Sosyal Hizmet Ortamlarında Kullanılan Raporların Türleri
Giriş
Rapor, mesleki uygulamanızın kanıtı, yaptığınız işin kanıtı, hesap verilebilirliğinizin, aldığınız sorumluluğun göstergesidir. Yapılan her işin arşivlenmesi, verilen hizmetin sürekliliğinin sağlanması, müracaatçı gruplarının hizmete ulaşmasını sağlar.
Genel anlamda tüm raporlardan sorumlu olan sosyal hizmet uzmanları, mesleki olarak aldıkları eğitim gereğince hazırlamaları geren mesleki raporları da bulunmaktadır. Bilindiği gibi en önemli raporu, bir değerlendirme içeren “sosyal inceleme raporu"dur.
Genel olarak rapor türleri aşağıdaki şekilde gruplandırılmaktadır:
- Faaliyet alanına göre rapor türleri
- İçeriklerine göre rapor türleri
- Sürelerine göre rapor türleri
- Yapılarına (şekillerine) göre rapor türleridir.
Faaliyet Alanına Göre Rapor Türleri
Faaliyet alanlarına göre rapor türleri; bilimsel raporlar, iş raporları, öğretmen raporları, bilirkişi, denetçi raporları ve özel raporlar olarak sınıflandırılmaktadır.
İçeriklerine Göre Rapor Türleri
İçeriklerine göre rapor türleri; bilgi verici raporlar, araştırma raporları, uzman raporları, durum raporları, öneri raporlarıdır.
Sürelerine Göre Rapor Türleri
Sürelerine göre raporlar adından da anlaşılacağı gibi belirli süreleri kapsayan raporlardır. Zaman sınırı içerir. Haftalık, aylık, dönemlik, yıllık olarak hazırlanabilirler.
Yapılarına (Şekillerine) Göre Rapor Türleri
Şekle bağlı rapor türleri formel ve informel olarak ikiye ayrılır.
Sosyal Hizmet Ortamlarında Kullanılan Raporların Türleri
Sosyal hizmet uzmanlarının sosyal hizmet ortamlarında kullandıkları raporlar aşağıdaki gibi maddelendirilebilir:
Ön bilgi raporları: Müracaatçı ön bilgi raporu, grubu ve üyeleri tanıtma raporu
Süreç raporları: Bireysel görüşme süreç raporu, grup çalışması süreç raporu
Değerlendirme raporları: Sosyal inceleme raporu, grubu ve üyeleri değerlendirme raporu, toplum değerlendirmesi/incelemesi raporu
Ön Bilgi Raporları
Ön bilgi raporları; müracaatçı ön bilgi raporu ve grubu ve üyeleri tanıtma raporu olarak ele almak mümkündür. Müracaatçı ön bilgi raporu; kuruluşa başvuranın kuruluş için gerekli ilk bilgilerinin kayıt altına alındığı formdur.
Grubu ve üyeleri tanıtma raporu; yapılacak bir grupla çalışmaya başlamadan önce ya da başında grup ve üyeleri hakkında grupla çalışmayı anlamlı kılacak bilgilerin grup yöneticisi tarafından hazırlanmasıdır. Yöneticiyi de grupla çalışmaya hazırlayan önemli bir rapordur. Grup tanıtma raporunda yer alması gereken bilgiler; konu, amaç, kurum, kaynaklar, üyeler, yapı, ölçütler, anlaşma, çevre düzenlemeleridir.
Süreç Raporları
Süreç raporları kapsamında bireysel görüşme süreç raporları ve grup çalışması süreç raporları olarak ele almak mümkündür.
Bireysel görüşme süreç raporu: Bireysel görüşme süreç raporunda önemli olan görüşmenin amacı ve süreci aktarıldıktan sonra değerlendirme ve gelecek görüşme için plan yapma yer almaktadır.
Grup çalışması süreç raporu: Grup çalışması süreç raporunda amaç her oturumun bilgisinin sistematik olarak arşivlenmesinin sağlanması, yukarıda belirtilen bilgilerin tamamının her oturumda düzenlemesini sağlayarak grup çalışmasının süreç ve sonuç değerlendirmesini yaparken kanıt oluşturulmasının sağlanmasıdır.
Değerlendirme Raporları
Sosyal hizmet uzmanlarının sosyal hizmet ortamlarında kullandıkları değerlendirme raporları kapsamında; Sosyal inceleme raporu, grubu ve üyeleri değerlendirme raporu, toplum değerlendirmesi/incelemesi raporu yer almaktadır.
Sosyal inceleme raporu; müracaatçı grubunun geçmişinden bu gününe kadar olan sosyal hikayesinin, bu hikayede etkileştiği sistemler aracılığı ile geniş ve kapsamlı değerlendirme içeren ve mesleki öneride bulunan rapordur. Sosyal hizmet eğitimi almış meslek elemanları tarafından hazırlanmalıdır.
Temel özellikleri; kısa ve öz olmalıdır, açık ve anlaşılır olmalıdır, kullanışlı, işe yarar ve amaca uygun olmalıdır, kesin ve objektif olmalıdır, gizlilik ilkesine uyulmalıdır, müracaatçının güçlü yönlerini ortaya çıkarmalıdır, kendi içinde belirli bir organizasyona sahip olmalıdır, özgün olmalıdır, kanuna dayandırılmalıdır, bilimsel ifadeler kullanılmalıdır.
Grubu ve Üyeleri Değerlendirme Raporu
Grupla çalışmanın sonunda ya da grup yöneticisinin gerekli gördüğü diğer zamanlarda grupla yapılan çalışmanın ve grup üyelerinin değerlendirildiği rapordur. Gelecek sosyal çalışmalar için bir hazırlık belgesi olarak çok önemlidir.
Toplum Değerlendirmesi/İncelemesi Raporu
Çalışılan kurum ya da kuruluşta verilen hizmetlerin toplumla bağlamını kurmak amacıyla yakın ve uzak toplum çevresini ve çalıştığı konu ile bağlamlarını araştırarak ve düşünerek yazdığı bir rapordur. Bu rapor özellikle toplulukla çalışma yapacak olan meslek elemanının topluluğu ve toplumu çeşitli yönleriyle tanımasını sağlar.
Toplum değerlendirmesi/incelemesi raporunda yer alması gereken bilgiler; yapı, tarih ve nüfus, ekonomik sistem, siyasal sistem, eğitim sistemi, sosyalkültürel sistem, insani hizmet sistemi, genel konular yer almalıdır.