Reklam Analizi

Günlük yaşam içinde önemli bir yeri olan reklamlar ürünlerin satışını teşvik etmenin yanı sıra yaygın bir toplumsal kurum olarak da işlev görmektedir. Toplumsallaşma ajanı olarak olumlu ve olumsuz yönleri olan reklamlar akademik araştırmalara konu olmuştur. Araştırmalarda, profesyonel olarak geliştirilen ve iknaya yönelik reklamların çözümlenmesi için çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Bu yöntemler:

a) Göstergebilimsel Analiz,

b) Psikanalitik Analiz,

c) İdeolojik Analiz,

d) Sosyolojik Analiz,

e) Feminist Analizdir.

Göstergebilimsel Analiz: Reklam metnini oluşturan göstergelerin ne biçimde gerçekleştirdiğinin incelemesini yaparak anlamın üretiliş koşullarını ve sürecini ortaya koymaktadır. Göstergebilimde odak noktası metin olurken metni alımlayan ya da okuyanın aktif bir eylem gerçekleştirdiğini belirtmek için alıcı yerine okur terimini kullanmaktadır. Göstergebilimsel analiz en çok başvurulan bir yöntemdir ve gösterge, düz anlam, yan anlam, mit, eğretileme (metafor) ve düz değişmece (metonim) gibi kavramları içermektedir. Göstergebilim reklamcılıkta işaretlerin ve iletişim sürecinin anlaşılmasında kuramsal bir araç sağlamaktadır.

Psikanalitik ve psikolojik analiz: Reklam metinlerini ürünlerin gerçek özelliklerini yansıtmaktan çok içerdiği semboller ve düşler yoluyla okuyanların arzularını karşılayan mesajlar olarak inceler. Bu mesajların bilinç ve bilinçdışı anlamları nasıl oluşturduğuna odaklanır ve id, ego, superego gibi kavramları kullanır. Dolayısıyla psikanalitik ve psikolojik analizler, kişiyi düşünmeye, mantıklı kararlar vermeye veya karşılaştırma yapmaya davet etmek yerine dikkati bilinçdışı öğelere ve psikolojik çekiciliklere yönlendiren yöntemleri incelemektedir

İdeolojik analiz: Kapitalist sistemin sürdürülebilmesi için kitle halinde üretilen malların kitle halinde satılması gerekmektedir. Reklamlar iletişim araçlarını kullanarak bu işlevi yerine getirmektedir. Ancak bu ekonomik işlevini açıkça ortaya koymak yerine kültürel öğelerle birleştirmektedir. Toplumda istediği konuma gelemeyenlere bir kimlik vermekte onlara tükettikçe daha nasıl daha güçlü ve önemli olacaklarını, bir anlamda daha yüksek toplumsal statüye erişeceklerini söylemektedir.

Sosyolojik analiz: Reklamların bireylerin ve toplumsal grupların görüşlerini, tutumlarını ve davranışlarını etkilediği kadar onlardan da nasıl etkilendiği konusuna odaklanmaktadır. Bu durum çoğunlukla "ayna"ya karşı "kalıp" yaklaşımlarıyla tartışılmaktadır. Benzer biçimde reklamlar yerleşik değer yargıları ve yaşam tarzını yeniden üretirken yeni değer ve davranış kalıpları da oluşturmaktadır.

Feminist analiz: Kadın ve erkeğin reklamlarda temsil edilme biçimlerine odaklanan feminist analiz öncelikle cinsiyet ve toplumsal cinsiyet kavramlarını açıklığa kavuşturmaktadır. Bir anlamda cinsiyet biyolojik olurken toplumsal cinsiyet inşa edilmektedir. Kadınların reklamlarda klişeleşmiş tasvirlerinin ağırlıklı olarak yer almasının ataerkil ideolojiyi yeniden ürettiği konusundaki eleştiriler sonucunda bir dizi marka daha önce hüküm süren ayırımcı dil ve görünümleri kırmaya yönelmektedir.

Tüm medya metinlerinde olduğu gibi reklam metinleri de görünen düz anlamların dışında ideolojinin taşındığı yan anlamlara ve mitlere sahiptirler. Analiz yaparak bu metinlerin arka planları ve anlam yapıları ortaya çıkarılabilir. Ancak tek bir çözümleme yönteminin yeterli olmaması durumunda birden fazla da yöntem kullanılabilmektedir.