Psikiyatrik Sosyal Hizmet Uzmanının Toplumsal Düzey Rolleri
Toplumda çalışılacak grubun öznel ihtiyaçlarına şekillenmektedir.
Toplumla çalışmanın aşamaları incelendiğinde;
- Topluluk pratiğine odaklanmak,
- Topluluk üyeleri ile ilişki kurmak, biraraya gelmek,
- Fikirleri değerlendirmek ve paylaşmak,
- Eylem planı geliştirmek ve uygulamak,
- Değerlendirme yapmak yer alır.
- Önemli olan ilgilenilen müracaatçı grubunun topluluk profilini çıkarmaktır.
Toplumsal düzey psikiyatrik sosyal hizmet uzmanının rolleri incelendiğinde toplumsal bağlamda sosyal hizmetin ne olduğunu açıklamakta yarar vardır. Oral ve Tuncay ’a göre toplumsal bağlamda sosyal hizmetin bireyin çevresinin ruh hastalığı deneyimi ve ruhsal sağlık sorunlarının nasıl şekillendirildiği ile ilgilenmektedir. İlgilenilen konular arasında;
- Bireysel sorunlar,
- Korunmasızlık ve direnç,
- Aile işlevselliği,
- Güçlü yanlar ve stresörler,
- Sosyal destek,
- Kültür,
- Topluluklar,
- Sınıf,
- Cinsiyet,
- Etnik köken,
- Ekonomik refah ve istihdam,
- Barınma bulunmaktadır.
Eylemler incelendiğinde sosyal hizmet uzmanının toplumla çalışma düzeyinde görevleri bir araya getirildiğinde, sosyal hizmet uzmanlarının yapması gereken görevlerin ne derece önemli olduğu anlaşılabilir. Bunlar;
- Ruhsal risk taraması ve araştırma,
- Koruyucu ruh sağlığı hizmetleri,
- Sosyal içerme,
- Toplum eğitimi,
- Hizmet geliştirmedir.
Ruhsal Risk Taraması ve Araştırma
Ruh sağlığı alanında düşünüldüğünde toplumsal düzeyde ruhsal risk taraması yapmak için, risk gruplarına ait sayısal veri elde etmeyi, yoğunluğu belirlemeyi, bölgesel düzeyde bilgi edinmeyi sağlamak gerekmektedir. Bunu yapmak için de yerel, bölgesel düzeyde araştırma yapmak ve sonuçlarına yönelik olarak hizmet üretilmelidir. Bu yapıldığı zaman bireysel olarak gerçekleştirilen tedaviler ile toplumsal düzeyde bütünleşme sağlanabilecektir. Verilen tedavi ve gerçekleştirilen rehabilitasyon toplumda var olan ruhsal hastalığa yönelik sorunların belirlenmesi ile tam olacaktır.
Koruyucu Ruh Sağlığı Hizmetleri
Ruh sağlığı alanı düşünüldüğünde, biyolojik sağlığın daha somut olması ruhsal sağlığın özellikle koruyucu önleyici olarak hizmet üretilmesini engellemiştir, geride bırakmıştır. Bireylerin ruhsal hastalıkları için sağlık kuruluşlarına gitmemeleri tanı konulmasını engellemiştir [5]. Sağlık kuruluşlarına giden hastalarında farklı dallardaki doktora gitmesi, doktorların doğru teşhis koyamaması da doğru tanı koyulmasını engelleyerek, ulusal düzeyde ruhsal bozukluklara yönelik sayı, sıklık ve yoğunluğun belirlenememesini ve paralelinde de birincil, ikincil ve üçüncül düzeyde koruyucu önleyici çalışmaların yapılmasını engellemektedir.
Sosyal İçerme
Sosyal hizmetin temel gereklerini oluşturan; insan hakları ve sosyal adaleti gözetmek, bireylerin her anlamda yaşam kalitesini arttırmak, ayrımcılıkla mücadele etmek, farklılıklara saygı duymak ve duyulmasını sağlamak ilkeleri sosyal içermenin sağlanmasına yönelik sosyal hizmet mesleğinin dayanağını oluşturmaktadır. Sosyal içermeyi sağlama, damgalama ve ayrımcılığı en aza indirmek toplumsal düzeyde önemli rollerinin başında gelmektedir.
Sosyal içermenin sağlanması demek birey grup ve toplumların sosyal ve ekonomik kaynaklardan tüm bireyle eşit şekilde yararlanmasının sağlanmasıdır. Sosyal içerme ile kamusal hayata katılım, kendini gerçekleştirme, istihdama katılma ve sürdürme, sağlık hizmetlerinden yararlanma, eğitim hizmetlerinden yararlanma, sosyal, kültürel faaliyetlerden yararlanma gibi alanları düşünmek mümkündür.
Toplum Eğitimi
Damgalanma ile mücadele toplumun inanç ve tutumlarının değerlendirilmesi, toplumsal farkındalığın arttırılması ile birlikte toplumun eğitimi ön plana çıkmaktadır.
Bu nedenle sosyal hizmet uzmanları toplumu ruhsal hastalıklar açısından bilinçlendirmek için eğitimler vermelidir.
Bu nedenle sosyal hizmet uzmanları toplumsal düzeyde ruh sağlığı alanında çalışırken eğitimci rolünü üstlenmesi gerekmektedir. Öncelikle bağlı bulunduğu kurum ve kuruluşlardan başlayarak, hasta ve ailesini, toplumu bilgilendirmeye ve eğitmeye yönelik hizmetler düzenlemelidir.
Hizmet Geliştirme
- Ruh sağlığı alanında hizmet geliştirmek,
- Risk altındaki grupların ruh sağlığının korunması,
- Ruhsal hastalıkların önlenmesi,
- Rehabilitasyon hizmetlerinin planlanması,
- Hizmetlerin sunumunu içerir.
Hizmet geliştirilirken önemli olan savunmasız ve korunmaya muhtaç risk gruplarına yönelik hizmet modellerinin öncelikli olarak üretilmesi, yaygınlaştırılması önemlidir.
Sosyal Politika Analizi
Sosyal hizmet uzmanları toplumsal düzey rollerini yerine getirirken, uygulamalarını yaparken öncelikli olarak sosyal politika analizi yapmalıdırlar. Ruh sağlığı alanında sosyal politika analizi yaparken de büyük bir harita çıkarılması gerekir.