Radyoda Program Türleri

Radyodaki program türlerinin bilinmesi, programın daha doğru ve daha etkin hazırlanmasına hizmet edecek ve ulaşılmak istenen hedef kitleye doğru şekilde ulaşılmasını sağlayacaktır. Belli kriterler gözönünde bulundurularak hazırlanan programlar her zaman iletilmek istenen mesajın doğru kaynağa ulaşmasına yardımcı olur. Bu sebeple hedef kitleye ulaşılmadan önce programların içerikleri bu öneriler doğrultusunda hazırlanmalıdır. Radyoda program türleri bu kapsamda yapım malzemesi, amacı, dinleyici özellikleri, kapsama alanı, teknik özellikler, biçim ve içerik gibi unsurlara bakarak değerlendirilmeli ve hazırlanmalıdır.

Yapım malzemesine göre programlar söz ve müzik öğelerine dayalı olarak belirlenir. Hangi öğe içerikte daha fazla kullanılıyorsa program o isimle adlandırılır.

Amacına göre programlar ise, verilmek istenen mesajın aktarılma biçimidir. İçeriklerin haber, eğlence, müzik, karma gibi tarzlardan biri belirlenerek hedef kitleye ulaştırılma biçimidir. Örneğin toplumu gündemden ve gelişmelerden haberdar etmek isteyen bir programın amacı bilgi aktarımıdır ve tercih edilmesi gereken program türü haber programıdır.

Dinleyici özelliklerine göre hazırlanan programlarda, öncelikle mesajı iletmek istenilen kitle iyi analiz edilmelidir. Ulaşılmak istenen hedef kitlenin kadın mı erkek mi yoksa her iki cinsiyete de mi hitap edeceği, yaş grubunun ne olduğu, hangi meslek grubuna dahil olduğu, sahip olduğu kültür ve eğitim seviyesi, konuştuğu ve benimsediği dil özellikleri, hayatını devam ettirdiği ve yetiştiği yerleşim yeri özelliklerine bakılarak bir üretim yapılmalıdır. Unutulmamalıdır ki hedefine ulaşmayan hiçbir bilginin ya da ürünün amacı yoktur.

Kapsama alanına göre yayınlar ve içerikler toplumun ne kadarına ulaşılabiliyor sorusuna cevap verir. Yayınların dinlenebilme özelliğinin yetersiz kaldığı noktalarda program üretilmesi mantıksız olur. Öncelikle bu yayınlar fiziksel olarak ne kadarlık bir bölgede dinlenebiliyor? Bunun analizinin doğru yapılması yerinde olacaktır. Yurt dışındaki kitleye ulaşılmak isteniyor ancak fiziki ve teknik şartlara sahip olunamıyorsa üretilen program amacına ulaşamıyor demektir. Radyoların kapsama alanları da bu sebeple önemlidir. Yayın içerikleri bu durum göz önüne alınarak yurtiçi ve dış yayınlar olmak üzere iki kategoride hazırlanır. İçerikler de diğer unsurlar eklenerek alan özelliklerine göre üretilir.

Teknik özelliklere göre yayınlar, bant ve canlı olmak üzere ikiye ayrılır. Belli teknolojik imkanlar da kullanılarak, hazırlanan içerikler önceden kayıt stüdyosuna ya da belli bir mekana sistem kurarak kaydedilir. Ardından bu kayıtlar birleştirme yapılarak kurgulama yöntemleriyle yayına hazır hale getirilir. Planlanan gün ve saat diliminde bant yayın olarak sunulur. Canlı yayınlarda ise her şey o an gerçekleşir. Sadece yayın içerisinde kullanılacak destekleyici ve tamamlayıcı materyaller önceden hazırlanabilir. Sunum ve dinleyici ile buluşma o anda gerçekleşir. Mekan olarak stüdyo ya da farklı bir yer kullanılabilir.

Biçim ve içeriklerine göre yayınlar program içerisinde verilecek mesajla doğrudan alakalıdır. Bu program türleri haber, kültür - sanat, eğlence, tecimsel - reklam, eğitim ve karma türde programlardır.

Radyoda program türlerine genel itibariyle bakıldığında görüldüğü üzere rastgele hazırlanan bir program ile ünite içerisinde bahsedilen unsurlara dikkat edilerek hazırlanan bir program birbirinden farklı olacaktır.