Özel Güvenlik Görevlilerinin Cezai Sorumluluğu ve Özel Güvenlik Görevlilerine Karşı İşlenen Suçlar

Özet

5188 sayılı Kanun’un 23. maddesinde, “Özel güvenlik görevlileri, görevleriyle bağlantılı olarak işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılır. Özel güvenlik görevlilerine karşı görevleri dolayısıyla suç işleyenler kamu görevlisine karşı suç işlemiş gibi cezalandırılır.” hükmü yer almaktadır. Dolayısıyla, Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) ÖGG’ye uygulanması bakımından, ÖGG’nin kamu görevlisi ya da işçi statüsünde olup olmadığı önem arz etmeksizin, ÖGG ceza normları bakımından doğrudan kamu görevlisi olarak addedilecektir.

ÖGG’nin Cezai Sorumluluğu

Bu kısımda, ÖGG’nin işlediği suçlara ilişkin adli prosedür ve ÖGG’nin “kamu görevlisi statüsüyle” yargılanmasını gerektiren bir takım örnek “suç tipolojilerine” değinilecektir.

Adli Soruşturma Usulu

5188 sayılı Kanun’da, ÖGG’nin Türk Ceza Kanunu uygulamasında “kamu görevlisi” sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak, ceza kanununun uygulanması bakımından “kamu görevlisi” sayılma ile yargılama usulü bakımından kişinin konumu farklı olgulardır. ÖGG’nin yargılama usulü bakımından sıfatı ve hangi tür yargılama usulüne tabi olduğu, açıkça kanunla düzenlenmediğinden belirsizdir.

Kamu Görevlisi ÖGG Bakımından: Kamu görevlisi ÖGG’nin, bağlı bulunduğu kamu gücünü kullanan organ itibarıyla, “memur” sayılmakta olduğu, gerek disiplin soruşturması usulünde gerekse göreve başlamaya ilişkin prosedürlerde detaylı bir biçimde açıklanmıştı. Bu durumda, eylem ve işlemleri TCK bakımından “suç” tanımına giren, kamu görevlisi ÖGG’nin, bunlardan kaynaklı olarak yürütülecek adli soruşturma sürecinin “kamu görevlilerine özgü” yargılama usulüne tabi olması gerekmektedir.

İşçi Statüsündeki ÖGG Bakımından: İşçi statüsündeki ÖGG’nin yargılanması bakımından, mevzuatta ayrıksı bir yargılama hükmünün bulunmayışından dolayı, tamamen genel hükümlere tabi olduğu söylenebilir. Ancak, işçi statüsündeki ÖGG de kendisine atılı suçlar ve kendisine karşı işlenen suçlar bakımından, 5188 sayılı Kanun’ca öngörülmüş ayrıksı hüküm sayesinde, TCK uygulamasında “kamu görevlisi” olarak işlem görecektir. Yukarıda da belirtildiği gibi, maddi hukuk kuralları ile yargılama hukukuna ilişkin kurallar ayrı değerlendirilmelidir.

ÖGG’yi İlgilendiren Suç Tipleri

5188 sayılı Kanun’un 23. maddesinde geçen, “Özel güvenlik görevlileri, görevleriyle bağlantılı olarak işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılır.” hükmü gereği, ÖGG’nin kamu görevlisi ya da işçi statüsünde olduğuna bakılmaksızın, TCK’nın uygulanması bakımından “kamu görevlisi” sayılacağı konusunda şüphe bulunmamaktadır.

Bu kapsamda; kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçu, bir hürriyetin engellemesi yahut ihlaline ilişkin suçlar, haksız arama suçu, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar, zor kullanma yetkisine ilişkin sınırın aşılması suçu, görevi kötüye kullanma, zimmet ve irtikâp suçları, denetim görevinin ihmali, rüşvet, kamu görevinin toplu terki veya yapılmaması, kamu görevine ait araç ve gereçleri suçta kullanma, kasten yaralama, işkence gibi suçlar bulunmaktadır.

ÖGG’ye Karşı İşlenen Suçlar

Özel güvenlik görevlisinin TCK anlamında cezai sorumluluğunu gerektiren eylemlerinin yanı sıra ÖGG’ye karşı işlenen ve ÖGG’nin doğrudan “suçtan zarar gören” konumunda olduğu suç tipleri bulunmaktadır. ÖGG’nin suçtan zarar gördüğü hâllerde de “suçtan zarar gören kamu görevlisi” sıfatını elde edeceği ve bunun karşılığında, kendisine karşı suçu gerçekleştirenin “nitelikli” bir yaptırıma tabi tutulacağı söylenebilir.

Görevi Yaptırmamak İçin Direnme

Türk Ceza Kanunu’nun 265. maddesinde “görevi yaptırmamak için direnme” suçu düzenlenmiştir.

Kasten Yaralama ve Hakaret

Türk Ceza Kanunu’nun 86/3/c maddesi hükmünde, ceza kanunun uygulaması bakımından kamu görevlisi sayılan ÖGG’ye karşı işlenen, kasten yaralama suçu düzenlenmiştir. Bu suçun “c) Kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle”, işlenmesi hâlinde, verilecek olan ceza yarı oranında artırılmaktadır.

“Bir kimseye onur, şeref ve saygınlığını rencide edebilecek nitelikte somut bir fiil veya olgu isnat etme veya sövmek suretiyle bir kimsenin onur, şeref ve saygınlığına saldırma” şeklinde tanımlanan “hakaret suçu”, ÖGG’ye karşı işlenmesi bakımından, Türk Ceza Kanunu’nun 125/3/a maddesi hükmünde düzenlenmiştir. Bu suçun, “a) Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı”, işlenmesi hâlinde, verilecek cezanın alt sınırı bir yıldan az olamayacaktır.

Mala Zarar Verme

“Başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkma, tahrip etme, yok etme, bozma, kullanılamaz hâle getirme veya kirletme” şeklinde tanımlanan “mala zarar verme” suçu, ÖGG’ye karşı işlenmesi bakımından, Türk Ceza Kanunu’nun 152/1/g maddesi hükmünde düzenlenmiştir.

5188 Sayılı Kanun’la Getirilen Cezai Yaptırımlar

5188 sayılı Kanun sistematiğinde, bu kanun kapsamındaki belli yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ile ihmali veya icrai davranışlarla gerçekleşen bir takım fiillerin cezai yaptırımları, kanunun “suçlar ve cezalar” başlıklı 19. maddesinde hükme bağlanmıştır.