Yaşlı Bireyler İçin Rekreasyon

Bütün canlı varlıklar doğar, büyür, yaşar ve ölürler. Döllenme ile başlayıp yaşam boyu devam eden insan gelişimi belirli dönemlerden geçer. Bu dönemler genel olarak 0-2 yaş arası bebeklik dönemi, 2-12 yaş arası çocukluk dönemi, 12-18 yaş arası ergenlik dönemi, 18-65 yaş arası yetişkinlik dönemi ve 65 yaş ve sonrası ileri yetişkinlik yani yaşlılık dönemi olarak kabul edilebilir. Bu dönemlerin en sonuncusu olan yaşlılık dönemi diğer dönemler göre farklı bir dönemdir. Yaşlılık döneminde biyolojik, fizyolojik değişiklikler yaşansa da kültürel, psikososyal değişiklikler de yoğun olarak yaşanır.

Dünya Sağlık Örgütü 65 yaş ve üzeri bireyleri “yaşlı” olarak kabul etmektedir. Bu dönemde yaşanan değişiklikler kaçınılmaz ve geri dönüşü olmayan değişikliklerdir. Yaşlanma, sadece doku ve organlarda meydana gelen fizyolojik değişiklikler değil, aynı zamanda sosyal, psikolojik, ekonomik konuları içine alan karmaşık bir süreçtir. Kronik, biyolojik, psikolojik, sosyal, ekonomik, aktif, başarılı, yerinde, patolojik ve sağlıklı yaşlanma gibi yaşlanma türleri bulunmaktadır.

Yaşlanma sürecini açıklayan biyolojik, toplumsal ve psikolojik kuramlar bulunmaktadır. Havighurst (1948) yaşlılık dönemi gelişim görevlerini; yaşlılıkla gelen bilişsel ve fizyolojik düşüşe adaptasyon, emeklilikle ortaya çıkan düşük gelir durumuna ve eşinin vefatına uyum sağlama olarak ifade etmiştir. Yaşam boyu gelişimsel modeli bireyin gelişimini yetişkinlikte tamamlanmadığını, yaşlılık döneminden ölene kadar devam eden bir süreç olduğunu kabul etmektedir. Jung yaşamı gençlik ve orta yaştan başlayıp, hayatın sonuna kadar devam eden iki dönem halinde ele alır. Erikson'da ise yaşamın son yani yaşlılık dönemi benlik bütünlüğüne karşı umutsuzluk dönemidir.

Günümüzde değişik sebeplerle insan ömrü uzamakta, yaşlılık dönemine ulaşan birey sayısı artmaktadır. Yaşlılık döneminin uzaması ile yaşlı bireylerin sahip olduğu boş zamanları etkili ve verimli bir şekilde geçirme konusu ortaya çıkmaktadır. Çünkü yaşlılık döneminde değerlendirilmesi gereken çok boş zaman vardır. Boş zamanın dinlenme, eğlenme ve kendini geliştirme olmak üzere üç fonksiyonu bulunmaktadır. Yaşlılık döneminde yaşlı bireylerin yaşam kalitelerinin artmasına katkı sağlayan, dinlenmelerine, eğlenmelerine ve kendini geliştirmelerine yardımcı olan rekreaktif faaliyetlere yer vermek gerekmektedir. Bu faaliyetler yaşlı bireylerin ilgilerine, fiziksel güçlerine ve ihtiyaçlarına göre belirlenmeli, yaşlı bireylerin fiziksel, duygusal, sosyal, kültürel, psikolojik gelişimlerine katkı sağlamalıdır. Yaşlı bireylerin yaşlılık döneminde yaptıkları faaliyetler fiziksel, sosyal ve zihinsel faaliyetler olarak gruplanabilir. Günümüzde artık emekli bireylerin evlerinde oturup, kendilerini yaşlı hissettikleri günler geride kalmıştır. Artık 65 yaş üzeri, emekli bireyler imkanları dahilinde kendileri için özel olarak oluşturulan rekreasyon programlarına katılıp hem bedensel, hem zihinsel hem de sosyal yönlerden kendilerini geliştirmektedirler.

Yürüyüş yapmak, kuşlarla ilgilenmek, fotoğraf çekmek, bahçe işleri ile uğraşmak, spor ve egzersizler, yoga, tai chi, pilates yapmak, zeka oyunları ile ilgilenmek, açık ya da kapalı mekanlarda yapılan etkinliklere katılmak, eskiden severek yaptıkları etkinliklere devam etmek ya da yeni uğraşılar bulmak, gezilere katılmak gibi etkinlikler yaşlılık döneminde yaşlı bireylerin yapabilecekleri rekresayon etkinlikleridir. Ayrıca sportif rekresayon kapsamında denge, esneme, kuwetlendirme, aerobik ve ısınma-soğuma egzersizlerine yer vermek gerekmektedir. Sanatsal rekreasyon faaliyetleri ile de yaşlı bireylerin ömürlerinin son dönemlerini mutlu, sağlıklı bir şekilde geçirmelerine destek olmak gerekmektedir.