Özel Güvenlik Görevlilerinin Görevlerinin Sona Ermesi
Şahısları adına düzenlenmiş bulunan kimlik kartları eşliğinde ÖGG’ler; 5188 sayılı Kanun’da sayılan birtakım yetkileri kullanabilme salahiyetini haiz olarak ÖGG, çeşitli ihtimal ve koşullarda söz konusu yetkileri kullanabilme yeteneğini kaybedebilmektedirler.
Bu noktada, eski ünitelerimizden alışık bulunduğunuz analitik yöntem kapsamında ‐tıpkı göreve başlama statüsünde olduğu gibi‐ bu konunun da kamu görevlisi ÖGG bakımından ve işçi statüsündeki ÖGG bakımından ayrı ayrı incelenmesi gerekmekte olduğu kuşkusuzdur. Bu kapsamda gerek ÖGG’nin görevinin sona ermesi rejimi, gerekse de sona ermenin doğurduğu hukuki sonuçlar ayrıntılı bir biçimde irdelenecektir.
Kamu Görevlisi ÖGG Bakımından
Kamu görevlisi ÖGG’nin yürüttüğü hizmet ve bağlı olduğu organ itibarıyla görevinin sona ermesi ve sona ermenin doğurduğu sonuçlar, “kamu görevlisinin görevinin sona ermesi” rejimine tabidir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda bu sebepler “çekilme (istifa)”, “çekilmiş sayılma (müstafi sayılma)”, “memuriyet şartlarında eksiklik”, “emeklilik” ve “ölüm” şeklinde düzenlenmiştir.
Çekilme (İstifa)
Devlet Memurları Kanunu’na göre, “memuriyetten isteği ile ayrılma” hâline çekilme (istifa) denilmektedir.
Çekilmiş Sayılma (Müstafi Sayılma)
Çekilmiş sayılma, yasal nedenlere dayanılarak idarenin yaptığı bir işlem olup, atamaya yetkili amirlerin 657 sayılı Kanun’da çeşitli maddelerde belirtilen sebeplerin gerçekleşmesi ile karar verdiği bir sona erme şeklidir.
Görevinden Çıkarılma
Gerek 657 sayılı Kanun’da gerekse diğer özel kanunlarda yer alan “memurluktan çıkarılma” yaptırımına tabi tutulan personelin görevleri ile ilişikleri kesilir. Bu kişiler bir daha devlet memurluğuna atanamazlar.
Memuriyete Giriş Şartlarından Eksillik
Devlet memurlarının memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan her hangi birini kaybetmesi hâlinde memurluğu sona erer (657 sayılı Kanun, m. 98/b).
Emeklilik
Emeklilik, memurların memuriyetle ilişiğini kesen diğer bir işlem ve sebeptir. Kamu görevlilerinin özel kanununda yazılı belirli şartlar içinde, emeklilik hakları vardır.
ÖLÜM
Memurluk kişiye bağlı bir statü olduğundan, ölümle sona ermektedir. 657 sayılı Kanun’un 98/d maddesi gereği ölüm memuriyetin sona ermesi sebebidir.
İşçi Statüsündeki ÖGG Bakımından
İşçi statüsündeki ÖGG’nin görevinin sonlanması; kendisinin veya işvereninin ölmesi, iki tarafın anlaşarak buna karar vermeleri, iş sözleşmesinin süresinin bitmesi, iş sözleşmesinin süreli ya da haklı nedenle derhâl olarak feshi ile mümkün olabilir.
Tarafların İradesi ile Sona Erme
Belirli ya da belirsiz süreli tüm iş sözleşmeleri tarafların aralarında anlaşmaları yöntemiyle her zaman sona erdirilebilir. Taraflar sona erdirme sözleşmesinin şartlarını serbestçe belirleyebilirler.
Ölüm
İş sözleşmesinin taraflarından birinin “ölüm” neticesi gerçekleştiğindeki durumuna bakmak için, tarafların her birinin durumunu ayrı ayrı ele almak gerekir.
Belirlenen Sürenin Dolması
Belirsiz süreli sözleşmeler, işçinin işinin sona ereceği tarihin açıkça belirlenmediği sözleşmelerdir. İş hukukunda esas olan belirsiz süreli iş sözleşmesi yapmaktır. Belirli süreli iş sözleşmeleri ise kuruluşunda taraflarca öngörülen sürenin veya konusu işin bitimiyle birlikte ayrıca herhangi bir işlem gerekmeksizin sona erer.
5188 Sayılı Kanunla Getirilen Cezai Yaptırımlar
5188 sayılı Kanun sistematiğinde, bu kanun kapsamındaki belli yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ile ihmali veya icrai davranışlarla gerçekleşen bir takım fiillerin cezai yaptırımları, kanunun “suçlar ve cezalar” başlıklı 19. maddesinde hükme bağlanmıştır.
Haklı Nedenle Fesih
“Haklı nedenle fesih”, süresi belirli veya belirsiz tüm iş sözleşmelerinde uygulanabilen ve sözleşmeye derhâl son veren bir fesih türüdür. Niteliği itibarıyla kanunla tanınmış bir “haktır.”
Süreli Fesih
Süreli fesih”, belirsiz süreli iş sözleşmesini, belirli bir süreye riayet etmek üzere, bu sürenin bitiminde sona erdiren tek yanlı irade beyanı şeklinde tanımlanabilir. Süreli fesih bir hak olarak tanınmıştır. Bu hak, taraflar açısından “belirsiz süreli” bir iş akdi yapılmakla doğmuş olur.
ÖGG'nin Görevinin Sona Ermesinin Sonuçları
ÖGG’nin görevinin sona ermesinin maddi hukukta birtakım sonuçları vardır. Bu husus, kamu görevlisi ÖGG ve işçi statüsündeki ÖGG bakımından ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
Kamu Görevlisi ÖGG Bakımından
Kamu görevlisi ÖGG’nin görevi 657 sayılı Kanun'un 125/E maddesi düzenlemesi gereği çıkarılma yoluyla son bulursa, bir daha söz konusu kişinin devlet memurluğuna atanması mümkün olmayacaktır.
İşçi Statüsündeki ÖGG Bakımından
İş sözleşmesini İş Kanunu m. 25/I, III ve IV. bent hükümlerine göre fesheden işveren, işçiye “kıdem tazminatı” ödemekle yükümlüdür.