Reklam Araştırmalarının Tarihsel Gelişimi

Reklam araştırmaları, reklamın insanların duygu, düşünce ve davranışlarında yarattığı etkilerin ve reklamlara karşı verdikleri tepkilerin açıklanması ihtiyacıyla ortaya çıkar. Zaman içerisinde ortaya çıkan gelişmelerle birlikte özellikle psikologlar ile reklamcıların giderek yakın çalışmaya başlaması ve akademinin yanında reklam ajanslarının da araştırmaya özel önem göstermesi reklam araştırmaları alanın gelişmesini hızlandırır.

Bu ünitede reklam araştırmalarının tarihsel gelişimi “Reklamcılığın Yükselişi ve Araştırma”, “Reklam Araştırmalarının Ortaya Çıkışı ve Gelişimi” ile“Türkiye’de Reklam Araştırmalarının Tarihi” başlıkları altında ele alınmaktadır.

Reklamcılığın Yükselişi ve Araştırma

Artan kitlesel üretimi kitlesel tüketime yönlendirebilme ve şirketler arası rekabette avantajlar sağlayabilme kabiliyeti reklamcılık alanının ABD'den başlayarak dünyada hızla gelişmesini sağlar. Bu gelişim sürecinde ortaya çıkan reklam ekollerinin reklamın uygulanmasındaki farklı yaklaşımı ise araştırmalar yoluyla reklamın etkisinin anlaşılması çalışmalarını hızlandırır.

Reklam Araştırmalarının Ortaya Çıkışı ve Gelişimi

1800’lü yıllardan itibaren sanayileşmedeki artış, üretim fazlasının ortaya çıkmasına ve tüketici ürünlerinin sayısında hızlı bir artışa yol açar. Reklamcılığa düşen ise, bu yeni pazar ortamı içerisinde insanların ihtiyacını karşılayacak yeni bir ürün veya hizmetin nasıl bir fayda sağlayacağını anlatma görevidir. Bu anlamda reklamın bu görevi nasıl yerine getirdiği, başarılı olup olmadığı, etkisinin ne olduğu gibi sorulara cevap arayan reklam araştırmalarına gelişimi hız kazanır.

Deneysel Psikoloji ve Reklam Araştırmaları

Geçmişi deneysel psikoloji araştırmalarına kadar götürülebilen reklam araştırmaları üzerinde 1800'lerin sonundan başlayarak ilk deneysel psikologların çalışmaları ve reklamcılık alanıyla ilişkisinin ele alınması ise reklam araştırmalarının tarihsel gelişimi açısından oldukça anlamlı bilgiler sunar.

Reklam Odaklı Araştırmalar

Odağında reklamcılığın olduğu araştırmalar, 1900'li yıllarından başından başlayan ve özellikle de 1929 Ekonomik Buhranı'nın etkisiyle hızlı bir gelişme gösteren dönemde yükselişe geçer. Daniel Starch, George Gallup, Paul Lazarfeld, Ernest Dichter gibi reklam araştırmalarıyla ün kazanan araştırmacıların çalışmaları ve reklam ajanslarıyla gerçekleştirdikleri ortaklıklar dikkat çeker.

Reklam Araştırmalarına Yönelik Bir Karşı Çıkış: Bilinçaltı Reklamcılık

1950'li yıllarda popülerliği yanında reklamcılık, kitleleri manipüle etmek için gerçekleştirilen motivasyon araştırmalarıyla eleştirilerin merkezinde yer alır. Amerikalı bir gazeteci olan Vance O. Packard’ın 1957 yılında kaleme aldığı, ve reklamcılığın manipülasyon biçimlerini incelediği Çaktırmadan İkna kitabı çok ses getirir. Ayrıca aynı dönemde bir pazar araştırmacısı olan James McDonald Vicary'nin 1957 yılında ortaya attığı “bilinçaltı reklamcılık (subliminal advertising)” kavramı da en çok tartışılan kavramlardan olur.

Reklamcılıkta Duyguların ve Marka Olgusunun Güç Kazanması

Ünlü reklamcı William Bill Bernbach'ın reklamın bir ikna sanatı olduğu ve sadece ne söylediğinin değil nasıl söylendiğinin de reklamın başarısı üzerinde etkisi olduğuna yönelik görüşleri reklamcılıkta yaratıcı devrimi başlatır. Bu düşünce etkisiyle uyumlu olarak ortaya çıkan tüketici merkezli reklamcılık yaklaşımı ise reklam araştırmalarının da odağındaki değişimi göstermesi açısından anlamlıdır.

Reklam Araştırmalarının Bugünü

Günümüzde daha önemli hale gelen tüketici merkezli reklamcılık anlayışına paralel olarak araştırmalar yoluyla insanların duygu ve düşünce ve davranışlarının arkasındaki yatan gerçek sebebi anlamak daha önemli hale gelir. Bugün reklamcılıkta faydalanılan nöropazarlama araştırmaları ile dijital medyanın sunduğu fırsatlar ise reklam araştırmalarının bugününü ve geleceğini anlamak için güzel bilgiler sunmaktadır.

Türkiye'de Reklam Araştırmalarının Tarihi

Dünya reklamcılığının ve reklam araştırmalarının karşısında ülkemizdeki gelişmelerin seyri bazı benzerlikler içermekle birlikte reklam araştırmaları alanının çok daha gecikmeli olarak gelişmesine neden olur. İlk pazar ve reklam araştırma şirketleri ve yaptıkları araştırma çalışmaları ile önemli reklam ajanslarının reklam araştırmaları alanıyla ilişkisi Türkiye'de araştırma sektörü şekillendiren ve bugünkü halini almasını sağlayan unsur olur.