Dezavantajlı Gruplarla Uygulamada Raporlama ve Örnekleri

Giriş

Sosyal inceleme raporu sadece bir başvuru formu veya hayırseverliğin/yardımseverliğin bir parçası değil, bir çocuğun, engellinin veya kadının hayatını kurtarabilecek veya tamamen karartabilecek sonuçlara neden olabilecek kadar büyük önem taşıyan müdahale aracıdır. Sosyal inceleme raporu hem hak sahibinin haklarını kollayıcı hem de kamu kaynaklarının doğru ve verimli kullanılmasının belirlenmesinde temel bir araçtır.

Sosyal hizmet mesleği için dezavantajlı gruplar, özellikle korunmaya ve bakıma ihtiyacı olan ve yoksunluk içinde olan nüfus gruplarını ifade etmektedir.

Dezavantajlı gruplarla uygulamada raporlama ve örnekleri konusu ele alındığında Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ön plana çıkmaktadır.

Sosyal Hizmetler Kanunu'nun 3. maddesinde dezavantajlı grupların tanımı yapılmıştır. Bu gruplar; korunma ihtiyacı olan çocuk, Engelli, bakıma ihtiyacı olan engelli, ihtiyacı olan yaşlı yer almaktadır.

Dezavantajlı Gruplarla Uygulamada Sosyal İncelemenin Dayanakları

Dezavantajlı gruplarla çalışırken hazırlanan sosyal inceleme yazılması, nasıl yazılması, kimlerin yazması gerektiği yasa ve yönetmelikle belirlenmiştir. Bu bölümde sosyal inceleme ve sosyal inceleme raporunun nasıl yazılması gerektiği konusunda bilgiler içeren yasa ve yönetmeliklere yer verilmektedir.

Sosyal Hizmet Merkezleri Yönetmeliği’nin 4. Maddesine göre,

Dezavantajlı gruplar arasında korunmaya muhtaç çocuk incelendiğinde sosyal inceleme ile ilgili bilgileri, Çocuk Koruma Kanunu, Koruyucu Aile Yönetmelik'i, Sosyal ve Ekonomik Destek Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, Çocuk Destek Merkezleri Yönetmelik'i içermektedir.

Korunma ihtiyacı olan kadınlar ile ilgili sosyal inceleme ve sosyal inceleme raporu ile ilgili bilgiler; Kadın Konukevlerinin Açılması ve İşletilmesi Hakkında Yönetmelik, Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri Hakkında Yönetmelik'te yer almaktadır.

İhtiyaç sahibi olan yaşlı bireyler ile ilgili sosyal inceleme; 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşları ie Engelli ve Muhtaç Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Yönetmelik'te yer almaktadır.

Dezavantajlı Gruplarla Uygulamada Sosyal İncelemenin Dayanakları

Sosyal İnceleme Raporu Şablonu

Raporda sırasıyla aşağıdaki bilgiler yer almalıdır.

Kurum, rapor tarihi, rapor no,

Müracaatçının; adı soyadı, TC kimlik nosu, anne / baba adı, doğ. yeri-tarihi, cinsiyeti, medeni durum, öğrenim durumu, işi, iş adresi, sosyal güvencesi, aylık gelirleri, ikamet adresi, müracaat tarihi, müracaat nedeni,

Hizmetten Yararlanacak Bireyin; adı soyadı, TC kimlik No.su, anne / baba adı, doğ. yeri-tarihi, cinsiyeti, medeni durum, öğrenim durumu, işi, iş adresi, sosyal güvencesi, aylık gelirleri, ikamet adresi,

Sosyal incelmenin; tarihi, yapıldığı yer, nedeni, bilgi kaynakları (Görüşülen kişilerin ad, soyad, T.C. kimlik No. ve unvan/yakınlık, iletişim vb. bilgilere yer verilecektir.)

Genel tanıtım; Aile ve hizmetten yararlanacak bireyin daha önce Kurumun/diğer kurum ve kuruluşların sağladığı herhangi bir sosyal hizmet uygulamasından yararlanıp yararlanmadığı, yararlanmış ise hizmet hakkında bilgiler yer alır.

Kişilik özellikleri; aile ve hizmetten yararlanacak olan bireyin, kişilik özellikleri, aile bireylerinin birbirlerini tanımlamaları, sorunlarını çözüm şekilleri, stresle baş etme yolları, sevinçlerini ve öfkelerini nasıl yaşadıkları, bağlı oldukları ilkeleri var mı, bunlar hangi konularda, ilkelerini esnetebilme bilgileri yer alır.

İş durumu; geçmiş meslek ve iş yaşantısı, hâlen yaptığı iş, sürekli bir işe sahip olup olmadığı, sık aralıklarla iş değişikliği yapılıp yapılmadığı, kaç yıldır sosyal güvenlik kapsamında olduğu, bu sürenin devamlılığı, çocuğun sağlık giderlerini karşılama ve geleceğini garanti altına alabilecek yeterli düzeyde ve sürede mi, beyan edilen sosyal güvencenin belgelerle uygunluğu.

Öğrenim durumu; İncelemeye konu bireyin öğrenim yaşantısı, okul başarı düzeyi, okul ilişkileri (KMÇ, ANY ve Özürlü sosyal incelemelerinde doldurulacaktır).

Sağlık durumu; ailenin ve hizmetten yararlanacak bireyin geçirilen hastalık, ameliyat ve kazalar, bağımlılık durumu, kullanılan protez vb. araçlar, sürekli ilaç kullanımını gerektiren ya da bulaşıcı hastalıklar (hâlen devam eden sorunlara neden olup olmadığı).

Sabıka durumu; aile; aile bireylerinin ve birlikte yaşadıkları diğer kişilerin sabıkası varsa konuya ilişkin gerek kişiden gerekse sosyal çevresinden ve özellikle konuyu bilen kişilerden bilgi alınması ve işlenen suçun aile yaşantısını nasıl etkileyebileceği konusunda değerlendirmenin yapılması, yaşanan olayın kişi tarafından bugün nasıl değerlendirildiği, olayın yaşamını nasıl etkilediği, değişiklikler olduysa bunların neler olduğu (değerlendirmenin belgelere dayanılarak yapılması).

Hizmetten yararlanacak bireyin; sabıkası varsa konuya ilişkin gerek kişiden gerekse sosyal çevresinden ve özellikle konuyu bilen kişilerden bilgi alınması ve işlenen suçun aile yaşantısını nasıl etkileyebileceği konusunda değerlendirmenin yapılması, yaşanan olayın kişi tarafından bugün nasıl değerlendirildiği, olayın yaşamını nasıl etkilediği, değişiklikler olduysa bunların neler olduğu yer almalıdır.

Aile ve sosyal yaşantısı; evlilik hikâyesi, ailenin yapısı, geçirdiği değişimler, eşler arası ilişkiler, aile yaşamında geçerli olan kurallar ve tepkilerini belirtme biçimi.

Yaşanılan konut durumu; yaşanılan evin niteliği (apartman, müstakil, gecekondu), kime ait olduğu, kira ise tutarı, evin fiziksel özellikleri, ısınma şekli, döşeniş biçimi, bakım durumu, evin bulunduğu çevrenin özellikleri, yaşanılan çevrenin sosyo-ekonomik düzeyi vb.

Değerlendirme ve sonuç: Aile ve hizmetten yararlanacak bireyler hakkında derlenen bilgiler bağlamında başvurunun genel olarak irdelenmesi, sosyal çalışmacı tarafından belirlenen sosyal hizmet modelinin gerekçesi, aile ve hizmetten yararlanacak bireye ilişkin, yönlendirilen birime yapılan mesleki öneriler yer alır.