Patlayıcı ve Parlayıcı Maddelere Karşı Alınması Gereken Önleyici Tedbirler

Sanayileşmeye bağlı olarak birbirinden farklı alanlarda üretim yapan fabrikalar ve işletmeler günden güne kurularak faaliyet göstermektedir. Petrol ve ona bağlı olarak elde edilen petrol ürünleri, makine endüstrisi, kimya endüstrisi, doğal gaz rafinerisi, dokuma ve giyim sanayisi ve kömür madenleri gibi birçok sanayi iş kollarında rutin çalışma zamanlarında veya bakım, arıza gibi rutin dışı çalışma zamanlarında patlayıcı ortam ve etkileri ile karşı karşıya kalınmaktadır.

Yanıcı maddelerden meydana gelen gaz, buhar, sis ve tozların atmosferik şartlar altında hava ile oluşturduğu ve herhangi bir tutuşturucu kaynakla temasında tamamı yanabilen karışıma patlayıcı atmosfer denir. Başka bir ifade ile patlama olabilmesi için ortamda patlayıcı madde, oksijen (hava) ve ateşleme kaynağı olmalıdır. Patlamalar, yapının dış cephesinde meydana gelen dış patlama ve kapalı ortamda meydana gelen iç patlama olmak üzere ikiye ayrılır.

İş Yeri Binalarında Alınacak Güvenlik Tedbirleri

Olası bir patlamada, patlamayı kontrol altına alıp iş yerine ve iş yeri ekipmanlarına yayılmasını en aza indirebilmek için gerekli düzenlemeler yapılmalıdır. Ayrıca iş yerinde çalışanların patlamanın fiziksel tesirlerinden etkilenmemesi ya da en az şekilde etkilenmesi için tüm önlemler alınmalıdır.

Patlayıcı ve parlayıcı maddelerin üretildiği, işlendiği ve ya depolandığı binalar mümkün oldukça tek katlı olmalıdır. Bu binaların duvarları yanmaz maddeden, tavanları ise yanmaz ve hafif malzemelerden yapılmalıdır. Dışa bakan duvarların üzerinde bulunan pencerelerin camları, patlama esnasında büyük parçalar hâlinde fırlamayacak malzemeden yapılmış olmalıdır.

Elektrik Tesisatında Alınacak Güvenlik Tedbirleri

Elektrik ve elektrikli aletler günlük hayatın vazgeçilmez parçalarıdır. Evimizde veya çevremizde kullandığımız birçok alet elektrik enerjisiyle çalışmaktadır. İnsanların hayatlarını kolaylaştıran elektriğin beraberinde getirdiği birtakım risklerde mevcuttur. Patlama riski olan ortamlarda elektrik arkından, elektrikli aletlerin yüzeylerinin çalışma esnasında ısınmasından ve statik elektrikten dolayı patlamalar meydana gelebilir. Elektrikli aletlerin neredeyse tamamı ark çıkarmaları veya ısı üretmelerinden dolayı patlama ihtimalini artırıp bulundukları ortamı tehlikeye düşürürler.

İş Yerlerinde Alınacak Güvenlik Tedbirleri

İş yerleri olarak kullanılan binalar amacına uygun ve gerekli tedbirler alınarak yapılmış olsa bile yine de zaman içinde çeşitli kazalar meydana gelebilmektedir. Bu kazaların bazıları binadaki koruyucu sistemlerde görülen bozulmadan kaynaklandığı gibi birçoğu da çalışan işçilerin ihmalleri ya da kurallara uymamalarından kaynaklanmaktadır. Bu nedenle insan kaynaklı sorunları en aza indirgemek için iş yerlerinde kurallar açıkça ortaya konulmalı ve bu kurallara herkesin uyması sağlanmalıdır.

Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerin üretildiği, işlendiği ve depolandığı iş yerinin çevresi gereken yükseklikte duvar, dar delikli tel örgü veya tel kafesle çevrilmiş ve ana giriş çıkış kapı ya da noktaları kontrol altına alınmış olmalıdır. Yabancı şahısların işletmeye giriş çıkışları sorumlu memur refakatinde yapılmalıdır. İş yerlerinin güvenlik alanı içerisinde, sigara ve benzeri ürünlerin içilmesi; çakmak, kibrit, ateşte ısıtılarak kızgın veya akkor haline getirilmiş cisimlerin, parlayabilecek veya yangın çıkarabilecek her türlü maddenin taşınması ve kullanılması yasaklanmalıdır.

İş yerinde, yapılan işin türüne ve özelliği dikkate alınarak uygun çeşitte ve yeterli sayıda yangın söndürme cihazları bulundurulmalıdır. Yangın söndürme cihazları kolay bir şekilde erişilecek yerlerde bulunmalıdır.

Depolamada Alınacak Güvenlik Tedbirleri

Depo; korunmak, saklanmak veya gerektiğinde kullanılmak için bir şeyin konulduğu yerdir. Günlük hayatta olduğu gibi iş yerlerinde de çeşitli malzemeler, sıvılar depolara koyularak kullanılmaktadır. Kullanılan sıvılar su gibi tehlikesiz olabileceği gibi dikkat edilmesi gereken “parlayıcı ya da tehlikeli” olarak sınıflandırılan sıvılar da olabilmektedir. İşyerlerinde; yer üstü depo ve yer altı deposu olmak üzere iki çeşit depo ile karşılaşılabilmektedir.

Patlayıcı ve parlayıcı ve tehlikeli maddelerin depolandığı veya tutulduğu tanklar, yangın, deprem vb. sebeplerle ortama saçılmayacak şekilde tasarlanmalı ve imal edilmelidir. Depolar her zaman havadaki nemden korunmalı ve sürekli temiz tutulmalıdır.

Üretim, İşleme ve Taşıma Sırasında Alınacak Güvenlik Tedbirleri

Üretim, işleme ve taşıma sırasında patlamalara karşı gerekli güvenlik tedbirleri alınmadığı ya da ihmal edildiği takdirde birçok olumsuzluk yaşanabilmektedir. Patlayıcı maddelerin bileşimlerine giren toz hâlindeki ham maddeler, herhangi şekilde bir işleme tabi tutulmadan önce yabancı maddelerden temizlenmelidir.

Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (SPG) ile İlgili Güvenlik Tedbirleri

Evlerde ısıtma amaçlı ve araçlarda yakıt olarak kullanılan LPG günlük hayatta karşılaşılabilecek en önemli petrol bileşenlerinden biridir. Tüp veya tank içinde yakıt olarak kullanılır. Havadan ağırdır bu nedenle kaçak gaz tabanda birikir. Tabanda biriken gaz patlayıcı ve yanıcı özelliğe sahiptir. Havadaki gazın hacimsel oranı % 4-5’e ulaşması hâlinde patlama riski başlar.

Un, Yem ve Benzeri Maddelerle İlgili Güvenlik Tedbirleri

Ekmek gibi temel ihtiyaçların kaynağı buğdaydır. Buğdayın insan ihtiyaçlarına uygun olarak kullanılabilmesi için değirmenlerde ya da un ve yem fabrikalarında işlenmesi gerekmektedir. Bu işlenme esnasında çıkan toz miktarı çok yüksek boyutlara ulaşmaktadır.

Bu tür işletmelerde özellikle toz patlamalarına karşı gerekli güvenlik tedbirleri alınmalıdır. Bu önlemlerin en önemlisi işletmenin iyi bir havalandırma sistemine sahip olacak şekilde tasarlanıp kurulmasıdır.