Özel Eğitimin Tarihi Gelişimi

Özel eğitim gereksinimi olan bireylere götürülen hizmetlerin M.Ö. IV. yüzyıla kadar uzandığı, ilk girişimlerin Anadolu Uygarlığı'nda filizlendiği ve Kayseri yöresinde Aziz Basilin’in ilk körler hastanesini açmasıyla başladığı belirtilmektedir. Tek tanrılı büyük dinlerin ortaya çıkmasına kadar geçen çok uzun bir dönem de, normal insanlardan farklı doğan bebekler veya normal gelişim göstermeyen çocuklar ya öldürülmüş ya da kaderine terk edilmiştir. Hıristiyanlık ve Müslümanlık gibi büyük dinlerin ortaya çıkması ve yayılması ile birlikte farklı özellikler taşıyan engelli bireylere acınarak yaklaşılmış ve bu bireyler korumaya alınmıştır. Bu yaklaşı mın arkasında daha çok sevap kazanmak veya günah işleme mek duygusu yatmaktadır. 18. ve 19. yüzyıllarda engellilerin eğitimine önem verilmeye başlanmıştır. Çeşitli bireysel çalışmalar özel eğitim ve engelliler için önemli başlangıçlar dır. İlk kaynaştırma çalışmalarının, bilinçli bir entegrasyon anlayışına dayanarak yapıldığı söyle nemez. Daha çok devlet okulları içerisinde açılan özel sınıflar şeklindedir. Özel gereksinimli bireyler için dünyada ve tarihimizdeki gelişmelere baktığımızda, Batı toplumlarının zihinsel engellileri içlerinde şeytan var diye yaktıkları çağlarda Anadolu'da özel şifahaneler bulunmak ta olduğunu görürüz. Aydınlanma Çağı'nda durum değişmeye başlamış ve engellilerin de insan haklarından bahsedilir olmuştur. İlk yaklaşım, engellileri korumak, esirgemek şeklinde olup, bu yaklaşım uzunca bir süre devam etmiştir. Türkler, engelliler arasında sayılan akıl hastalarını topluma kazandırmak için İslâmiyet'in kabulünden hemen sonra Bimarhaneler yapmışlar. Osmanlı Devleti'nde engellilerin sıkıntıya düşmemeleri için pozitif ayrımcılığa gidilmiş, toplumda onurlu bireyler olarak yaşamaları sağlanmıştır. Zihinsel engelli olmamakla birlikte dengeleri kurmakta zorluk çekenlere devlet iş bulur, mağdur etmek isteyenlere karşı onları korur ve işlerine devam etmelerini sağlardı. Cumhuriyet döneminde özel eğitim hizmetlerinin planlanması ve yürütülmesi işi Sağlık Sosyal Yardım Bakanlığı’ndan Millî Eğitim Bakanlığı'na devredilmiştir. Özel eğitim gerektiren çocukların; okulöncesi, ilköğretim, ortaöğretim, mesleki eğitim ve yaygın eğitim hizmetleri, Bakanlık tarafından planlanır, ilgili kuruluşlar tarafından uygulanır.

Ayrıca “Sosyal Güvenlik Bakımından Özel Olarak Korunması Gerekenler” başlıklı 61. Maddesi'nde “Devlet, harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleriyle, malûl ve gazileri korur ve toplumda kendilerine yaraşır bir hayat seviyesi sağlar. Devlet, sakatların korunmalarını ve toplum hayatına intibaklarını sağlayıcı tedbirleri alır… Devlet, korunmaya muhtaç çocukların topluma kazandırılması için her türlü tedbiri alır. Bu amaçlarla gerekli teşkilat ve tesisleri kurar veya kurdurur.” denilerek, bahsedilen bireyler devlet güvencesine alınmıştır.