Patlayıcı Maddelerle İlgili Hukuki Süreçler

Bir işletme veya fabrika kurulmak istendiğinde birtakım yasal prosedürlerin yerine getirilmesi gerekmektedir. Genelde aşamalar hâlinde gerçekleşen süreçlerde yapılacak işin türüne, büyüklüğüne, tehlikesine, çevreye olacak ya da olabilecek olumsuz etkiler dikkate alınmaktadır.

Patlayıcı Maddeler: Şiddetli bir kimyasal reaksiyon sonucunda parçalanarak, oluşan ani yüksek sıcaklıkla birlikte büyük hacimlerde gaz haline dönüşebilen maddelerdir.

Piroteknik Maddeler: Isıveren reaksiyonların bir sonucu olarak ısı, ışık, ses, gaz veya duman ya da bunların kombinasyonun yoluyla bir etki yaratmak amacıyla tasarlanan madde ya da maddelerin karışımıdır.

İş Yerlerinin Kuruluşu

İş Yeri Kurmada Ön İzin: İçişleri Bakanlığı tarafından verilen ön izin belgesini almak için iş yerinin kurulmasının planlandığı il valiliklerine dilekçe ile başvuru yapılması gerekmektedir.

Kuruluş İzin Belgesinin Verilmesi: Patlayıcı madde üretmek ve işlemek amacıyla iş yeri kurmak isteyenler, kuruluş izin belgesi almak için, bir dilekçeyle İçişleri Bakanlığına başvurmak zorundadırlar.

İş Yerlerinin İşletilmesi: Kuruluş izin belgesinin alınmasını müteakip işletme izni verilmesi aşamasına geçilmektedir. Bu aşamada kuruluşa işletme izninin verilebilmesi için aşağıda belirtilen belgelerle birlikte valiliğe başvurulması gerekmektedir:

Oyun ve eğlence aracı olarak kullanılan patlayıcı maddelerin üretimi için verilen işletme izin belgeleri 3 yıl süre ile bunların dışında kalan maddeler için verilen işletme izin belgeleri ise 5 yıl süre ile geçerlidir.

Güvenlik Önlemleri

Patlayıcı maddelerin üretileceği, depolanacağı veya benzeri işlemlerin yapılacağı binalarda ise dikkat edilmesi gereken konular arasında güvenlik ve güvenlik önlemleri ilk sırada gelmektedir.

Bu önlemler; binalarda güvenlik önlemleri, makine ve tezgahlarda güvenlik önlemleri, elektrik tesisatında güvenlik önlemleri, ısıtma tesisatında güvenlik önlemleri, havalandırma sistemlerinde ve depolarda güvenlik önlemleri, paratoner sistemleri ve güvenlik uzaklıkları başlıkları altında incelenecektir.

Satın Alma ve Satış İşlemleri

Satın Alma ve Kullanma İzin Belgesi: Patlayıcı madde satın almak isteyen kişi veya kuruluşlar; geçerli adreslerini, yaptıkları iş veya sanatı, patlayıcı maddeyi nereden hangi iş için ve hangi amaçla kullanacaklarını içeren beyanname ile başvuru yapmak zorundadırlar.

Geçici İşlerde Satın Alma ve Kullanma: Patlayıcı maddeleri sürekli olarak satın alan kişi ve kuruluşların yanı sıra bu tür maddelere kısa süreli veya düşük miktarda ihtiyaç duyulduğu zamanlar da söz konusudur. Bu nedenle, valilikler tarafından talep edilen ve ihtiyaç duyulan miktarın yerinde yapılacak inceleme ile belirlenmesi ve güvenlik kriterleri bakımından ilgililerin durumlarının uygun olduğunun tespit edilmesi koşuluyla, geçici bir iş için patlayıcı madde satın alma ve kullanma izin belgesi verilir.

Kapasite: Patlayıcı maddeleri; satış yapmak, depolamak ve kullanmak üzere izin belgesi alanlar; kullanacakları depoların mevcut kapasitelerinden daha fazla miktarda madde satın alamazlar.

Satış işlemleri: Satış izin belgeleri il valiliklerince verilmektedir. Belgeler 1- 3 yıl süreler için geçerlidir ve aynı sürelerde yenilenebilmektedir

Soruşturma: Yapılan başvuru sonrasında kişiye satış izin belgesi verilebilmesi için, yapılacak güvenlik soruşturması sonunda, ilgilinin, durumunun uygun olup olmadığının tespit edilmesi gerekmektedir.

Kayıt işlemleri: Satış işlemini gerçekleştirenler, aldıkları, sattıkları ve depolarında mevcut hâlde bulundurdukları patlayıcı maddelerle ilgili istenen miktarları, nereden ve kimden aldıklarını, ambalaj seri numaralarını, noterlik tarafından onaylanmış deftere günü gününe olmak şartıyla yazmak zorundadırlar.

Sınırlama: Şenlik ve işaret fişeklerinin on sekiz yaşından küçüklere satılması yasaktır. Ayrıca, on sekiz yaşının üzerinde olan kişilere ise şenlik ve işaret fişekleriyle oyun ve eğlence aracı olan patlayıcı maddelerin satışı brüt beş kilogram olarak sınırlandırılmıştır.

Atış Sorumluluğu: Oyun ve eğlence aracı olan patlayıcı maddeler dışında şenlik ve işaret fişeklerinin kullanımı, yapılacak işi bilen bir sorumlunun kontrolünde yapılmak zorundadır.

Piroteknik Maddelerle İlgili Hususlar

Oyun ve Eğlence Aracı Olan Piroteknik Maddeler: İçinde tane şeklinde kara barut ihtiva eden kurbağa ve böcek şeklindeki eğlence malzemeleri ve benzeri ürünler bu gruba giren piroteknik maddelerdir.

Şenlik ve İşaret Fişekleri: Maytap, aydınlatma işaret fişekleri, havai fişekler, roketler, sinyal gök yıldızı ve kestaneli bombalar ve benzeri malzemelerini ifade eder.

Piroteknik Maddelerin Üretimi: Üretim yapılabilmesi için sırasıyla kuruluş ön izni, kuruluş izni ve işletme izni belgelerinin temin edilmesi gerekmektedir.

Piroteknik Maddelerin İthali: Piroteknik maddeleri ithal etmek isteyenler, kanuni ikametgâhlarının bulunduğu veya ithal edilecek maddelerin depolanacağı il valiliğine başvuru yapmaları gerekmektedir.

Piroteknik Maddelerin Depolanması: Piroteknik maddeleri de içine alan tüzük kapsamındaki tüm patlayıcı maddelerin Bakanlık veya valiliklerce depolama izni verilmiş olan patlayıcı madde depolarında muhafaza edilmesi gerekmektedir.

Piroteknik Maddelerin Taşınması: Patlayıcı maddelerin bulunduğu fabrikadan, ülkeye giriş yapılan gümrükten, satıldığı yerden veya tutulduğu depolardan başka bir yere taşınması için taşıma izin belgesi alınması zorunludur.

Piroteknik Maddelerin Kullanılması

Oyun ve eğlence aracı olan patlayıcı maddelerin kullanılması: Yetkili yerlerden veya satıcılardan alınmak şartıyla; oyun ve eğlence aracı olan patlayıcı maddeleri herkes satın alıp kullanabilir.

Şenlik ve işaret fişeklerinin kullanılması: Oyun ve eğlence aracı olan patlayıcı maddelerin aksine bu sınıftaki maddeleri kullanacak olan kişilerde Tüzük'ün 117. maddesine göre A sınıfı ateşleyici yeterlik belgesi aranır.

Piroteknik maddeleri yetkili makamlardan gerekli izni almaksızın kullanılması durumunda suç işlenmiş sayılır. İlgili kanun maddesi uyarınca suçu işleyen kişiler para cezası ya da hapis cezası ile cezalandırılır.