Özel Güvenlik Görevlilerinin Yetkileri‐4

Bu ünitede, ÖGG’nin silah bulundurma ve taşıma yetkisi ile silah kullanma yetkisi (silaha ilişkin yetkileri), doğal afetlerde yardım görevi ve son olarak ÖGG’nin sahip olması gereken yetkiler incelenmiştir.

ÖGG’nin Silaha İlişkin Yetkileri

ÖGG’nin silaha ilişkin yetkileri belki de özel güvenlik literatüründe en çok tartışılan ve günlük hayatta da insanlar tarafından oldukça sorgulanan bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Konunun “silah bulundurma ve taşıma yetkisi” ve “silah kullanma yetkisi” şeklinde iki boyutu bulunmaktadır.

Silah Bulundurma ve Taşıma Yetkisi

5188 sayılı Kanun’un çok çeşitli hükümlerinde “silah”a ilişkin yetkilerden söz edilmektedir. Esaslı olarak silah kullanmaya ilişkin bir yetki, açıkça 5188 sayılı Kanun’da düzenlenmemiştir. Bu noktada kanunda “silah” ibaresinin geçtiği yetkileri niteliği itibarıyla “silah taşıma ve bulundurmaya” ilişkin yetkiler olarak sınıflandırmak mümkündür.

Silah bulundurma ve taşıma izni verilmesi: Yönetmelik, “6136 sayılı Kanun ve bu kanunun uygulanmasına ilişkin yönetmelikte belirtilen şartlar” lafzıyla, kanundaki silahlı ÖGG olabilme ve silahlı ÖGG’nin eğitimi ile yenileme eğitimlerinin çok ötesinde ek koşullar getirmiştir.

Silahların Temini: Komisyonun kararı üzerine, özel güvenlik izni verilen kişi veya tesise valilikçe ateşli silah alma yetkisi verilir. Görevin niteliği uzun namlulu silah bulundurmayı ve taşımayı gerektiriyorsa valiliklerce Genel Kurmay Başkanlığının bu konudaki görüşü alınarak uzun namlulu silahın niteliği ve sayısı komisyon tarafından tayin edilir.

Silahların Kaydı: Her ateşli silah için Ek‐9’da belirtilen Özel Güvenlik Silah Taşıma/Bulundurma Belgesi düzenlenir. Silahla görev yapacak özel güvenlik görevlisi, kimlik kartı ile beraber bu belgeyi taşır.

Fişeklere İlişkin Hükümler: Bulundurulmasına ve taşınmasına izin verilen her silah için yirmi beş adet fişek alınmasına izin verilir. Fişek miktarı Komisyonun kararı ve valinin onayı ile görev yeri ve niteliğine göre arttırılabilir. Görev nedeniyle sarf edilen ve miktarı bir tutanakla tespit edilen eksik fişeklerin tamamlanmasına izin verilir.

Silah Bulundurulamayacak Yerler: Eğitim ve öğretim kurumlarında, sağlık tesislerinde, talih oyunları işletmelerinde, içkili yerlerde silahlı özel güvenlik görevlisi çalıştırılmasına izin verilmez. Özel güvenlik görevlileri, özel toplantılarda, spor müsabakalarında, sahne gösterileri ve benzeri etkinliklerde ÖGG’nin silahlı olarak görev yapamayacağı belirtilmiştir.

Silah Kullanma Yetkisi

Silah kullanma denildiğinde, genellikle “ateş etme” olayının vuku bulması durumu anlaşılmaktadır. Ancak silah kullanma, silahı göstermekten başlayıp, silahı doğrultmayı ve şartlar gerçekleşirse ateş etmeyi de kapsayan bir süreçtir. Silah bulundurma ve taşıma yetkisine ilişkin yukarıdaki açıklamalara göz attığımızda, esaslı olarak “silah kullanmaya” ilişkin bir yetkinin açıkça 5188 sayılı Kanun’da düzenlenmemiş olduğunu söylemek mümkündür. Bu noktada söz konusu yetkiyi kabul edebilmenin tek yolu, silah kullanmayı “zor kullanma” tedbirinin en son aşaması olarak değerlendirme yönündeki yorumdur.

ÖGG'nin Doğal Afetlerde Yardım Görevi

5188 sayılı Kanun'un 7/e hükmünde ÖGG’ye “Yangın, deprem gibi tabiî afet durumlarında ve imdat istenmesi hâlinde görev alanındaki iş yeri ve konutlara girme” yetkisi tanınmıştır. Burada “konuta girme” yönünde kullanılan bir tedbir vardır. Ancak bunu adli bir tedbirden ziyade “önleyici” bir tedbir olarak ele almak gerekir. Bu maddede anılan durumlar ölçüsünde “konuta girme” yetkisini kullanan ÖGG, TCK’nın konut dokunulmazlığını ihlal suçundan cezalandırılmayacaktır. Çünkü bu durum, hem TCK m. 24 anlamında “kanunun emrini yerine getirme” hem de TCK m. 25 anlamında “mücbir sebep” (zorunluluk hali) kapsamında değerlendirilecektir.

ÖGG’nin Olması Gereken Yetkileri

Bu bölümde, ÖGG’nin mevcut kanundaki temel hak ve özgürlükleri doğrudan sınırlayan kolluk yetkilerini artırmaksızın, ÖGG’nin görev ve yetkileri arasına eklenebilecek bir takım öneriler ele alınacaktır. Söz konusu öneriler elbette ki sınırlı olmayıp farklı ihtiyaç olan durumlar için farklı önerilerin de getirilebilmesi düşünülebilir.

Kabahatlere İlişkin Görevler: Görevli bulundukları yerde suçu önleme noktasında, kontrol, kimlik sorma, yakalama gibi birçok kolluk tedbirine sınırlı da olsa başvurma yetkisi bulunan ÖGG’nin kabahatlere ilişkin önleme yetkilerinin bulunmaması ilginçtir.

Sosyal Yardım Görevi: Kolluğun yardım isteyenlere ve yardıma muhtaç olanlara yardım etmesi anlamına gelen sosyal yardım görevi, kolluğun tehlikeyi önleme yükümlülüğünden kaynaklanmaktadır. Bunun yanı sıra sosyal yardım görevi, toplumun kolluk kurumuna ve devlete olan güvenini artırıcı bir işleve de sahiptir.

Dedektiflik: Şu an ülkemizde birçok özel dedektiflik şirketi bulunmaktadır. Bu şirketlerde çalışan dedektifler genel itibarıyla aile uyuşmazlıkları ve boşanma davalarına ilişkin delil toplama sürecinde faaliyet göstermektedirler. Bu sektöre ilişkin halen bir yasal dayanak bulunmamaktadır.