; dijitalin özündeki “eş zamanlılık imkânı” ile birlikte dijital dönüşüm sürecinin yayılımını artırmıştır. Farklılaştırılmış reklam mesajlarının hedef kitlelerine “birebir” ulaştırılması ise Endüstri 4.0’dan sonra ortaya çıkan çeşitli dijital pazarlama yöntemleriyle mümkün hâle gelmiştir.

YENİ MEDYA

Yeni medya, önceki tüm iletişim araçlarının becerilerini bünyesinde toplamış yeni bir anlayışın ifadesidir. Görsel, işitsel, metinsel tüm yetenekleri bir araya toplaması itibarıyla yeni medya, her durumda son teknolojiyi özünde barındıran bir anlayışla çoklu ortam imkânı sunmaktadır.

Dijital Medya

Yeni medya kapsamında ele alınabilen dijital medya kavramı, yeni medya ile karıştırılan ancak bundan farklı olarak ele alınması gereken bir kavramdır. Yeni medya geleneksel medya kapsamında ele alınan araçların tamamen dışında değerlendirilen araçları kapsarken; dijital medya, sanal ortamda sayısal değerlerle ifade edilebilen internet ortamını da içine alan bir yapıyı ifade etmektedir. Dijital medya, bilgisayar, mobil telefon, televizyon gibi araçlarla insan hayatına girmiştir. Sayısal veri işleyebilen tüm cihazlar dijital adı altında ele alınabilmektedir.

Dijital Medyanın Gelişimi

Dijital medyanın ortaya çıkışının internet çağı ile eş zamanlı olduğu söylenebilir. Dijital medya, günümüze kadarki süreçte çeşitli dönemler kapsamında ele alınabilir. Web 0.0 dönemi, internet teknolojisinin ortaya çıkış sürecini ifade etmektedir. Web 1.0 dönemi, salt okunur web olarak tanımlanan, kullanıcıların içeriğe müdahale edemediği dönemdir. Web 2.0 dönemi sosyal web olarak adlandırılan, kullanıcılarla kullanıcıların etkileşime girmeye başladığı dönemdir. Bloglar, sosyal medya ortamları bu dönemde yaygınlaşmaya başlamıştır. Web 3.0 dönemi, semantik web olarak adlandırılmaktadır. Herhangi bir yerden, herhangi bir aygıtla, herhangi bir zaman diliminde bilgiye erişim sağlayabilmek Web 3.0 teknolojisinin temel yaklaşımıdır. Web 4.0 dönemi, mobil web, internet bağlantısının akıllı telefonlara taşındığı dönemdir. Web 5.0, akıllı – duygusal simbiyotik web, yapay zekânın yoğun olarak kullanıldığı ve hatta yapay zekâ teknolojileri ile web teknolojisinin iç içe geçtiği bir dönemi ifade etmektedir.

Dijital Medya Reklamlarında Yaratıcılık

Yaratıcılık, yaratıcı süreç, yaratıcı birey, yaratıcı çıktı ve yaratıcı çevre çerçevesinde farklı perspektiflerden ele alınabilmektedir. Reklamlar ise yaratıcı sürecin sonunda elde edilen yaratıcı ürün olarak tanımlanabilir.

Dijital medya reklamları, geleneksel reklam ortamlarından farklı olarak elektronik ortamda ve dijital formatta yayınlanan reklamlardır. Genel olarak gelenekse reklamlar için tanımlanan yaratıcılık kriterleri dijital medya reklamlarında da geçerlidir. Dijital sistemlerin analog sistemlere göre avantajlı olması, güvenilir olması, maliyetinin düşük ve kalitesinin yüksek olması, teknolojik gelişmelere çok hızlı uyum sağlayan bir özelliğinin olması gibi nedenlerle bugün medya anlayışı yeni olarak tabir edilen ve içerisine dijital ve sosyal medyayı alan bir tarafa doğru hızlıca evrilmektedir.

Dijital medya reklamlarının yaratıcı olarak tanımlanabilmeleri için ilk olarak, öncekilerden ve rakiplerinden farklı bir içerik sunmaları gerekmektedir. Daha sonra dijital medya reklamının reklamı yapılan ürün veya hizmet ile ilginlik kurması, içerik ile uyumlu olması gerekmektedir.

Dijital Medyada Yaratıcılığa Etki Eden Etmenler

Dijital medya kanallarında, özellikle web siteleri ve sosyal medyada gerçekleştirilen reklamlarda hem içerik hem de tasarım bağlamında yaratıcılık kriterleri aranmaktadır. İnternet ve sosyal medyada yoğun mesaj bombardımanında farklı olarak ön plana çıkmanın ön koşulu yaratıcı strateji ile birlikte tasarımdır.