TV Programlarında Ses ve Aydınlatma

Gelişen teknoloji ile üretilen son sistem kameraların ses ve ışık sorununu çözdüğü sıklıkla düşünülmektedir. Buna karşılık bir TV programında ses ve ışık unsurları ayrıca düşünülmeli, yapımın yayın kalitesinde ortaya çıkabilmesi için ses ve ışık ile ilgili bilgi ve donanıma sahip olunmalıdır.

TV Programlarında Ses

İnsan kulağının algılayabileceği, sıvı, katı ve gaz ortamlarında gerçekleşen 16Hz ile 20000Hz arasındaki basınç değişikliklerine ses adı verilmektedir.

Frekans (titreşim sayısı); ses kaynağından gelen titreşimlerin bir saniyede oluşturduğu ses dalgalarının sayısını ifade etmektedir. Titreşimler arttıkça dalga sayısı da artmaktadır. Sesin frekansı Hertz (Hz.) ile ölçülmektedir .

Ses kirliliği; sesin abartılı ve gelişi güzel kullanılması sonucu ortaya çıkmaktadır ve gürültü olarak adlandırılmaktadır.

Mikrofonlar

Ses sinyallerini elektrik sinyallerine çeviren elektronik aletlere mikrofon adı verilmektedir.

Sesi Toplama Yönüne Göre Mikrofon Çeşitleri

• “Omnidirectional” mikrofonlar
• “Unidirectional” mikrofonlar
• “Bidirectional” mikrofonlar
• “Cardioid” mikrofonlar

Televizyonda en çok kullanılan mikrofonlar ve özellikleri

Yaka mikrofonu (Lavaliere Microphone): Yaka mikrofonu adından anlaşılacağı üzere konuşan kişinin rahat hareket edebilmesi, ellerini kullanabilmesi amacıyla yakaya ya da elbiseye takılarak kullanılan mikrofon türüdür.

El Mikrofonu; elde kullanılmaya çok elverişli olan, çok yönlü ve dinamik bir mikrofon türüdür.

Boom Mikrofon: Televizyon ve sinema setlerinde sıklıkla tercih edilen bir mikrofon olan boom mikrofon, konunun seslerinin doğal olarak alınmasını sağlayan yönlendirilmiş mikrofon türüdür.

Yapım Sırasında Ses

Televizyon yapımlarında sesin izleyici üzerinde etkili olup olmaması sesin canlılığına ve ses perspektifine bağlıdır. Sesin canlılığı, sesin gerçek hayattakine benzer şekilde düzenlenmesi ile ilgilidir. Görüntü ve sesin perspektifi koşut olmalıdır. Örneğin, yakın çekimlerde sesin derinliği de buna uygun olarak yakın, uzak çekimlerde de uzak olmalıdır.

Televizyon Programlarında Ses Efektleri

Ses efektleri, konuşma ve müziği içermeyen işittiğimiz tüm seslerin yapım sırasında eklenmesine verilen addır. Bir kapının kapanma sesi, kağıdın hışırtısı, trafik sesi vb. gibi.

Televizyon Programlarında Müzik

İnsan iletişiminde atmosfer ya da ruh durumunu yaratmada en etkileyici işitsel öğe müziktir.

Müzik Kullanırken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

Müzik konuya uygun seçilmelidir

Bir yapımın jenerik müziği, izleyicinin dikkatini çekmeli ve programın yapısı, genel atmosferi hakkında ipuçları vermelidir.

Fon müziği, yaratılmak istenen atmosferi oluşturmak, iletilmek istenen duyguyu yoğunlaştırmak için kullanılır.

Başka bir programın simgesi olmuş müzik parçası kullanılmamalıdır

Söyleşi, açık oturum, beyanat tipi programlarda konuşmacılar konuşurken müzik kullanılmamalıdır.

Özel olarak hazırlanmış müzikler kullanılabilir, müzik kütüphanelerinden yararlanabilir ya da ticari bir kayıt kullanılabilir.

Yapım Sonrasında Ses

Seslerde, görüntüler gibi kurgulanabilir.

TV Programlarında Aydınlatma

Aydınlatmanın Amaç ve İşlevleri

İki boyutlu televizyon ekranında üçüncü boyut etkisini yaratmak.

Bir sahnede izleyicinin dikkatini belirli bir yönde toplamak. Işık ve gölge ile sahnedeki önemli unsurlar vurgulanabilir ya da gizlenebilir.

Sahnenin atmosferini yaratmak.

Zaman duygusunu verebilmek: Sabah, akşam.

Programın amacını vurgulamak.

Sert ya da yumuşak ışık aydınlatmanın ana özelliğini belirtmektedir.

Rengin ısısı Kelvin (K) birimi ile ölçülmektedir. Kkameramızda doğru kelvin değerini algılamayı sağlayan Beyaz Ayarı'nı (White balance) yapmamız gerekmektedir. Genel olarak ışık kaynakları gün ışığı (Daylight) 5600 Kelvin, sarı ışık 3200 Kelvin (Tungsten) şeklinde üretilmektedir.

Aydınlatma Yöntemleri

Televizyonda ve sinemada oluşturulan ışık tasarımı, sahnenin gerektirdiği, estetik ve psikolojik boyutlar göz önüne alınarak yapılmaktadır.

Temel aydınlatma yöntemi içerisinde yer alan öğeler

Anahtar Işık: Anahtar Işık (Key Light) konunun (nesne, kişi vb.) temel şeklini ortaya çıkaran ana ışık kaynağıdır. Anahtar ışığın temel görevi, nesnenin görülebilmesini sağlamaktır.

Dolgu Işığı: Dolgu ışığın temel amacı, anahtar ışığın aydınlatmadığı koyu bölgelerde, ek gölgeler yaratmadan detay oluşturmak; anahtar ışığın yarattığı sert gölgeleri yumuşatarak, görülür hale getirmektir.

Geri ışığı/Arka ışık: Aydınlatılan sahnede mekânın ve konunun üçüncü boyut etkisini yaratabilmek için, kontur olarak konun üzerine düşen aydınlatma kaynağıdır.

Fon/dekor Işığı: Fon ışığı aracılığıyla, dekor ortaya çıkartılıp derinlik oluşturulurken, sahneye düşen gölgeler de yok edilebilir.

Chiaroscuro (Kiaroskura) Aydınlatma

Karanlık ve aydınlığın zıtlığını vurgulayan, karanlık ve gölgeyi kontrast bir şekilde sunan ışık türüne Chiaroscuro aydınlatması adı verilmektedir.

Chiaroscuro aydınlatması; ‘Rembrandt aydınlatma’, ‘Cameo aydınlatma’ ve ‘Siluet aydınlatma’ olarak üçe ayrılmaktadır.

Rembrandt aydınlatma, kişileri ve onların kendi aralarındaki ilişkilerini sunan; arka planda açık koyu bölgeler oluşturabilen, sahnede doğal olarak bulunması gereken ışık kaynaklarını da etkisiyle çerçeveye dâhil eden, estetik ve dramatik yoğunluğu güçlü bir aydınlatma türüdür.

Cameo aydınlatma: Bu aydınlatma yöntemi, arka alanın tamamen karanlık, sadece ön alandaki nesne ya da kişilerin istenilen yerlerinin aydınlatıldığı bir tekniktir.

Siluet aydınlatma: Cameo aydınlatmasının tersi biçimde, öndeki nesnenin karanlık ve kontur olarak belirgin olduğu, arka fonun ise aydınlık olduğu aydınlatma biçimidir.

Notan Aydınlatma

Keskin gölgelerin olmadığı notan aydınlatmada arka plan, fon da diğer alanlar kadar aydınlıktır.

Televizyon Stüdyosunda Aydınlatma

Televizyon stüdyo aydınlatması birden fazla kameraya göre ayarlanmış bir ışıklandırma olduğu için gölgelerden kaçınılmaktadır.

Aydınlatma tekniğinin stüdyoda kullanılan en basit türü havuz tekniğidir. Konu veya konuların etrafında, belirli aralıklarda bir daire oluşturacak şekilde konulan yumuşak ışık veren projektörler ile yapılan ışık tekniğine havuz tekniği adı verilmektedir.