Ruh Sağlığı Hizmetlerinde Disiplinlerarası Çalışma
Giriş
Önceden belirlenmiş amaçlara/hedeflere ulaşmak için bir araya gelmiş, birlikte hareket eden, iki ya da daha fazla kişinin oluşturduğu disiplinlerarası çalışma, diğer sağlık disiplinlerinde olduğu gibi ruh sağlığı hizmetlerinde de önemli bir yere sahiptir.
Disiplinlerarası Çalışma Süreci
Disiplinlerarası çalışmada ekip üyelerinin hangi yönde ve nasıl davranacaklarını belirleyebilmek için sürecinin büyük bir önemi bulunmaktadır.
Disiplinlerarası Çalışmanın Oluşum Aşamaları
Disiplinlerarası çalışmada farklı meslek gruplarının ekip haline gelebilmesi zaman almanın yanı sıra grup üyeleri arasında ciddi anlamda etkileşim gerektirmektedir.
Disiplinlerarası Çalışmanın Başarısı
Disiplinlerarası çalışmanın başarısında amaç odaklılık doğru üyelerden oluşma konu üzerinde çalışacak yeterli zamana sahip olma etkili bir iletişim bilgi sahibi olma güven ve saygı ortamı motivasyon uyum rol oynayan faktörler arasındadır.
Disiplinlerarası Çalışmada Farklı Yaklaşımlar
Disiplinlerarası Çalışmanın Olumlu Özellikleri
Disiplinlerarası çalışmanın bireye, yönetime ve ekibe sağladığı olumlu özellikler olmak üzere üç başlık altında toplanmaktadır.
Disiplinlerarası Çalışmayı Olumsuz Etkileyen Faktörler
Disiplinlerarası çalışmanın faydaları fazla olmasına rağmen bireyden, ekipten, yöneticiden kaynaklanan bazı faktörler sebebiyle disiplinlerarası çalışma, olumsuz etkilenebilmektedir.
Ruh Sağlığı Alanında Disiplinlerarası Çalışmanın Önemi ve Özellikleri
Disiplinlerarası çalışma; çeşitli uzmanlık alanlarında deneyimli, ortak sorunlar çerçevesinde iş bölümü yapmış, bilgi ve tecrübesini bağımsızca kullanabilen, sürekli birbirleri ile iletişim halinde, sorunlara ortak çözümler getiren ekip üyelerinden oluşmaktadır.
Ruh Sağlığı Alanında Çalışan Ekip Üyelerinin Rol ve Sorumlukları
Ruh sağlığı alanında, ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı, pratisyen hekim/aile hekimi, psikolog/klinik psikolog, hemşire/psikiyatri hemşiresi, sosyal hizmet uzmanı, psikolojik danışmanlar yer almaktadır.
Ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanı; ruhsal hastalıkların belirlenmesi, önlenmesi, tedavi edilmesi ve rehabilitasyonun da uzmanlık eğitimini tamamlamış bireylerdir. Ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanları, tıp fakültesi mezunu olması ve daha sonra ruh sağlığı alanında ihtisas yapması ile hem genel tıbbi hastalıklar hakkında bilgi sahibi olan hem de ruhsal yapıyı değerlendirme, tanı koyma ve tedavi etme bilgi ve yetkisine sahip olan kişilerdir.
Psikiyatri hemşiresi; birey aile ve toplumun ruh sağlığını geliştiren, ruhsal hastalık ve acı çekme yaşantısını önleme ya da hastalıkla baş etme ve gerekirse bu yaşantılardan anlam bulmada, profesyonel bir hemşirenin yardım ettiği kişiler arası bir süreçtir. Psikoterapotik, yönetici, konsültan, hizmet içi eğitim, klinik uygulayıcı, araştırıcı, program değerlendirici, birincil bakım sağlayıcı rolleri bulunan psikiyatri hemşireliği, yüksek lisans/doktorasını yaparak uzmanlaşmış hemşirelerdir. Psikiyatri klinikleri, ruh sağlığı hizmetlerinin yürütüldüğü servisler, poliklinikler, okul, işyeri, ilgili vakıflar, bakım evleri, evde bakım hizmetleri, ayaktan tedavi üniteleri, toplum sağlığı hizmetleri, krize müdahale, hapishaneler, acil girişim üniteleri, ruh sağlığı ve hastalıkları/psikoterapi ve danışmanlık merkezleri ve benzeri ruh sağlığı hizmeti gereken alanlarda çalışabilmektedirler.
Hemşirelik; birey, aile, toplumun sağlığını ve esenliğini koruma, geliştirme, hastalık halinde iyileştirme amacına yönelik hemşirelik hizmetlerinin planlanması, örgütlenmesi, uygulanması , değerlendirilmesinden ve bu hizmetleri yerine getirecek bireylerin eğitiminden sorumlu bilim ve sanattan oluşan bir sağlık disiplinidir. Nightingale’e göre hemşireliğin amacı, sağlıklı hasta bireyin çevresini düzenlemeye yardım etmek ve vücudun onarım süresini kısaltmaktır. Ruh sağlığı alanında çalışan hemşirelerde, psikiyatrik hastaların yaşam kalitesini yükseltmek için hemşirelik hizmetlerini yapan kişilerdir.
Sosyal Hizmet Uzmanı: Ruh sağlığı alanında hizmet vermek için eğitim almış bireylerdir. Hastalara gündelik yaşam, barınma, eğitim alanları gibi birçok alanda destek olmaktadırlar. Ruh sağlığı hastalarının sosyal sorunlarının çözümü aşamasında önemli görevler almaktadırlar. Ruh sağlığı alanında ortaya çıkan sorunlar yalnızca bireyi değil, bireyin aile, iş/ okul başta olmak üzere sosyal çevresini de etkilemektedir. Bu nedenle ruh sağlığı alanında çalışan sosyal hizmet uzmanları ruhsal hastalıkların bireysel ve toplumsal etkileri ve sonuçları ile de ilgilenmektedirler.
Psikolog: Eğitimleri sırasında hasta görüşmesine dayalı uygulamalı klinik eğitimin yanı sıra insan davranışlarını incelemeye ağırlık verilen psikologlar, sağlık alanında tanıya dayalı bireysel uygulama yapmamaktadırlar. Klinik ortamlarda psikiyatri hekimi ile birlikte ruhsal hastalıklara tanı koyulması ve tedavi hizmetleri sırasında tıbbi ekibin önemli bir parçası olarak çalışmaktadırlar.
Klinik psikolog: Klinik psikolog; lisans eğitimleri üzerine, sosyal bilimler alanında klinik psikoloji üzerine yüksek lisans/doktora yapmış psikologlara denilmektedir.
Danışmanlar: Eğitim fakültelerinin psikolojik danışmanlık ve rehberlik bölümlerinden mezun kişilerdir. Sağlık alanı dışında da başta eğitim kurumlarında olmak üzere danışmanlık ve rehberlik verme görevlerini üstlenirler. Ayrıca ruhsal hastalığı bozuk olan kişilere de yaşam sorunlarıyla daha iyi başa çıkmalarını sağlamaları için danışmanlık verirler. Birinci basamak sağlık kuruluşlarında aile hekimi, psikiyatri birimlerinde psikiyatri hekimi denetiminde çalışırlar.